Βαρθολομαίος: Πορεία διαλόγου και συνδιαλόγου προς ετερόδοξες Εκκλησίες

Για πορεία διαλόγου ακόμη και με ετερόδοξες εκκλησίες με συνεργάτες και τους ανθρώπους του πνεύματος, έκανε λόγο ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος στην Εσθονία και συγκεκριμένα σε δείπνο με τους Ορθόδοξους πρέσβεις καθώς και εκπροσώπους των γραμμάτων. 

Ολόκληρη η ομιλία έχει ως εξής:  

Ιερώτατε Μητροπολίτα Ταλλίν και πάσης Εσθονίας κύριε Στέφανε,
Ιερώτατοι και Θεοφιλέστατοι άγιοι αδελφοί,
Εξοχώτατοι κύριοι Πρέσβεις και ακαδημαικοί, εκπρόσωποι των γραμμάτων και των τεχνών της Εσθονίας,
Ευλογημένοι και εκλεκτοί συνδαιτυμόνες,

Πλούσια τα ελέη και οι οικτιρμοί του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού περί την αβραμιαίαν ταύτην τράπεζαν της αγάπης και της κοινωνίας και εκλεκτοί πάντες οι κυκλούντες αυτήν και την ημετέραν Μετριότητα προσωπικώς συνδαιτυμόνες.

Όλων σας η παρουσία  απόψε πέριξ της τραπέζης ταύτης προσδίδει χαράν εις την ευφροσύνην ημών των Ορθοδόξων της ευλογημένης αυτής Χώρας, εορταζόντων ιστορικήν επέτειον, δηλαδή χαιρόντων  και αξιολογούντων βιώματα πίστεως, ελπίδος, προσμονής, καταξιώσε-ως ελπίδων και μαρτυρίας της Ορθοδόξου πίστεως κατά τα ενενήκοντα έτη από της χορηγήσεως εις την τοπικήν Ορθόδοξον Εκκλησίαν  υπό του Οικουμενικού Πατριαρχείου του αυτονόμου και αυτοδιοικήτου καθεστώτος αυτής, ήτοι της ωριμάνσεως αυτής και της αποκτήσεως εμπειρίας διευθετήσεως των του οίκου της αυτοτελώς και αυτονόμως, υπό τας πτέρυγας όμως πάντοτε και την καθοδήγησιν βεβαίως του χορηγήσαντος το καθεστώς τούτο Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Εκφράζομεν, πρωτίστως, προς πάντας υμάς τας ευχαριστίας ημών προσωπικώς και του Ιερωτάτου επί κεφαλής της Εκκλησίας ταύτης αδελφού Μητροπολίτου κυρίου Στεφάνου διά την συμμετοχήν σας εις την χαράν ημών των Ορθοδόξων. Βεβαιούμεν, εν συνεχεία, υμάς ότι αγαθά αισθήματα αγάπης και τιμής και αναγνωρίσεως προς το πρόσωπον και την προσφοράν εκάστου εξ υμών και προς το υμέτερον λειτούργημα τρέφομεν και ημείς, εκτιμώντες τα όσα πράττετε υπέρ της Ορθοδόξου μαρτυρίας και της προαγωγής των αξιών του πνεύματος και της τέχνης εις τε την Εσθονίαν και εις τας Χώρας υμών, αγαπητοί Ορθόδοξοι διπλωμάται, εις Εσθονίαν δε, σείς οι εκπρόσωποι του πνεύματος αυτής.

Ο καθ’ ημάς Αγιώτατος Αποστολικός και Πατριαρχικός Οικουμενικός Θρόνος από της ιδρύσεως αυτού διά του κηρύγματος του μαθητού του Κυρίου και του Τιμίου Προδρόμου Αγίου Πρωτοκλήτου Αποστόλου Ανδρέου, πρωτοστατεί ιεραποστολικώς εις το κήρυγμα του Ιερού Ευαγγελίου, ακολουθών πιστώς την εντολήν του Κυρίου: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη» (Ματθ. κη´ 19). Εν διαρκεί πορεία έσπειρε πανταχού εις την γνωστήν οικουμένην τον σπόρον της εις Χριστόν πίστεως, ο οποίος «αγάπη εστί» (Α´ Ιωάν. δ´ 16).
Ανέδειξε διά του κηρύγματος τούτου, το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, κατά τόπον Εκκλησίας, κηρυττούσας τον αγαπητικόν Λόγον του Ευαγγελίου  και διακονούσας τον λαόν, επί τω τέλει της επιτεύξεως της σωτηρίας εκάστου Ορθοδόξου  Χριστιανού διά της βιώσεως και εκπληρώσεως των εντολών του Θεού. Παραλλήλως,  αι τοπικαί Εκκλησίαι αύται τας οποίας ίδρυσεν η Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως μεριμνούν, διά της προσευχής, των μυστηρίων και της επικλήσεως της Χάριτος του Κυρίου,  και διά την θεραπείαν ψυχικών και σωματικών ασθενειών και αδυναμιών, τας οποίας αι ιστορικαί συγκυρίαι επιφυλάσσουν εις τους πιστούς.

