Αφιέρωμα από το Βήμα Ορθοδοξίας
Ο άγνωστος καθοδηγητής πίσω από έναν μεγάλο Άγιο-Πίσω από κάθε μεγάλο πνευματικό άνδρα της Ορθοδοξίας βρίσκεται συνήθως μια αφανής μορφή που τον διαμόρφωσε.
Έρευνα – Ρεπορτάζ : Κατερίνα Θεοχάρη ( Η ηθοποιός που υποδύθηκε τη Σοφία στη τηλεοπτική σειρά του Αγιου Παΐσιου στο ΜΕGA)
Στην περίπτωση του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτου, αυτή η μορφή ήταν ο ταπεινός και ασκητικός Γέροντας Τύχων, ο Ρώσος ερημίτης που έζησε στο Άγιον Όρος και υπήρξε ο πνευματικός του πατέρας. Ο ίδιος ο Άγιος Παΐσιος μιλούσε με βαθύ σεβασμό για εκείνον και έλεγε ότι ό,τι πνευματικό απέκτησε, το χρωστά κατά μεγάλο μέρος στις συμβουλές και στην ευλογία του.
Ο Παπα-Τύχων δεν ήταν άνθρωπος των θεωρητικών λόγων. Ήταν άνθρωπος της εμπειρίας, της σιωπής και της προσευχής. Όπως διηγούνταν ο Άγιος Παΐσιος, ο Γέροντάς του δεν δίδασκε με μεγάλα κηρύγματα, αλλά με λίγες κουβέντες που όμως έμπαιναν κατευθείαν στην καρδιά. «Να προσεύχεσαι απλά, σαν παιδί», του έλεγε. Και αυτή η απλότητα έγινε αργότερα το κύριο γνώρισμα της πνευματικής ζωής του Αγίου.
«Η προσευχή είναι καρδιά, όχι λόγια»
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά λόγια που μετέφερε ο Άγιος από τον πνευματικό του ήταν η φράση: «Η προσευχή δεν είναι λόγια, είναι καρδιά». Με αυτή τη φράση ο Γέροντας Τύχων του δίδαξε ότι η ουσία της σχέσης με τον Θεό βρίσκεται στην καθαρότητα της ψυχής και όχι στην εξωτερική μορφή της προσευχής.
Ο Άγιος Παΐσιος εξηγούσε ότι ο πνευματικός του τον βοηθούσε να κατανοήσει πως ο Θεός βλέπει την πρόθεση και όχι την τεχνική. Αν η καρδιά είναι ταπεινή, τότε ακόμη και μια μικρή προσευχή έχει δύναμη. Αυτή η διδασκαλία τον συνόδευσε σε όλη τη ζωή του και αποτέλεσε θεμέλιο της πνευματικής του διδασκαλίας προς τους χιλιάδες ανθρώπους που αργότερα τον επισκέπτονταν.
Το μάθημα της απόλυτης εμπιστοσύνης στον Θεό
Ο Παπα-Τύχων συνήθιζε να λέει στον νεαρό μοναχό ότι ο φόβος φεύγει όταν υπάρχει εμπιστοσύνη στη θεία πρόνοια. «Άφησε τον εαυτό σου στον Θεό και Εκείνος θα σε κρατά», τον συμβούλευε. Ο Άγιος Παΐσιος έλεγε ότι αυτή η φράση τον βοήθησε να αντιμετωπίσει δυσκολίες, ασθένειες και πειρασμούς χωρίς αγωνία.
Η εμπιστοσύνη αυτή δεν ήταν θεωρητική. Ο Γέροντας ζούσε μέσα στην ακτημοσύνη και στη στέρηση, αλλά ποτέ δεν ανησυχούσε. Αντίθετα, ευχαριστούσε τον Θεό για όλα. Αυτό το βίωμα δίδαξε στον μαθητή του ότι η πνευματική ζωή δεν είναι αγωνιώδης προσπάθεια επιτυχίας αλλά ήρεμη παράδοση στο θέλημα του Θεού.
Η αξία της αφάνειας και της ταπείνωσης
Ο Άγιος Παΐσιος αποκάλυπτε ότι ο πνευματικός του πατέρας τον συμβούλευε να αγαπά την αφάνεια. «Να μη ζητάς να σε γνωρίζουν οι άνθρωποι· να σε γνωρίζει ο Θεός», του έλεγε. Αυτή η φράση τον σημάδεψε βαθιά. Γι’ αυτό και αργότερα, ακόμη και όταν έγινε γνωστός, ο ίδιος απέφευγε τη δημοσιότητα και προτιμούσε την ησυχία του κελιού.
