Τουρκία: Η χθεσινή Τριμερής Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ στα Ιεροσόλυμα δεν ήταν μια ακόμη τυπική διπλωματική συνάντηση, αλλά μια σαφής αναβάθμιση της συνεργασίας σε επίπεδο συμμαχίας, με πολιτικό, αμυντικό και αξιακό αποτύπωμα.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Από τον πρόλογο κιόλας της κοινής διακήρυξης, που δημοσιοποιήθηκε μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, αποτυπώνεται ένα νέο πλαίσιο: ασφάλεια μέσω ισχύος, ευημερία μέσω συνεργασίας και ειρήνη μέσω σταθερότητας, με ρητές αναφορές τόσο στον τουρκικό αναθεωρητισμό όσο και στον ρόλο της Ιερουσαλήμ για τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες.
Στο vimaorthodoxias.gr ανώτατος αξιωματούχος του ελληνικού ΥΠΕΞ τόνισε ότι «η Τριμερής δεν στοχεύει σε αποκλεισμούς, αλλά θέτει σαφή όρια: σεβασμός στο διεθνές δίκαιο, στα σύνορα και στους ιερούς τόπους». Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη δημόσια προειδοποίηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού προς όσους «φαντασιώνονται αναβίωση αυτοκρατοριών», μήνυμα που ερμηνεύεται ευρέως ως απάντηση στην τουρκική ρητορική περί Ιερουσαλήμ και «συνόρων της καρδιάς».
PM Netanyahu after the Israel–Greece–Cyprus summit: “To those who fantasize they can reestablish their empires over our lands, forget it. It’s not going to happen. Our cooperation further enhances our ability to defend ourselves.” pic.twitter.com/n9Rrp8DLpk
— i24NEWS English (@i24NEWS_EN) December 22, 2025
Η κοινή διακήρυξη και το βάρος της Ιερουσαλήμ
Η κοινή διακήρυξη, η οποία κινείται στο πνεύμα των αρχών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, περιλαμβάνει ρητή αναφορά στη μοναδική σημασία της Ιερουσαλήμ για τον Ιουδαϊσμό, τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ. Οι τρεις χώρες δεσμεύονται στη διατήρηση του status quo στους Ιερούς Τόπους και στη διαφύλαξη της χριστιανικής παρουσίας και πολιτισμικής κληρονομιάς, στοιχείο που προσδίδει στη συμφωνία και έντονη θρησκευτική–πολιτισμική διάσταση, πέραν της γεωπολιτικής.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η συγκεκριμένη αναφορά δεν είναι τυχαία. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ανάσχεσης της εργαλειοποίησης της θρησκείας στην εξωτερική πολιτική, με σαφή αιχμή τις τουρκικές δηλώσεις περί «απελευθέρωσης» της Ιερουσαλήμ. Η Αθήνα και η Λευκωσία θεωρούν ότι η θρησκευτική σταθερότητα στην πόλη αποτελεί κρίσιμο παράγοντα περιφερειακής ασφάλειας.
Από συνεργασία σε «συμμαχία»
Για πρώτη φορά, ο όρος «συμμαχία» χρησιμοποιήθηκε τόσο ξεκάθαρα από Ισραηλινό ηγέτη. Αυτό συνδέεται άμεσα με την εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας, σε συντονισμό με το πλαίσιο ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συμπληρωματική σχέση με το ΝΑΤΟ. Αν και η Τριμερής δεν στρέφεται τυπικά εναντίον τρίτων, η συγκυρία και η ρητορική δείχνουν ότι λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε αναθεωρητικές συμπεριφορές.
Στο ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ο ίδιος ανώτατος αξιωματούχος του ΥΠΕΞ σημείωσε ότι «η Ελλάδα δεν επιδιώκει ένταση, αλλά η σταθερότητα απαιτεί καθαρά μηνύματα». Η αναφορά αυτή συνδέεται με την ενίσχυση της συνεργασίας σε θαλάσσια ασφάλεια, κυβερνοάμυνα και προστασία κρίσιμων υποδομών, τομείς στους οποίους το Ισραήλ διαθέτει τεχνογνωσία διεθνούς επιπέδου.
Ενέργεια, IMEC και γεωοικονομία
Κεντρικός πυλώνας της Τριμερούς παραμένει η ενέργεια. Η διακήρυξη επαναβεβαιώνει τη δέσμευση για κοινά έργα φυσικού αερίου, ηλεκτρικών διασυνδέσεων και ανανεώσιμων πηγών, με πλήρη σεβασμό στο δίκαιο της θάλασσας. Παράλληλα, αναδεικνύεται ο ρόλος του διαδρόμου IMEC, ο οποίος συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία, ως εναλλακτική στις κινεζικές εμπορικές οδούς. Η υλοποίηση του σχεδίου αυτού παρακολουθείται στενά και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ επιβεβαιώνει το βάθος και τη στρατηγική σημασία μιας εταιρικής σχέσης που έχει αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου. Έχει αποδειχθεί ανθεκτική και συνεχίζει να συμβάλλει στη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. pic.twitter.com/zYdUOMZcuV
— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) December 22, 2025
Γάζα, ανθρωπισμός και διεθνές δίκαιο
Στο κεφάλαιο της Γάζας, η Τριμερής αναγνωρίζει τον ρόλο Ελλάδας και Κύπρου στον ανθρωπιστικό διάδρομο «Αμάλθεια» και επιβεβαιώνει το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα, εντός των πλαισίων του διεθνούς δικαίου. Η αναφορά αυτή ισορροπεί μεταξύ ασφάλειας και ανθρωπισμού, επιδιώκοντας να απαντήσει τόσο στις περιφερειακές απειλές όσο και στις διεθνείς ανησυχίες.
Θρησκείες, πολιτισμός και μήνυμα σταθερότητας
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη θρησκευτική διάσταση: η προστασία των Ιερών Τόπων και των χριστιανικών κοινοτήτων παρουσιάζεται ως στοιχείο σταθερότητας και όχι ως αντικείμενο αντιπαράθεσης. Διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι αυτή η προσέγγιση λειτουργεί ως αντίβαρο σε ακραίες ρητορικές και ενισχύει το διεθνές κύρος της Τριμερούς, ιδίως σε κύκλους της UNESCO που ασχολούνται με την πολιτιστική κληρονομιά.
Το μήνυμα προς την Άγκυρα
Το συνολικό μήνυμα είναι σαφές: η Ανατολική Μεσόγειος διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας, στο οποίο χωρούν όσοι σέβονται το διεθνές δίκαιο και τις θρησκευτικές ισορροπίες. Όπως υπογράμμισε ο ανώτατος αξιωματούχος του ΥΠΕΞ στο vimaorthodoxias.gr, «η σταθερότητα δεν επιβάλλεται με ρητορική ισχύος, αλλά με συμμαχίες αξιών».
Η Τριμερής Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, με την κοινή διακήρυξη για την Ιερουσαλήμ και τις θρησκείες, επιχειρεί ακριβώς αυτό: να μετατρέψει τη γεωπολιτική πίεση σε θεσμική σταθερότητα και να χαράξει ένα νέο, σαφές όριο απέναντι σε κάθε μορφή αναθεωρητισμού.
