1. Μιλήσαμε, αδελφοί χριστιανοί, για την γνώση του Θεού. Και είπαμε ότι τον Θεό τον γνωρίζουμε από τις θείες Του ενέργειες, που εκδηλώνονται σ᾽ όλη την κτίση και σε μας τους ανθρώπους.
Από τις ενέργειες, λοιπόν, του Θεού ομιλούν οι θεολόγοι για «φυσικά», για «λογικά» και για «ηθικά» προσόντα του Θεού. Με σύντομο, λοιπόν, τώρα λόγο θα σας μιλήσω, αδελφοί, στα συνεχή μου κηρύγματα περί των προσόντων αυτών ή των ιδιοτήτων αυτών του Θεού. Και πρώτα θα σας μιλήσω περί των «φυσικών» προσόντων του Θεού:
Εμείς οι άνθρωποι και όλη η κτίση είμαστε ατελείς, αλλά ο Θεός μας, ο κτίστης και δημιουργός μας, είναι απόλυτα τέλειος. Εμείς τα κτίσματα είμαστε περιορισμένοι στον τόπο και στον χρόνο, αλλά ο Θεός μας είναι έξω από τον τόπο και έξω από τον χρόνο και έξω από κάθε αδυναμία. Γι᾽ αυτό ο Θεός μας είναι «πανταχού παρών», είναι «αιώνιος» και είναι «παντοδύναμος». Αυτά τα τρία που σας είπα τώρα, η «πανταχού παρουσία», η «αιωνιότητα» και η «παντοδυναμία» είναι τα «φυσικά» λεγόμενα προσόντα του Θεού.
2. Ο Θεός είναι «πανταχού παρών». Και είναι πανταχού παρών ο Θεός, γιατί δεν είναι ύλη, αλλά είναι πνεύμα. «Πνεύμα ο Θεός – είπε ο Χριστός στην Σαμαρείτιδα γυναίκα – και τους προσκυνούντας αυτόν εν πνεύματι και αληθεία δεί προσκυνείν» (Ιωάν. 4,24). Σαν πνεύμα λοιπόν ο Θεός είναι έξω και πέρα από τον χώρο, γιατί με τον χώρο συνδέονται τα υλικά πράγματα. Οι άγιοι Πατέρες ονομάζουν τον Θεό «αχώρητον» ως «άυλον». Θεός «ου χωρείται», λέγει ο Θεόφιλος. Και ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς λέγει πάλι, «Θεός ούτε περιέχων ούτε περιεχόμενος».
Εμείς οι άνθρωποι και κάθε υλικό σώμα βρισκόμαστε σε κάποιο μόνο σημείο του χώρου, αλλά ο Θεός, ως πανταχού παρών, γεμίζει όλο τον χώρο, όλο το σύμπαν. Αλλά συγχρόνως είναι όλος και σε κάθε σημείο του σύμπαντος. Είναι πανταχού παρών· δεν μπορώ να σας το πω διαφορετικά. Είναι πανταχού παρών! Σαν την ψυχή, για να αναφέρω ένα, έστω αδύνατο, παράδειγμα· σαν την ψυχή, λέγω, που είναι παρούσα σε όλο το σώμα μας, αλλά και σε κάθε μέρος του σώματός μας. Την πανταχού παρουσία του Θεού την εκφράζει ωραιότατα ο 138 Ψαλμός. Ο Ψαλμωδός λέγει περί του Θεού: «Εάν αναβώ εις τον ουρανόν, συ εκεί ει· εάν καταβώ εις τον Άδην, πάρει. Εάν αναλάβω τας πτέρυγάς μου κατ᾽ όρθρον, και κατασκηνώσω εις τα έσχατα της θαλάσσης, και γαρ εκεί η χείρ σου οδηγήσει με και καθέξει με η δεξιά σου» (στιχ. 8-10). Αν δε λέγει η Αγία Γραφή σε πολλά της σημεία ότι ο Θεός κατοικεί στους ουρανούς (βλ. Ματθ. 6,9, Ψαλμ. 2,4), με αυτό θέλει να δηλώσει την μεγαλειότητα και την αγιότητα του Θεού και δεν θέλει να πεί ότι μόνον εκεί, στον ουρανό μόνο, είναι παρών ο Θεός. Έτσι λοιπόν, χριστιανοί μου, όπου και αν ευρισκόμαστε να έχουμε την έννοια ότι εκεί είναι ο Θεός, γιατί είναι πανταχού παρών. Και να γλυκαινόμαστε από την έννοια αυτή, γιατί δεν είμαστε ποτέ μόνοι, αλλά δίπλα μας είναι ο πανταχού παρών Θεός.
