Ιεροσόλυμα: Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη συγκυρία για τη Μέση Ανατολή, η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεωςεορτάστηκε στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων υπό πρωτόγνωρες συνθήκες ασφαλείας, καθώς ο Πανίερος Ναός της Αναστάσεως παρέμεινε κλειστός εξαιτίας της συνεχιζόμενης πολεμικής κρίσης στην περιοχή.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Παρά το κλίμα έντασης που επικρατεί τις τελευταίες εβδομάδες, η εκκλησιαστική τελετή πραγματοποιήθηκε με τη δέουσα κατάνυξη στον Πατριαρχικό και μοναστηριακό ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στο συγκρότημα του Πατριαρχείου.
Η λειτουργία τελέστηκε σύμφωνα με την αρχαία τάξη της Σιωνίτιδος Εκκλησίας και προεξήρχε ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος, συλλειτουργούντων Αγιοταφιτών Αρχιερέων και πατέρων της Αδελφότητας του Παναγίου Τάφου. Η παρουσία των πιστών ήταν περιορισμένη, καθώς οι συνθήκες ασφάλειας στην Ιερουσαλήμ και ευρύτερα στους Αγίους Τόπους έχουν επηρεαστεί σημαντικά από τον πόλεμο που συνεχίζεται στην περιοχή, σύμφωνα με ενημέρωση που δημοσιοποιήθηκε από το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων.
Η τελετή της Σταυροπροσκυνήσεως
Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά ορόσημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, καθώς τοποθετείται στο μέσον της νηστείας και προσφέρει πνευματική ενίσχυση στους πιστούς στον δρόμο προς το Πάσχα.
Στα Ιεροσόλυμα, όπου κάθε λειτουργία έχει ιδιαίτερη ιστορική και πνευματική σημασία, η τελετή της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού πραγματοποιήθηκε με μεγαλοπρέπεια, παρά τις δυσκολίες που προκαλεί η πολεμική σύρραξη.
Μετά τη Θεία Λειτουργία, ακολούθησε η καθιερωμένη λιτανεία του Τιμίου Ξύλου στα προαύλια και στα δώματα του μοναστηριακού ναού. Οι αρχιερείς εναλλάσσονταν κρατώντας τον Τίμιο Σταυρό, ενώ οι πιστοί προσκυνούσαν με ευλάβεια.
Η τελετή αυτή αποτελεί ένα από τα πιο συγκινητικά σημεία της λειτουργικής ζωής της Ορθοδοξίας στους Αγίους Τόπους.
Παρουσία του Έλληνα Γενικού Προξένου
Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν και ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στην Ιερουσαλήμ, Δημήτριος Αγγελουσόπουλος, ο οποίος συμμετείχε στην εορτή εκπροσωπώντας την ελληνική διπλωματική αποστολή.
Η παρουσία του θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι διπλωματικές αποστολές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στην περιοχή και στηρίζουν τη λειτουργία των ελληνικών εκκλησιαστικών θεσμών στους Αγίους Τόπους.
Ωστόσο, η προσέλευση προσκυνητών ήταν αισθητά μειωμένη. Σύμφωνα με το Πατριαρχείο, ο συνεχιζόμενος πόλεμος έχει ουσιαστικά αναστείλει το κύμα προσκυνηματικού τουρισμού που παραδοσιακά κατακλύζει την Ιερουσαλήμ κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Το μήνυμα του Πατριάρχη Θεοφίλου
Μετά τη λιτανεία, οι ιεράρχες ανήλθαν στο Πατριαρχείο, όπου ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων απηύθυνε πνευματικό λόγο προς τους πιστούς.
Στην ομιλία του αναφέρθηκε στο βαθύ θεολογικό νόημα του Σταυρού, τονίζοντας ότι η θυσία του Χριστού αποτελεί πηγή σωτηρίας για την ανθρωπότητα.
Όπως ανέφερε, ο λόγος του Σταυρού αποτελεί δύναμη Θεού για τους πιστούς, ενώ για όσους δεν πιστεύουν φαίνεται παράλογος. Επικαλέστηκε τα λόγια του Αποστόλου Παύλου από την Α’ προς Κορινθίους επιστολή, όπου αναφέρεται ότι «ο λόγος του Σταυρού τοις μεν απολλυμένοις μωρία εστίν, τοις δε σωζομένοις δύναμις Θεού».
