ΚΡΗΤΗ: Τα Βορίζια ζουν ξανά στη σκιά του αίματος. Μετά το φονικό που στοίχισε τη ζωή στον 39χρονο Φανούρη Καργάκη και στη 56χρονη Ευαγγελία Φραγκιαδάκη, οι δρόμοι του χωριού είναι άδειοι, τα καφενεία βουβά, και στα χαμηλά σπίτια της Μεσαράς επικρατεί ένας φόβος αρχέγονος — ο φόβος της επανάληψης.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το vimaorthodoxias.gr βρέθηκε στα Βορίζια και συνάντησε τους τελευταίους γέροντες του χωριού — ανθρώπους που κουβαλούν στη μνήμη τους δεκαετίες, πολέμους, ξηρασίες και παλιές βεντέτες. Ο 92χρονος Μανώλης Βερβεράκης, πρώην γεωργός, κάθεται στη σκιά της μουριάς γειτονικού χωριού, με ένα κομπολόι που γυρνά μηχανικά στα δάχτυλά του. «Εγώ θυμούμαι, παιδί μου, από το 1955 που γίνηκε η παλιά ιστορία. Είχαν πάλι μπλέξει οι οικογένειες. Είπα τότε, δεν θα ’χει τέλος. Το αίμα ζητά αίμα, κι αυτό δεν είναι καλό ούτε για τους ζωντανούς ούτε για τους πεθαμένους».
«Η γη δεν θέλει άλλο αίμα»
Η 88χρονη Γιαννούλα Μανουσάκη, που έχασε τον άντρα της σε εργατικό δυστύχημα τη δεκαετία του ’70, σφίγγει το μαντήλι στο κεφάλι της και μιλά αργά, με ραγισμένη φωνή: «Ο τόπος μας είναι ευλογημένος, μα έχει και βαριά σκιά. Από μικρά παιδιά μάθαμε να φοβούμαστε τη νύχτα. Όταν ακούς σκυλιά να ουρλιάζουν, δεν κοιμάσαι. Δεν πρέπει να μείνει μίσος στο χωριό. Μόνο καταστροφή φέρνει. Πρέπει να πέσουν κεφάλια, όχι με όπλα, αλλά με συγνώμες».
Η ίδια θυμάται πως στις ρίζες του χωριού υπήρχαν πάντοτε παλιές πληγές, που άνοιγαν ξανά με κάθε προστριβή. «Και τότε με τον παππού των Φραγκιαδάκηδων είχαν γίνει τα ίδια. Σκοτώθηκαν για ένα κομμάτι γης, για ένα πηγάδι, κι έμεινε το σημάδι μέχρι σήμερα», λέει στο Υπουργείο Πολιτισμού, που έχει καταγράψει τα Βορίζια ως «παραδοσιακό οικισμό με ιδιότυπη κοινωνική συνοχή».
«Το χωριό έχει δει κι άλλα σκοτάδια»
Ο 90χρονος Αντώνης Καστρινός, που υπηρέτησε χωροφύλακας στα νιάτα του, θυμάται τότε που «ο νόμος δεν πατούσε εύκολα στα χωριά της Μεσαράς». «Εδώ δεν ήταν ποτέ εύκολο να πεις ποιος έχει δίκιο. Οι οικογένειες δούλευαν τη γη, παντρεύονταν μεταξύ τους, μα όταν έσπαγε η εμπιστοσύνη, τότε έβγαιναν τα όπλα. Και τα όπλα δεν τα φέρνει μόνο ο θυμός, τα φέρνει κι ο φόβος».
Η φωνή του τρέμει καθώς περιγράφει την εικόνα του χωριού μετά το πρόσφατο φονικό: «Δεν βλέπεις παιδιά να παίζουν, δεν ακούς πια γέλια. Μόνο βήματα και σκυμμένα κεφάλια. Όταν χάνονται δύο άνθρωποι έτσι, το χωριό γίνεται νεκροταφείο σιωπής».
«Μια κατάρα πλανάται»
Στο μικρό ξωκλήσι του Αγίου Αντωνίου, η 89χρονη Παρασκευή Μπινιάρη ανάβει κερί για τις ψυχές. «Δεν είμαι μορφωμένη, μα ξέρω ένα πράγμα», λέει. «Όταν σκοτώνεται άνθρωπος, η γη σκληραίνει, το νερό δεν κατεβαίνει εύκολα στα ριζικά. Η Μεσαρά ποτίζεται με δάκρυα».