3. Και τώρα, αδελφοί, θα σας πω πάλι λίγα λόγια για το άλλο «φυσικό» ιδίωμα του Θεού, για την αιωνιότητά Του. Εμείς οι άνθρωποι ζούμε τώρα, αλλά κάποτε δεν υπήρχαμε σ᾽ αυτόν τον κόσμο και κάποτε πάλι δεν θα υπάρχουμε. Ο Θεός όμως είναι πάντοτε παρών στον χρόνο. Δεν υπήρχε ούτε θα υπάρχει χρονική στιγμή χωρίς τον Θεό. Ο Ψαλμωδός λέγει γι᾽ Αυτόν: «Προτού όρη γενηθήναι και πλασθήναι την γην και την οικουμένην, και από του αιώνος έως του αιώνος συ ει…Ότι χίλια έτη εν οφθαλμοίς σου, Κύριε, ως η ημέρα η χθες, ήτις διήλθε και φυλακή εν νυκτί» (Ψαλμ. 89,2.4). Και η πιο μεγάλη και η πιο σύντομη χρονική διάρκεια είναι μηδέν για τον Θεό· γι᾽ αυτό και λέγει και αλλού η Αγία Γραφή ότι για τον Θεό «μία ημέρα ως χίλια έτη και χίλια έτη ως ημέρα μία» (Β´ Πετρ. 3,8). Όλη η αιωνιότητα είναι για τον Θεό σαν ένα διαρκές παρον.
[irp posts=”376440″ name=”Γόρτυνος Ιερεμίας για τον νόμο αλλαγής φύλου: Ντρέπομαι ως Έλληνας και αγανακτώ ως Ιεράρχης!”]
Όπως είπαμε ότι, επειδή ο Θεός είναι υπεράνω κάθε χώρου και τόπου, γι᾽ αυτό είναι και πανταχού παρών, παρών σε κάθε σημείο του σύμπαντος, έτσι λέγουμε τώρα ότι, επειδή ο Θεός είναι εκτός χρόνου, είναι αιώνιος και συγχρόνως παρών σε όλα τα χρονικά σημεία. Όπως το λέγει η Αποκάλυψη, είναι «ο ων και ο ην και ο ερχόμενος» (1,4). Για να αναφέρουμε ένα παράδειγ-μα, ας φανταστούμε ένα δένδρο στην όχθη ενός ποταμού: Υπάρχει μαζί με τα νερά το δένδρο, αλλά δεν συρρέει με αυτά. Έτσι και η αιωνιότητα στο σύνολό της, ο Θεός: Συνυπάρχει με τις διαδεχόμενες στιγμές και τα γεγονότα των στιγμών, χωρίς όμως να παρέρχεται με αυτά. Και αφού ο Θεός είναι αιώνιος, λέγουμε τώρα ότι είναι και αναλλοίωτος. Όλα παρέρχονται, όλα παλιώνουν και χάνονται, αλλά ο Θεός παραμένει ο Ίδιος· αναλλοίωτος και άτρεπτος, γιατί δεν υπάρχει σ᾽ Αυτόν παρελθόν, αλλά και δεν υπάρχει για τον Θεό μετάβαση σε καλύτερο μέλλον. «Ουκ ένι (σ᾽ Αυτόν) παραλλαγή ή τροπής αποσκίασμα».
Οι ουρανοί «απολούνται, συ δε (ο Θεός) διαμένεις· και πάντες ως ιμάτιον παλαιωθήσονται, και ωσεί περιβόλαιον ελίξεις αυτούς και αλλαγήσονται. Συ δε ο αυτός ει και τα έτη σου ουκ εκλείψουσιν» (101,26-27). Το αιώνιο και το αναλλοίωτο του Θεού εκφράζει και το όνομά Του «Γιαχβέ» (Εξ. 3,14), το οποίο σημαίνει «εγώ ειμί ο Ων»! Είναι ο αιωνίως και αναλλοιώτως υπάρχων! Ενώ τα πάντα φθείρονται και χάνονται, ο Θεός μόνο δεν έχει φθορά, αλλά ούτε και ιστορία αναπτύξεως και προόδου έχει ο Θεός.
4. Η Αγία Γραφή έχει μερικές εκφράσεις που φαίνονται ότι αντίκεινται προς το αναλλοίωτο του Θεού. Όπως για παράδειγμα, όταν λέει για τον Θεό ότι θυμώνει και οργίζεται ή ότι μετανοεί (Γεν. 6,6). Αλλά οι εκφράσεις αυτές – που δεν αναφέρονται βέβαια στην ουσία του Θεού – είναι ανθρωπομορφικές εκφράσεις, όπως όταν η Γραφή λέγει για τον Θεό ότι έχει χέρια και πόδια, και είναι εκφράσεις που σχετίζονται με την στάση του ανθρώπου προς τον Θεό· και άλλοτε, λοιπόν, ο άνθρωπος είναι άξιος οργής, αλλά άλλοτε αξίζει συγχωρήσεως και αγάπης, ώστε ο Θεός να «μετανοεί» και να μην εκπληρώνει τα απειλημένα γι᾽ αυτόν. Ότι δε οι αποδιδόμενες στον Θεό αυτές εκφράσεις είναι καθαρά ανθρωπομορφικές, το δηλώνει σαφώς η Αγία Γραφή, ως όταν λέγει για τον Θεό «ουχ άνθρωπός εστι του μετανοήσαι αυτός», αλλά εμμένει σ᾽ αυτά που είπε, «μη δυνάμενος αρνήσασθαι εαυτόν» (βλ. Α´ Βασ. 15,29. Αριθμ. 23,19. Β´ Τιμ. 2,13. Ησ. 46,10).
Στο επόμενο κήρυγμά μας θα μιλήσουμε για την παντοδυναμία του Θεού.
Με πολλές ευχές,
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας
