Βαρθολομαίος: H αποτίμηση του ταξιδιού στη Σερβία και η ορθόδοξη απάντηση

Η ενότητα, οι συνομιλίες με τη Μόσχα, το επικείμενο ταξίδι στο Άγιον Όρος και ο…Πάπας

Του Μάνου Χατζηγιάννη

“Δεν είμαστε οικουμενιστές. Δεν προδίδουμε την Ορθοδοξία”…Την πολυσυζητημένη αυτή φράση του στο περιθώριο των επαφών με τον Πατριάρχη Βουλγαρίας κ. Νεόφυτο στο Φανάρι, προσπάθησε να επιβεβαιώσει κατά τη διάρκεια των εορτασμών της επετείου των 17 αιώνων από το Διαταγμα των Μεδιολάνων στη Σερβία και στο Μαυροβούνιο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος.

Η εικόνα της ενωμένης Ορθοδοξίας να προσεύχεται και να συλλειτουργεί με την παρουσία των περισσοτέρων εκ των κεφαλών της, όπως -πέραν του ιδίου του κ. Βαρθολομαίου- των Πατριαρχών Μόσχας και Ιεροσολύμων, των Αρχιεπισκόπων Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Κύπρου, Αλβανίας και άλλων, αποτέλεσε αν μη τι άλλο μια επιχείρηση να διασκορπιστούν τα νέφη, τα οποία είχαν συσσωρευτεί στον ουρανό της Ορθοδοξίας κυρίως εξαιτίας των διαλόγων με τους Ρωμαιοκαθολικούς, αλλά επίσης και των εξίσου αμφιλεγόμενων διαθρησκειακών διαλόγων.
Παράλληλα ο κ. Βαρθολομαίος στήριξε την ορθόδοξη ενότητα και κάνοντας εκτενή αναφορά και στην αποκαλούμενη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου, η οποία δεν αναγνωρίζεται από καμία ορθόδοξη εκκλησία. Συγκεκριμένα, ο κ. Βαρθολομαίος στήριξε την ενότητα της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας καταδικάζοντας κάθε προσπάθεια διαμελισμού καλώντας, παράλληλα, τους “σχισματικούς” να σεβαστούν το κανονικό της Εκκλησίας της Σερβίας και να επιστρέψουν στις τάξεις της.

Στην “θεάρεστη” εικόνα της ενωμένης Ορθοδοξίας προστέθηκε και η είδηση των διμερών συνομιλιών του Οικουμενικού Πατριάρχου με τον Πατριάρχη Μόσχας κόντρα στις “Κασσάνδρες”, οι οποίες ήθελαν τους δύο άνδρες να μην ανταλλάσσουν απόψεις σε επίσημη επαφή. Βέβαια για να λέμε την αλήθεια αν δεν πραγματοποιούνταν οι διμερείς επαφές μεταξύ Φαναρίου και Μόσχας οι κακεντρεχείς και οι “σεναριογράφοι” θα είχαν να γράφουν για πολύ καιρό αναφορικά με τις σχέσεις των δύο πλευρών. Ιδιαίτερα μετά το κλίμα που έτεινε να δημιουργηθεί το τελευταίο διάστημα.

Όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης βρισκόταν στην Εσθονία, ο κ. Κύριλλος ταξίδεψε στη Μολδαβία. Όταν ο κ. Βαρθολομαίος διεμήνυε από το Ταλίν πως πνευματική μητέρα της Εσθονικής Εκκλησίας είναι το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ο Πατριάρχης Μόσχας έκανε “επίδειξη δύναμης” στη Μολδαβία, ενώ λίγες μέρες αργότερα το Πατριαρχείο Μόσχας δημοσιοποίησε έρευνα Αμερικανών, σύμφωνα με την οποία όλες αυτές οι χώρες του λέγόμενου “πρώην ανατολικού μπλοκ” ανήκουν στην πενυματική δικαιοδοσία της Ρωσικής Εκκλησίας. Επιπροσθέτως παρουσίαζε τους μισούς Ορθοδόξους της γης ως ποίμνιο της Ρωσικής Εκκλησίας…

Με αυτά τα δεδομένα οι ισορροπίες ήταν πολύ λεπτές, όπως το “Αγιορείτικο βήμα” έγραφε και πριν από την έναρξη των εορτασμών στη Σερβία. Το ζητούμενο είναι ασφαλώς αν η συνάντηση Βαρθολομαίου-Κυρίλλου ήταν η απαρχή μιας νέας περιόδου στις σχέσεις των δύο πλευρών και συνάμα το τέλος του “ψυχροπολεμικού” κλίματος ή αν με τη συνάντηση αυτήν και οι δύο πλευρές απλώς κέρδισαν χρόνο…

Ενδιαφέρον έχει επίσης η προετοιμασία της Πανορθόδοξης Συνόδου για την οποία συζήτησαν οι κκ Βαρολομαίος και Κύριλλος. Το ανακοινωθέν του Φαναρίου ήταν σαφές πως στις συνομιλίες έγινε εκτενής αναφορά “διά την προετοιμασίαν της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας και δι’ άλλα θέματα κοινού ενδιαφέροντος, επί προαγωγή της Πανορθοδόξου ενότητος και συνεργασίας επί τω κοινώ αγαθώ.”

Η συνέχεια στο Άγιον Όρος 

Πάντως ο κ. Βαρθολομαίος αναμένεται να συνεχίσει αυτήν την προσπάθεια επίδειξης του πνεύματος της Ορθοδοξίας, με το ταξίδι του στο Άγιον Όρος. Εκεί στο λίκνο της Ορθοδοξίας θα έχει την ευκαιρία να εξακολουθήσει να απαντάει στους αμφισβητίες του και σε όσους τον κατηγορούν για….οικουμενιστικές τάσεις.  Άλλωστε πού θα βρεί προσφιλέστερο έδαφος από το “περιβόλι της Παναγιάς” προκειμένου να δείξει εκ νέου πως η αλήθεια και η δυναμική της Ορθοδοξίας δεν τίθεται διόλου εν αμφιβόλω…

Και προσεχώς…Πάπας

Το Άγιον Όρος όμως είναι τρόπον τινά το σημείο αναφοράς και για τις σχέσεις Φαναρίου-Βατικανού. Όπως έχει γίνει γνωστό από τον περασμένο χειμώνα Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και Πάπας Φραγκίσκος πρόκειται να εγκαινιάσουν μαζί- το 2015- την έκθεση αφιερωμένη στο Άγιο Όρος, η οποία θα φιλοξενηθεί στο προεδρικό μέγαρο Κυρηνάλιο της Ρώμης.

Πριν από αυτό όμως αναμένεται να υπάρξει κι άλλη-ή και άλλες- συναντήσεις των δύο πνευματικών ηγετών. Συνεπώς κάποιοι πιστεύουν πως ο Οικουμενικός Πατριάρχης με τα τελευταία ταξίδια και τις επαφές του προλειαίνει το έδαφος προκειμένου να έχει έτοιμη απάντηση στην επικείμενη επαφή με τον Ποντίφικα, με σκοπό όταν και εφόσον πραγματοποιηθεί αυτή, να έχει προβάλλει ήδη ένα πειστικό ορθόδοξο… προφίλ , το οποίο θα μπορέσει να αποτελέσει τρόπον τινά “ασπίδα” στην σφοδρή κριτική και το οποίο δε θα μπορέσουν να επικρίνουν οι αμφισβητίες του.