Η ταπείνωση του Παπα-Τύχωνα ήταν ζωντανό μάθημα. Ο Άγιος Παΐσιος τόνιζε ότι ο Γέροντάς του, παρότι είχε πνευματικά χαρίσματα, θεωρούσε τον εαυτό του χειρότερο από όλους. Αυτό το παράδειγμα τον δίδαξε ότι η αγιότητα δεν φαίνεται στα χαρίσματα αλλά στη συντριβή της καρδιάς.
Πρακτική σοφία και διάκριση
Ένα ακόμη στοιχείο που εντυπωσίαζε τον Άγιο ήταν η διάκριση του πνευματικού του. Δεν του έδινε ποτέ βαριές εντολές ούτε αυστηρούς κανόνες χωρίς λόγο. Προσαρμοζόταν στις δυνάμεις του και τον οδηγούσε με πραότητα. Ο Άγιος έλεγε ότι από εκείνον έμαθε πως ο αληθινός πνευματικός δεν πιέζει, αλλά καθοδηγεί με αγάπη.
Αυτή η στάση έγινε αργότερα χαρακτηριστικό και της δικής του ποιμαντικής. Όσοι τον γνώρισαν επιβεβαιώνουν ότι μιλούσε με πραότητα και κατανοούσε τις αδυναμίες των ανθρώπων, όπως ακριβώς είχε μάθει από τον Γέροντά του.
Η ιδιαίτερη σχέση με την Παναγία
Ο Παπα-Τύχων είχε βαθιά ευλάβεια προς την Υπεραγία Θεοτόκο. Ο Άγιος Παΐσιος έλεγε ότι ο πνευματικός του μιλούσε για την Παναγία σαν να ήταν μπροστά του. Αυτή η ζωντανή σχέση με τη Μητέρα του Θεού επηρέασε καθοριστικά τον ίδιο τον Παΐσιο, ο οποίος αργότερα έγινε γνωστός για τη μεγάλη θεομητορική του ευλάβεια.
Συχνά τόνιζε στους επισκέπτες του ότι η Παναγία είναι η πιο γρήγορη παρηγοριά του ανθρώπου. Αυτή η πεποίθηση ήταν καρπός της μαθητείας του κοντά στον Παπα-Τύχωνα.
Η απώλεια που έγινε πνευματική κληρονομιά
Όταν ο Γέροντας Τύχων κοιμήθηκε, ο Άγιος Παΐσιος ένιωσε βαθιά ορφάνια. Έλεγε ότι έχασε τον πνευματικό του πατέρα. Ωστόσο, τα λόγια και το παράδειγμά του παρέμειναν ζωντανά μέσα του. Αυτές οι μνήμες έγιναν πνευματική παρακαταθήκη και οδηγός ζωής.
Ο ίδιος τόνιζε ότι η μεγαλύτερη ευλογία που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος είναι ένας άγιος πνευματικός. Γιατί ο πνευματικός δεν δίνει απλώς συμβουλές· μεταδίδει τρόπο ζωής.
Το μήνυμα που έμεινε ζωντανό
Το βασικό δίδαγμα που ο Άγιος Παΐσιος έλεγε ότι έλαβε από τον Παπα-Τύχωνα ήταν απλό αλλά βαθύ: «Ο Θεός θέλει καθαρή καρδιά». Όχι κατορθώματα, όχι μεγάλες πράξεις, αλλά ειλικρίνεια και αγάπη. Αυτό το μήνυμα συνοψίζει όλη την πνευματική τους πορεία.
Σήμερα, διαβάζοντας τις διηγήσεις του Αγίου Παϊσίου για τον πνευματικό του, καταλαβαίνει κανείς ότι πίσω από έναν μεγάλο Άγιο κρύβεται συχνά ένας ακόμη μεγαλύτερος στην ταπείνωση. Ο Παπα-Τύχων δεν άφησε συγγράμματα ούτε φήμη. Άφησε όμως έναν Άγιο.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο θαύμα της πνευματικής πατρότητας: να φωτίσεις έναν άνθρωπο τόσο, ώστε να γίνει φως για όλον τον κόσμο.