Ο Πατριάρχης τόνισε ότι η προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού τοποθετήθηκε από τους Αγίους Πατέρες στο μέσον της Μεγάλης Σαρακοστής ώστε να ενισχύσει πνευματικά τους πιστούς στον αγώνα κατά των παθών.
Ο Σταυρός ως δύναμη σωτηρίας
Στο μήνυμά του, ο Πατριάρχης αναφέρθηκε και στη θεολογική διάσταση της θυσίας του Χριστού.
Όπως εξήγησε, το αίμα του Χριστού που χύθηκε επάνω στον Σταυρό αποτελεί το μέσο με το οποίο ο Θεός συμφιλίωσε τον άνθρωπο με τον Δημιουργό του.
Η διδασκαλία αυτή βασίζεται στη μαρτυρία των Αποστόλων και των Πατέρων της Εκκλησίας, όπως τονίζεται και στη θεολογική παράδοση που καταγράφεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Ο Σταυρός, σύμφωνα με την εκκλησιαστική διδασκαλία, δεν αποτελεί απλώς σύμβολο θυσίας, αλλά και σημείο νίκης κατά της αμαρτίας και του θανάτου.
Η πνευματική σημασία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής
Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως βρίσκεται στο μέσο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και λειτουργεί ως πνευματική στάση για τους πιστούς.
Η νηστεία, η προσευχή και η μετάνοια αποτελούν βασικά στοιχεία της περιόδου αυτής, ενώ η προσκύνηση του Σταυρού υπενθυμίζει στους χριστιανούς τον δρόμο της θυσίας και της αγάπης.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας τονίζουν ότι η περίοδος αυτή αποτελεί αγώνα εσωτερικής μεταμόρφωσης, κατά τον οποίο ο άνθρωπος καλείται να απομακρυνθεί από τα πάθη και να στραφεί προς την πνευματική ζωή.
Στο τέλος της ομιλίας του, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων ευχήθηκε στους πιστούς να αξιωθούν να φτάσουν με πνευματική καθαρότητα στη λαμπροφόρο ημέρα της Αναστάσεως, ζητώντας ειρήνη για τον κόσμο και ιδιαίτερα για την ταραγμένη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η φετινή εορτή της Σταυροπροσκυνήσεως στους Αγίους Τόπους υπενθύμισε με τον πιο έντονο τρόπο ότι ακόμη και μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες, η πίστη και η προσευχή παραμένουν πηγή ελπίδας για τους ανθρώπους.
Ακολούθησε η άνοδος στα Πατριαρχεία όπου ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος προσεφώνησε ως εξής:
«Σήμερον το προφητικόν πεπλήρωται λόγιον. Ιδού γάρ προσκυνούμεν εις τόπον, ού έστησαν οι πόδες σου, Κύριε. Και ξύλου σωτηρίας γευσάμενοι, των εξ αμαρτίας παθών, ελευθερίας ετύχομεν, πρεσβείαις της Θεοτόκου μόνε Φιλάνθρωπε», αναφωνεί ο υμνωδός της Εκκλησίας.
Εκλαμπρότατε Γενικέ Πρόξενε της Ελλάδος κ. Δημήτριε Αγγελοσόπουλε,
Σεβαστοί Άγιοι Πατέρες και Αδελφοί,
Ευλαβείς Χριστιανοί,
Νύν εις τον καιρόν του διερχομένου σταδίου της Αγίας Τεσσαρακονθημέρου Νηστείας, ενεφυτεύθη προς αναψυχήν και υποστηριγμόν ημών, υπό των αγίων και θεοφόρων Πατέρων, ο Τίμιος και Ζωοποιός Σταυρός του Σωτήρος ημών Χριστού, του οποίου την προσκύνησιν εορτάζει η Αγία ημών Εκκλησία.
Διό και Ημείς, μη δυνηθέντες κατελθείν εις τον Πανίερον Ναόν της Αναστάσεως ένεκεν της κυριαρχούσης πολεμικής κρίσεως, μετέβημεν εις τον Πατριαρχικόν και Μοναστηριακόν Ναόν των Αγίων Ενδόξων και Θεοστέπτων Βασιλέων και Ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης, ένθα ετελέσαμεν μετά παρρησίας Θείαν Πατριαρχικήν Λειτουργίαν συλλειτουργούντων Ημίν τιμίων μελών, Αρχιερέων, Ιερέων και Ιεροδιακόνων της Αγιοταφιτικής ημών Αδελφότητος.
