Αγώνας κατά του παλαιού ανθρώπου Η άρση του σταυρού εκ µέρους του ανθρώπου, ο οποίος θέλει να απελευθερωθεί από την αµαρτία, συµπίπτει µε τον πνευµατικό αγώνα εναντίον του κακού. Ο πνευµατικός αγώνας, ο οποίος αποδεσµεύει την ψυχή από την αµαρτία, παρουσιάζει τρία µέτωπα.
Καί κατά πρώτο και κύριο λόγο ο αγώνας αυτός διεξάγεται εναντίον των αδυναµιών και παθών, των εµφύτων πονηρών καταβολών, τις οποίες µε τη γέννησή του φέρει ο άνθρωπος. Πολύ παραστατικά και µε επιγραµµατική βραχυλογία, τον περιγράφει ο Κύριος: «Από µέσα από την καρδιά των ανθρώπων εξέρχονται οι κακές σκέψεις και αποφάσεις, µοιχείες, πορνείες, φόνοι, κλοπές, κάθε είδους αδικίες, που προέρχονται από την πλεονεξία, µοχθηρίες και κακίες, απάτη, ηθική παραλυσία και ακράτεια, οφθαλµος φθονερός και κακός, βλασφηµια, υπερηφάνεια, τρέλλα και αµυαλωσύνη, που την γεννά ο σκοτισµος της αµαρτίας.
Όλα αυτά τα κακά εξέρχονται από µέσα, διότι στην καρδιά αρχικά φυτρώνουν ως λογισµοι και επιθυµίες και αποφάσεις, και αυτά κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο». Εάν ο άνθρωπος υποχωρήσει στις παρορµήσεις αυτές, οι οποίες εκπορεύονται από τον εσωτερικό του κοσµο, τότε διατρέχει τον κίνδυνο να τις µεταβάλει σε κυρίαρχα πάθη.
Συνεχής δε και µακροχρόνια υποχώρηση δηµιουργεί κατάσταση δουλείας. Καί ο Μ. Βασίλειος αναγνωρίζοντας τη δυσκολία της πάλης, αυτόν τον πνευµατικό αγώνα εναντίον του παλαιού ανθρώπου περιγράφει, όταν σηµειώνει: «Να µάθεις, να διδαχθείς την ευαγγελική πολιτεία, την ευθύτητα των µατιών, την εγκράτεια της γλώσσας, τη δουλαγώγηση του σωµατος, την ταπεινοφροσύνη, την καθαρότητα του νού, την εξαφάνιση της οργής.Όταν αγγαρεύεσαι, να προσθέτεις (Ματθ. ε΄ 41).Όταν σε αδικούν, να µη πας σε δικαστήρια (Ματθ. ε΄ 25). Όταν µισείσαι, να αγαπάς (Ματθ. ε΄ 44). Όταν διώκεσαι, να υποµένεις (Ματθ. ε΄ 44). Όταν βλασφηµείσαι, να παρακαλείς (Α΄ Κορ. δ΄ 12-13). Να νεκρωθείς για την αµαρτία (Ρωµ. Στ΄ 2), να σταυρωθείς µε τον Χριστό. Ολόκληρη την αγάπη δώσε την στον Κύριο. Αλλά αυτά είναι δύσκολα».2
Ευθύς αµέσως ο Φωστήρ της Καισαρείας µας πείθει για το δίκαιο της δυσκολίας του πνευµατικού αγώνα, όταν υποστηρίζει: «Καί ποιό από τα καλά είναι εύκολο; Ποιός έστησε τρόπαιο νίκης µε το να κοιµάται; Ποιός στεφανώθηκε µε τα στεφάνια της καρτερίας, ζώντας πολυτελή ζωή και διασκεδάζοντας; Κανένας δεν πήρε βραβείο χωρίς να τρέξει. Οι κόποι γεννούν δόξα, οι µόχθοι φέρνουν τα στεφάνια. Πρέπει, λέω και εγώ, εµεις διά µέσου πολλών θλίψεων θα εισέλθουµε στην ουράνιο βασιλεία» (Πραξ. Ιδ΄ 22)! Αλλά τις θλίψεις αυτές, τις διαδέχεται η µακαριότητα στην