Παραλλήλως προς την πήξιν Θυσιαστηρίων και την ανάδειξιν επί μέρους Ορθοδόξων Εκκλησιών, μεγάλαι μορφαί Αγίων και Θεοφόρων Πατέρων και διδασκάλων και μαρτύρων, τεραστίου πνευματικού διαμετρήματος, εκόσμησαν τας τοπικάς ταύτας Εκκλησίας, αι οποίαι, μορφαί, κατηξίωσαν την α ξ ι α ν του ανθρώπου, εθεολόγησαν ορθοδόξως και διηκόνησαν τον  λαόν του Θεού αξίως. Αύται εμεγαλύνθησαν, κατηξιώθησαν εις την συνείδησιν των ανθρώπων και εγένοντο πρέσβεις προς τον Θεόν υπέρ  των ζώντων των περιλειπομένων, μέχρι της ηχήσεως της σάλπιγγος της μεγάλης, όταν τα πάντα θα σιωπήσουν αναμένοντα την κρίσιν του Θεού.

Αφετηρία, λοιπόν, του κηρύγματος της Μητρός Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως υπήρξεν η  π ο ρ ε ι α  εν αγάπη και αληθεία, την οποίαν πάντοτε, παρά τας εκάστοτε περιστάσεις, διήνυσε και διανύει. Γνωστή είναι η προ εικοσιπενταετίας και πλέον πορεία του αοιδίμου Προκατόχου ημών Πατριάρχου Δημητρίου, αλλά και της ημετέρας Μετριότητος επί είκοσι και πλέον έτη, προς τας ανά τον κόσμον Εκκλησίας του Χριστού, Ορθοδόξους και μη, μικράς και μεγάλας, πορεία αγαπητική και εν διαλόγω πάντοτε προς πάντας ανθρώπους, τους επιθυμούντας ελθείν «εις επίγνωσιν» και διά ταύτης εις σωτηρίαν. Πορεία προς τους Ορθοδόξους προς ενίσχυσιν και αποκάλυψιν ευρέως της ενότητος αυτών. Πορεία προς τας ετεροδόξους Εκκλησίας, εν διαλόγω και συνδιαλόγω, προς καταλλαγήν, συνεργασίαν και εν τέλει επίτευξιν της των πάντων ενώσεως εν Χριστώ Ιησού. Πορεία, τέλος, προς τους εκτός του Χριστιανισμού, διά συνεργασίαν προς λύτρωσιν των ανθρώπων ανεξαρτήτως φυλής, γένους, απόψεων και θέσεων,  από των δεινών, με τα οποία οι καιροί και αι συνθήκαι και αι περιστάσεις και περιπτώσεις του βίου επιβαρύνουν αυτούς.

Πυξίς και στόχος της π ο ρ ε ι α ς ταύτης είναι η αναζήτησις και ανεύρεσις πάντων όσων ενώνουν τους ανθρώπους και επί τη βάσει των κοινών σημείων τούτων  ανοχής του ενός υπό του ετέρου  η οικοδόμησις της ευημερίας των λαών και των εθνών.

Εν τη θεανθρωπίνη π ο ρ ε ι α αυτής η Εκκλησία η Ορθόδοξος, εκφραζομένη πάντοτε ενιαίως υπό του Οικουμενικού Πατριαρχείου, έχει  σ υ ν ε ρ γ ο υ ς  κατ εξοχήν τους ανθρώπους του πνεύματος, οι οποίοι διά των διαφόρων εκφάνσεων του επιστητού τοις ανθρώποις, διά της διπλωματίας, της τέχνης, των γραμμάτων, της ακαδημαικής γνώσεως, και, τέλος, διά της ευρύτητος αντιλήψεως εν εμπειρική αξιολογήσει των φαινομένων και της ουσίας των όντων, συμβάλλουν το εφ᾽ εκάστη επιστήμη εις το μυστήριον του Θεού το αποκεκρυμμένον, το φανερωθέν δε τοις ανθρώποις διά της ενσάρκου παρουσίας επί της γης του Κυρίου Ιησού Χριστού και φανερούμενον καθ᾽ ημέραν διά των Αγίων και διά των θαυματουργικών αυτών επισκιάσεων της ανθρωπίνης ζωής.

«Των μεν τεχνών όσαι κατά τον βίον αναγκαίαι, και το τέλος οφθαλμοίς εγκείμενόν εστιν, οίον τεκτονικής το βάθρον, οικοδομικής οικία, ναυπηγικής το πλοίον, υφαντικής το ιμάτιον, χαλκευτικής η μάχαιρα των δε ματαιοτεχνιών, οίον κιθαριστικής ή ορχηστικής ή αυλιτικής, ή άλλων τοιούτων παυσαμένης της ενεργείας το έργον συναφανίζεται» (Μεγάλου Βασιλείου, Εις τον προφήτην Ησαιαν).