«Ο λόγος γάρ ο του Σταυρού, κηρύττει ο θείος Παύλος, τοις μέν απολλυμένοις μωρία εστίν, τοις δε σωζομένοις ημίν δύναμις Θεού εστιν», (Α’ Κορ. 1,18). Όντως το περί σταυρικού θανάτου του Χριστού κήρυγμα, οφείλεται εις την θείαν δύναμιν. Και τούτο, διότι το περί του Σταυρού κήρυγμα εις εκείνους μέν που βαδίζουν την οδόν της απωλείας, φαίνεται μωρία και ανοησία, εις εκείνους δε που ευρίσκονται εις την οδόν της σωτηρίας, τους Χριστιανούς δηλονότι, είναι δύναμις Θεού που σώζει.
Κατά την αψευδή μαρτυρίαν του αγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου οι προφήται «προκατήγγειλαν περί της ελεύσεως του δικαίου», (Πρβλ. Πράξ. 7,52), τουτέστιν του Υιού και Λόγου του Θεού του Ιησού Χριστού, όστις «άπαξ περί αμαρτιών έπαθε, δηλαδή απέθανε, δίκαιος υπέρ αδίκων, ίνα ημάς προσαγάγη τώ Θεώ, θανατωθείς μέν σαρκί, ζωοποιηθείς δε πνεύματι», (Α’ Πέτρ. 3,18) κατά τον Απόστολον Πέτρον.
Με άλλα λόγια, ο Θεός ευηρεστήθη να συνδιαλλάξη και συμφιλιώση τα πάντα προς τον Εαυτόν Του διά του αίματος του Σταυρού, ως λέγει ο σοφός Παύλος: «Και δι’ αυτού [τού Χριστού] αποκαταλλάξαι τα πάντα εις αυτόν, ειρηνοποιήσας διά του αίματος του σταυρού αυτού, δι’ αυτού είτε τα επί γης είτε τα εν τοις ουρανοίς» (Κολ. 1,20). Τούτο σημαίνει ότι το θεόρρυτον (=τό τρέχον εκ Θεού) αίμα του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός, το εκχυθέν επί του ξύλου του σταυρού, κατέστησεν αυτόν, τον σταυρόν, όργανον ενεργείας της δυνάμεως του Θεού. Διό υπό των αγίων Πατέρων ενεφυτεύθη τρόπον τινά, ο ζωηφόρος Σταυρός εν μέσω του σταδίου της αγίας νηστείας, προς ενίσχυσιν και αναψυχήν του αγώνος κατά των παθών και επιθυμιών της σαρκός.
«Η γάρ σάρξ επιθυμεί κατά του πνεύματος, το δε πνεύμα κατά της σαρκός· ταύτα δε αντίκειται αλλήλοις» (Γαλ. 5,17) λέγει ο θεσπέσιος Παύλος. Εδώ ο Απόστολος Παύλος ομιλεί περί μάχης μεταξύ πονηρών και αγαθών λογισμών. «Λογισμών πονηρών και αγαθών μάχην εισάγει (ο Παύλος)», λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος. Ο δε άγιος Σωφρόνιος ο Ιεροσολύμων, αναφερόμενος εις το μέγα όφελος της νηστείας λέγει: «Η μέν νηστεία το κούφον (= το ελαφρόν) του σώματος αποτελούσα (= φέρουσα εις πέρας), η δε του θείου σταυρού καθαρωτάτη προσκύνησις τον νούν ημών απάγουσα (= απομακρύνουσα) της των αισχίστων έργων συγχύσεως, και προς τα άνω βασίλεια (τού Θεού) απάγουσα (= οδηγούσα)».
Ημείς δε μετά του αγιωτάτου Πατρός ημών Σωφρονίου είπωμεν: «Ώ σταυρέ τίμιε, φύλαξ μέν ασφαλέστατε των Χριστιανών… φώτισον ημών το οπτικόν (= τον οφθαλμόν) της καρδίας και αξίωσον ημάς κατιδείν την λαμπροφόρον ημέραν του Πάσχα, χάριτι και φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού». Αμήν. Έτη πολλά και ειρηνικά!”.