ουράνιο βασιλεία”.3 Αγώνας κατά του διαβόλου Αλλά δεν είναι αυτό το µοναδικό µέτωπο, το οποίο έχει να αντιµετωπίσει ο ανασφαλής ψυχικά άνθρωπος. Έχει να διεξαγάγει αγώνα και «προς εχθρούς πνευµατικούς, οι οποίοι έχουν οργάνωση στρατιωτική. Βαδίζουν µε σχέδιο, το οποίο είναι καλά µελετηµένο. Τα πονηρά αυτά ταγµατα έχουν εξουσία πάνω στο πλήθος των ανθρώπων, οι οποίοι µε την αµέλειά τους γίνονται δούλοι και υπήκοοί τους. Καί επειδή το πλήθος των δυστυχισµένων οπαδών τους είναι µεγάλο, οι δαίµονες φαίνονται ωσάν να είναι κοσµοκράτορες».4
Καί ο ιερός Χρυσόστοµος, αναφερόµενος σ’ αυτό το µέτωπο του πνευµατικού αγώνα, ως εµπειρος πολεµιστής διακρίνει τα πανούργα τεχνάσµατα και τις παραπλανητικές µεθοδείες του εχθρού, µε τις οποίες προσπαθεί να υποσκελίσει ύπουλα τον πιστό και καθοδηγεί γράφοντας: «Επειδή λοιπόν παρήγγειλε πολλά που έπρεπε να γίνουν, µη φοβείσθε, λέει, στηρίξατε την ελπίδα σας στον Κύριο και όλα θα τα ανακουφίσει. «Καί ντυθείτε ολόκληρο τον οπλισµο, µε τον οποίο ο Θεός οπλίζει τους στρατιώτες Του, για να µπορείτε να αντιστέκεσθε στα πανούργα τεχνάσµατα του διαβόλου». Δεν είπε, στις µάχες, ούτε στους πολέµους, άλλα «στα τεχνάσµατα». Διότι ο εχθρός δεν πολεµάει ούτε απλά, ούτε φανερά, άλλα µε τεχνάσµατα. Τι σηµαίνει µεθοδεία;
Μεταχειρίζοµαι τέχνασµα, σηµαίνει παραπλανώ και µε τις επινοήσεις καταβάλλω κάποιον, πραγµα που γίνεται και στην περίπτωση των τεχνασµάτων, και µε λόγια, και µε έργα, και µε παλαιστικά τεχνάσµατα, σ’ εκείνους οι οποίοι µας παραπλανούν! Επεξηγώ τι εννοώ: ποτέ (ο διάβολος) δεν παρουσιάζει φανερά τα αµαρτήµατα, την ειδωλολατρεία δεν την λέει, αλλά διαφορετικά παριστάνει τούτο µεταχειριζόµενος τεχνάσµατα, δηλαδή, παριστάνει πιθανόν τον λόγο και χρησιµοποιεί επικαλύµµατα”.5 Στη συνέχεια ο ιερός Χρυσόστοµος καθιστά προσεκτικούς τους χριστιανούς, όταν υπογραµµίζει το άνισο του αγώνα, εφ’ όσον οι σαρκικοί άνθρωποι αντιµετωπίζουν όχι µόνο την ανθρωποκτόνο πονηρία των δαιµόνων, αλλά και αντιπαλαίουν µε ισχυρότερά τους –ως προς την φύση– όντα· και τούτο, διότι οι δαίµονες είναι ασώµατοι (…). «Διότι δεν έχοµε να παλαίψουµε, λέει, προς αντιπάλους οµοίους µε µας, µε αιµα και σάρκα, σαν τη δική µας. Αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες, προς τα διαβολικά αυτά ταγµατα, προς τους κοσµοκράτορες, που άρχουν επάνω στο πλήθος των ανθρώπων, που είναι βυθισµένοι στο ηθικό σκοτάδι, το οποίο επικρατεί στον αιώνα αυτόν. Καλούµαστε να παλαίψουµε προς τα πνευµατικά όντα, τα οποία είναι γεµάτα πονηρία και τα οποία κατοικούν στους ορίζοντες, που είναι πάνω από τον αέρα»