Η ευλογημένη αύτη Χώρα των Εσθονών, εις την οποίαν ακμάζει εν συνδυασμώ πάντοτε το ωραίον και απλούν της φύσεως, η ευαισθησία των ανθρώπων της, το κάλλος της δημιουργίας, η ευρεία αντίληψις και μόρφωσις της οντολογικής αξίας των όντων, όπως αξιολογεί την αξίαν των τεχνών ο Μέγας Βασίλειος,  υπήρξε πάντοτε και συνεχίζει να αποτελή, η Εσθονία, θυσιαστήριον ζωής, μόρφωμα αγάπης και διακονίαν της εικόνος του Θεού, του ανθρώπου, ανεξαρτήτως θρησκείας, φυλής, δόγματος, διό και αποτελεί  αμάλγαμα τέχνης πολυσυνθέτου, επιστημοσύνης μετά γνώσεως των ορίων αυτής και  γραμμάτων προς την πρόοδον και το αγαθόν, του οποίου το τέλος είναι χαρά και ουχί απώλεια, ως εκείνη των «ματαιοτεχνιών».

Η συμβολή και η αρωγή υμών πάντων, των ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών, αλλά και των διπλωματών, των εφωδιασμένων διά πίστεως αληθούς και εμπιστοσύνης εις τον Θεόν με τον ζήλον της οικοδομής και της αναζητήσεως λύσεων και διεξόδων εις τα αναφυόμενα προβλήματα, δεικνύει και αποδεικνύει ότι οι πάντες οφείλομεν να διακονώμεν την  ζωήν, όπως την διηκόνησε προ 90 ετών και η Μήτηρ Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, η οποία ανταποκριθείσα εις το αίτημα και την παράκλησιν του κλήρου και του λαού της Εσθονίας εχορήγησεν εν ευλογίαις και χρησταίς ταίς ελπίσι το αυτόνομον εις την τοπικήν ταύτην Εκκλησίαν διά να συνεχίζεται διά πολλών οικοδομουμένη εκασταχού η αδιάκοπος π ο ρ ε ι α της Ορθοδόξου μαρτυρίας και ζωής.

Σείς είσθε, λοιπόν, αγαπητοί συνδαιτυμόνες, διά του χαρίσματος της διανοίας  και των ταλάντων αυτού έκαστος, σ υ ν ε ρ γ ο ι  εις το έργον τούτο, το οποίον ασκεί επί 90 έτη η Ορθόδοξος Εκκλησία της Εσθονίας και κατά την τελευταίαν δεκαεξαετίαν ο επιλεγείς  υπό του Οικουμενικού Πατριαρχείου Ιερώτατος αδελφός Μητροπολίτης κύριος Στέφανος και ο υπ᾽ αυτόν κλήρος και λαός, παρά τα προβλήματα και τους πειρασμούς και τας επιβουλάς και περισπασμούς, τους οποίους καθ ημέραν αντιμετώπισεν απ’ αρχής η Εσθονία και η υμετέρα Ιερότης, αδελφέ, κατά το διάστημα της ενταύθα διακονίας και θυσιαστικής κενώσεώς σας.

Ευχαριστούμεν, λοιπόν, όλους σας, όσους συνεπικουρείτε διά λόγων και έργων, διά του καλάμου και της γραφίδος, διά της τέχνης, διά της αγάπης, διά της αναζητήσεως τρόπων επουλώσεως «χαινουσών πληγών», ώστε η μαρτυρία της Ορθοδοξίας και εν τη ευλογημένη ταύτη Χώρα της Εσθονίας να είναι ενιαία, ως προ 90 ετών, και να αποτελή μίαν διαρκή πορείαν αγάπης προς την αλήθειαν, προς το ακρότατον των εφετών, τον Κύριον της δόξης, τον  καταξιούντα και τας τέχνας και τα γράμματα και τας προσπαθείας των ανθρώπων.

Εν τη προσδοκία της συμπορείας ταύτης των ανθρώπων του πνεύματος προς τον κοινόν στόχον της ευημερίας ψυχικής και σωματικής του ανθρώπου, εγείρομεν το κύπελλον τούτο του γεννήματος της αμπέλου, της ευκληματούσης Εσθονίας, και ευχόμεθα υπέρ της υγείας και της ευημερίας  ενός εκάστου εξ υμών και υπέρ της αξίας εκπληρώσεως του λειτουργήματός σας, της ειρήνης και της αναπτύξεως δε της ευλογημένης Εσθονίας και του λαού αυτής εις πάσας τας εκφάνσεις του πνεύματος και της δημιουργίας, εις δόξαν πάντοτε του αγίου Ονόματος του Θεού. Αμήν.