Ανακαλεί το θαύμα που συνέβη, όπως λέει, πριν από τριάντα χρόνια: «Μια χρονιά που είχαν σφαχτεί ξανά δύο συγχωριανοί, η εικόνα της Παναγίας στο τέμπλο έσταξε μύρο. Το είδαν όλοι. Τότε ήρθε ιερέας από το Ηράκλειο, διάβασε ευχές και είπε “να σταματήσει το κακό, να μην κληρονομηθεί”. Μα να, τώρα πάλι το κακό ήρθε».
Η ίδια ζητά να γίνει μεγάλος αγιασμός στα Βορίζια. «Να περάσουν με το σταυρό όλες οι γειτονιές, να φύγει η κατάρα. Το αίμα φέρνει αίμα, κι αυτό μόνο ο Θεός μπορεί να το κόψει», λέει με δάκρυα στα μάτια.
Ένα χωριό ανάμεσα σε φόβο και προσευχή
Στο καφενείο του χωριού, δυο άντρες σπάνε τη σιωπή τους μόνο όταν περνά η κάμερα του συνεργείου. «Φοβούνται όλοι, μα δεν το λένε», αναφέρει ένας νέος συγχωριανός που ζητά ανωνυμία. «Κάθε βράδυ κοιτάμε πίσω απ’ τις κουρτίνες. Δεν είναι εύκολο να ζεις με το φόβο. Όλοι περιμένουν να δουν αν θα υπάρξει εκδίκηση».
Η Αστυνομία, σύμφωνα με πληροφορίες του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, παραμένει σε επιφυλακή στην περιοχή, με ενισχυμένες περιπολίες και παρουσία ειδικών δυνάμεων, ενώ η τοπική Μητρόπολη Ηρακλείου σχεδιάζει κοινή λειτουργία συμφιλίωσης. «Θα προσευχηθούμε για ειρήνη στα Βορίζια και για φώτιση στις καρδιές», αναφέρει εκπρόσωπος της Μητρόπολης στο vimaorthodoxias.gr.
«Η Παναγία να φυλάει τα Βορίζια»
Οι κάτοικοι θυμούνται πως στην άκρη του χωριού, εκεί που τελειώνει ο δρόμος και αρχίζουν οι ελιές, υπάρχει μια μικρή εικόνα της Παναγίας που, όπως λένε, «άναψε μόνη της» ένα βράδυ μετά από παλιό φονικό. Τότε, ο τόπος είχε συγκλονιστεί από μια αστραπή που έπεσε στην πλαγιά και φώτισε το εικονοστάσι. Από τότε, κάθε χρόνο, οι γυναίκες φτιάχνουν πίτες και πάνε να την τιμήσουν.
Η 92χρονη κυρά Μανώλω, που ακόμη ψήνει σε ξυλόφουρνο, δείχνει τη φωτογραφία της εικόνας: «Αυτή μας γλίτωσε πολλές φορές. Μα τώρα φοβάμαι πως το κακό δεν τελείωσε. Αν δεν υπάρξει συγχώρεση, θα ’ρθουν χειρότερα. Το νιώθω».
Ο φόβος για το αύριο
Οι τρεις γέροντες συμφωνούν σε ένα πράγμα: ότι το χωριό δεν αντέχει άλλη διχόνοια. «Η Μεσαρά έχει ταΐσει κόσμο, έχει ποτίσει οικογένειες, μα δεν μπορεί να ποτίζει με αίμα», λέει ο Καστρινός. «Αν δεν συμφιλιωθούν οι άνθρωποι, θα φύγουν κι οι τελευταίοι».
Η Γιάννα Μανουσάκη, συγκινημένη, προσθέτει: «Το βράδυ προσεύχομαι να ξημερώσει χωρίς σειρήνες. Θέλω να ακούσω μόνο τον πετεινό και τα παιδιά να γελούν πάλι. Γιατί το χωριό μας δεν ήταν φτιαγμένο για μίσος».
Οι αρχές της Κρήτης, σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, εξετάζουν πλέον τρόπους αποκατάστασης κοινωνικής ειρήνης με παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, ενώ αναμένονται και νέες έρευνες για τα αίτια της τραγωδίας.
Όσο για τους γέροντες των Βοριζίων, μένουν με το βλέμμα στραμμένο στον ουρανό. «Μόνο ο Θεός μπορεί να σβήσει αυτό το κακό», λέει ο παππούς Μανώλης, σταυροκοπιέται και ψιθυρίζει: «Η Παναγία να φυλάει τα Βορίζια».
