Πόλεμος Μόσχας – Φαναρίου πίσω από τα χαμόγελα!

Ρωσική επιστολή «βόμβα» για την Απω Ανατολή προκάλεσε ένταση στη συνάντηση της Σερβίας!

Του Βασίλη Σπυρόπουλου
(δημοσιεύτηκε στο ένθετο της Δημοκρατίας για την Ορθοδοξία)

Η είδηση ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης, κ. Βαρθολομαίος, και πολλοί από τους Προκαθημένους Ορθοδόξων Πατριαρχείων και Εκκλησιών θα παραστούν στις εορταστικές εκδηλώσεις στη Σερβία, με αφορμή τη συμπλήρωση 17 αιώνων από την υπογραφή του Διατάγματος των Μεδιολάνων, αναζωπύρωσε την ελπίδα για την ενίσχυση της ενότητας μεταξύ των μελών της Ανατολικής Εκκλησίας.
 Τελικώς όμως, οι ελπίδες αποδείχθηκαν φρούδες. Και όχι μόνον αυτό! Σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατίας», το κλίμα στις σχέσεις του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου και του Πατριάρχη Μόσχας κ. Κυρίλλου ήταν κυριολεκτικά πολεμικό κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη Σερβία. 
Τις κακές σχέσεις μεταξύ των δύο ανδρών αντιλήφθηκαν και οι αντιπρόσωποι των υπόλοιπων Ορθόδοξων Πατριαρχείων και Εκκλησιών. Αιτία για το ψυχροπολεμικό κλίμα μεταξύ Φαναρίου και Μόσχας, εκτιμούν οι ίδιες πηγές, είναι ότι το Πατριαρχείο Μόσχας απέστειλε επιστολές (πριν από τις εκδηλώσεις στη Σερβία) τόσο προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο όσο και προς τα υπόλοιπα Ορθόδοξα Πατριαρχεία και τις Εκκλησίες, με τις οποίες ζητά να έχει την πνευματική δικαιοδοσία των Ορθοδόξων στην Απω Ανατολή. Μάλιστα, εκκλησιαστικές πηγές υποστηρίζουν ότι το Πατριαρχείο Μόσχας προετοιμάζεται ώστε να ζητήσει επίσημα (μάλλον να απαιτήσει) να αναλάβει υπό τη δικαιοδοσία του όλους τους Ορθοδόξους στην Κίνα και την Ιαπωνία. Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι υπάρχει αγεφύρωτο χάσμα και έρχονται σε αντίθεση με όσα επισήμως δημοσιοποιήθηκαν, περί συνομιλιών που διεξήχθησαν μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Πατριαρχείου Μόσχας «σε εγκάρδια και αδελφική ατμόσφαιρα».

   Η συνάντηση των εκκλησιαστικών ηγετών της Ορθοδοξίας λίγο έλειψε να τιναχτεί στον αέρα, εξαιτίας της σκληρής στάσης του Πατριαρχείου Μόσχας, το οποίο φαίνεται ότι θέλει να τραβήξει την κατάσταση στα άκρα. Στα εγκαίνια του Ναού της Αναστάσεως του Κυρίου, στην Ποντγκόριτσα, ενώπιον των υπόλοιπων Ορθόδοξων Προκαθημένων αλλά και πολλών αξιωματούχων, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος σε μια αποστροφή του λόγου του τόνισε ότι «πρέπει να σεβόμαστε τις κανονικές πνευματικές δικαιοδοσίες μιας Εκκλησίας». Αυτή η φράση εκτιμάται ότι αποτελεί σαφές μήνυμα προς τις όποιες διεκδικήσεις του Πατριαρχείου Μόσχας.

   Πάντως, οι ηγεμονικές τάσεις που κατά καιρούς εμφανίζει το Πατριαρχείο Μόσχας δείχνουν ότι ενδεχομένως στοχεύει να θέσει υπό αμφισβήτηση τα πρωτεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Κάτι τέτοιο δεν αποκλείεται να συνδέεται και με την άποψη που επιχειρεί να περάσει (το Πατριαρχείο Μόσχας) εδώ και καιρό, ότι δηλαδή δικαιούται τα πρωτεία, λόγω του μεγαλύτερου αριθμητικά ποιμνίου του. Αναμφίβολα, η νέα δραματική τροπή στις σχέσεις Φαναρίου – Μόσχας απομακρύνει το ενδεχόμενο σύγκλησης Πανορθόδοξης Συνόδου στο άμεσο μέλλον.

