Τη σύσταση ενός Ταμείου Αρωγής για την Αφρική ύψους 1,8 δισ. ευρώ αποφάσισαν οι 28 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων στη Σύνοδο της Βαλέτα για την ανακοπή του προσφυγικού ρεύματος. Τα κεφάλαια αυτά θα προστεθούν στα 20 δισ. ευρώ ανά έτος που χορηγεί ΕΕ στα αφρικανικά κράτη. Μέχρι στιγμής όμως 25 κράτη μέλη της ΕΕ και 2 εκτός ΕΕ (Νορβηγία και Ελβετία) έχουν ανακοινώσει συνολική συνεισφορά μόλις 81,3 εκατ. ευρώ.
Μετά τη συμφωνία με τους Αφρικανούς ηγέτες, η οποία χαρακτηρίζεται ήδη «απογοητευτική» από την πολιτική ομάδα των Φιλελεύθερων και Δημοκρατών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα αναζητήσουν ταχύτατα μια συμφωνία με την Τουρκία η οποία φιλοξενεί περισσότερους από 2 εκατομμύρια πρόσφυγες, κυρίως από τη Συρία καθώς το πρόβλημα με τις ροές από την Τουρκία χαρακτηρίζεται «άμεσο» από την ΕΕ.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναμένεται να συγκληθεί Σύνοδος Κορυφής ΕΕ- Τουρκίας στα τέλη του Νοεμβρίου (η πιθανότερη ημερομηνία είναι η 22α Νοεμβρίου) ή το αργότερο στις αρχές Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες. Η ΕΕ πρόκειται να δώσει στην Τουρκία 3 δισ. ευρώ για τα έτη 2016 – 2017.
Ως κίνητρο προσφέρεται επίσης η συμφωνία για απελευθέρωση της βίζα και η «επανεκκίνηση» της προενταξιακής πορείας. Όσον αφορά τα κονδύλια των 3 δισ. ευρώ, τα 2,5 δισ. ευρω θα προέλθουν από τους εθνικούς προϋπολογισμούς (με ποσοστά βάσει τους μεγέθους των εθνικών οικονομιών) και τα υπόλοιπα 500 εκατ. από τον κοινοτικό προπϋπολογισμό.
Η πιθανότητα μιας άνευ όρων συμφωνίας με την Τουρκία και η παροχή λευκής επιταγής εκ μέρους της ΕΕ έχει προκαλέσει τριγμούς τόσο ανάμεσα σε κράτη-μέλη, όσο και σε πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Έτσι άλλωστε ερμηνεύεται και η δήλωση του αντικαγκελάριου της Γερμανίας Ζίγκμπαρ Γκάμπριελ ο οποίος υπογράμμισε από το Βερολίνο πως η Γερμανία θα πρέπει να παρέχει μονομερή βοήθεια στην Τουρκία σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία σε επίπεδο ΕΕ.
Η δύσκολη συμφωνία με τις αφρικανικές χώρες
Το πρωί της Πέμπτης υπεγράφη η συμφωνία για τη σύσταση του Ταμείου Αρωγής σε μια πανηγυρική τελετή στη Βαλέτα της Μάλτας,, που έγινε στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής ΕΕ και χωρών της Αφρικής για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης.
Με το ειδικό αυτό ταμείο θα χρηματοδοτούνται προγράμματα και σχέδια για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις χώρες καταγωγής των μεταναστών. Εκτός της χρηματοδοτικής στήριξης τα αφρικανικά κράτη συμφώνησαν να συντονίσουν τις δράσεις του με την ΕΕ για να καταπολεμηθεί η εμπορία ανθρώπων και η παράνομη μετανάστευση, ενώ θα διερευνηθούν και τρόποι για την διευκόλυνση της επανεισδοχής οικονομικών μεταναστών στις χώρες καταγωγής τους.
Στην ίδια συμφωνία προβλέπεται πως η ΕΕ θα διευκολύνει την νόμιμη είσοδο σε ευρωπαϊκό έδαφος φοιτητών, καθηγητών, αλλά και ανθρώπων εποχικής απασχόλησης, ενώ θα απλοποιηθούν και οι διαδικασίες χορήγησης βίζας.
Στόχος της ευρωπαϊκής πλευράς είναι η παροχή κινήτρων για περιορισμό των μεταναστευτικών ροών ήδη από την αφρικανική πλευρά και συνεγασία στις επαναπροωθήσεις, με μακροπρόθεμσες πολιτικές για αντιμετώπιση των αιτιών της μετανάστευσης.
Από την πλευρά τους, οι αφρικανικές κυβέρνησεις πίεσαν για διάνοιξη νομιμων οδών μετανάστευσης -γνωρίζοντας πως οι υπήκοοί τους που εργάζονται στην Ευρώπη παραμένουν, μέσω των χρημάτων που στέλνουν στις οικογένειές τους- σημαντική πηγή εισροής ισχυρού συναλλάγματος.