   Παρά τον πόλεμο που φαίνεται ότι έχει ξεκινήσει μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Πατριαρχείου Μόσχας, αλλά και τον αντίκτυπο που έχει αυτή η κατάσταση στους υπόλοιπους ορθοδόξους, οι εορταστικές εκδηλώσεις στην πόλη Νις της  Σερβίας ήταν πραγματικά εντυπωσιακές. Πρώτη φορά στην ιστορία της Σερβικής Εκκλησίας έλαβαν μέρος τόσο πολλοί εκκλησιαστικοί ηγέτες, πολιτειακοί και πολιτικοί αξιωματούχοι της Σερβίας, του Μαυροβουνίου και άλλων χωρών της ευρύτερης περιοχής, εκπρόσωποι χριστιανικών ομολογιών και άλλων θρησκειών, με αφορμή την υπογραφή του Διατάγματος των Μεδιολάνων. Εξαιρετικά συγκινητική ήταν η παρουσία του κόσμου, που αποδεικνύει τη δύναμη και το μεγαλείο της ορθόδοξης πίστης.

   Εξάλλου, η παρουσία του ίδιου του Οικουμενικού Πατριάρχη και των άλλων ηγετών της Ανατολικής Εκκλησίας ισχυροποίησε τον ρόλο του Πατριαρχείου Σερβίας τόσο στη Σερβία όσο και στο Μαυροβούνιο, όπου κάνει τα πρώτα της βήματα η νεοσυσταθείσα και μη αναγνωρισμένη «Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου» (στα χνάρια της «Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας» στα Σκόπια).

  

Ηχηρό « χαστούκι» στους  Σκοπιανούς

Στις εορταστικές εκδηλώσεις που έγιναν στη Σερβία για τη συμπλήρωση 1.700 ετών από την υπογραφή του Διατάγματος των Μεδιολάνων, ο Οικουμενικός Πατριάρχης δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην αυτοαποκαλούμενη «Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία». Οπως είπε από την πόλη Νις, τη γενέτειρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, πρόκειται για μια «μη χριστιανική, παραεκκλησιαστική οργάνωση, που υποστηρίζεται από κρατικές δομές». Αυτοί οι χαρακτηρισμοί του κ. Βαρθολομαίου προκάλεσαν σοκ στους Σκοπιανούς, οι οποίοι μάλιστα επέκριναν ιδιαιτέρως τον Προκαθήμενο της Ορθοδοξίας, ο οποίος αναφέρθηκε και στον φυλακισμένο Αρχιεπίσκοπο Αχρίδος Ιωάννη. Ο κ. Ιωάννης έχει καταδικαστεί για υπόθεση κατάχρησης εξουσίας από δικαστήριο των Σκοπίων, τη στιγμή που διεθνείς οργανώσεις, αλλά και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, έχουν επικρίνει τις Αρχές των Σκοπίων για τις (συνεχείς εδώ και πολλά χρόνια) διώξεις εις βάρος του.
   Να σημειώσουμε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία των Σκοπίων αποσχίσθηκε το 1967 από το Πατριαρχείο Σερβίας, κηρύσσοντας αυτοκεφαλία με την ονομασία «Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία». Εως σήμερα δεν αναγνωρίζεται από καμία επίσημη Ορθόδοξη Εκκλησία του κόσμου και θεωρείται σχισματική και αντικανονική. Επειδή ακριβώς δεν αναγνωρίζεται ως κανονική Εκκλησία, δεν έλαβε πρόσκληση για να συμμετάσχει στους εορτασμούς στη Σερβία. Από την πλευρά του, ο Αρχιεπίσκοπος της «Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας» Στέφανος δήλωσε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία των Σκοπίων δεν προσκλήθηκε για τους «γνωστούς λόγους», επιρρίπτοντας ευθύνες σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. Μάλιστα, υπογράμμισε ότι θα υπάρξει αναγνώριση της «Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας» από το Πατριαρχείο Σερβίας, όταν επιλυθεί το ζήτημα του ονόματος (των Σκοπίων) μεταξύ Ελλάδας και «Δημοκρατίας της Μακεδονίας».