Προσωπικός Αριθμός: Η εφαρμογή του Προσωπικού Αριθμού (Π.Α.) παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως «μεγάλο ψηφιακό άλμα», ένα εργαλείο που —σύμφωνα με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης— θα διευκολύνει την καθημερινότητα των πολιτών.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου- ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Ωστόσο, πίσω από τις διακηρύξεις περί εκσυγχρονισμού, αναδύεται μια βαθιά κοινωνική και πνευματική ανησυχία που κανείς δεν μπορεί πλέον να αγνοήσει. Και κυρίως, μια σιωπή που γίνεται εκκωφαντική: η σιωπή της Εκκλησίας.
Η αυτόματη χορήγηση του Π.Α. σε χιλιάδες πολίτες που δεν τον εξέδωσαν εθελοντικά, η αποστολή μαζικών ενημερωτικών email και η πρόσβαση μέσω της πλατφόρμας gov.gr αποτελούν το πιο πρόσφατο βήμα σε μια διαδικασία που εισάγει μια υποχρεωτικότητα, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με την κοινωνία. Και το ζήτημα αυτό δεν είναι απλώς τεχνικό. Είναι θεσμικό, κοινωνικό και —για πολλούς— πνευματικό.
Η Εκκλησία σιωπά – οι πιστοί, όμως, όχι
Παρά τον ζωηρό δημόσιο διάλογο, επίσημη τοποθέτηση από την Εκκλησία της Ελλάδος δεν έχει υπάρξει. Η Ιεραρχία, πέρα από ατομικές και διάσπαρτες αναφορές, δεν εξέδωσε συλλογικό κείμενο, αφήνοντας χιλιάδες πιστούς να αισθάνονται ότι το πνευματικό τους στήριγμα απουσιάζει σε ένα θέμα που αγγίζει βαθιά τις συνειδήσεις.
Στο vimaorthodoxias.gr, Ιεράρχες από τη νότια, τη δυτική και τη νησιωτική Ελλάδα —χωρίς αναφορά ονομάτων αλλά με παρρησία— εξέφρασαν τις επιφυλάξεις τους:
«Δεν είναι δυνατόν να λαμβάνονται τέτοιες αποφάσεις χωρίς να προηγείται πλήρης ενημέρωση και πνευματική διαβούλευση. Ο κόσμος έχει ανησυχίες, και δικαιολογημένα.»
Ένας άλλος Ιεράρχης σημείωσε:
«Εκτός από τη γραφειοκρατία και το τεχνικό μέρος, υπάρχει και η διάσταση της ελευθερίας του προσώπου. Η Πολιτεία οφείλει να ακούει, όχι μόνο να επιβάλλει.»
Στις ενορίες, στους καφενέδες, στα σπίτια, σε συζητήσεις ανάμεσα σε λαϊκούς και κληρικούς, το θέμα έχει ξεπεράσει τα όρια μιας απλής διοικητικής μεταρρύθμισης. Ο φόβος ενός «μοναδικού αριθμού ταυτότητας» που συνοδεύει τον άνθρωπο σε όλη του τη ζωή, αλλάζει τις συναλλαγές του και ενοποιεί προσωπικά δεδομένα, δεν αφορά μόνο «αρνητές» —όπως πρόχειρα χαρακτηρίζονται όσοι αντιδρούν— αλλά ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας.
Οι φωνές των πολιτών – διαμαρτυρίες, αγωνία και ερωτήματα
Η αυτόματη έκδοση του Π.Α. προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Πολλοί πολίτες απευθύνθηκαν σε οργανώσεις προστασίας δικαιωμάτων ζητώντας ενημέρωση. Οι πιο ανήσυχοι εκφράζουν φόβους για συγκέντρωση ευαίσθητων δεδομένων σε ένα σημείο, κάτι που επισημαίνεται και σε επίσημες αναλύσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
«Δεν θέλω έναν αριθμό που να με συνοδεύει παντού και να συνδέει όλα τα στοιχεία μου χωρίς να ξέρω ποιος τα βλέπει και πότε», δηλώνει πολίτης που επικοινώνησε με το site. Άλλος προσθέτει: «Το κράτος μάς στέρησε το δικαίωμα επιλογής. Μας τον έδωσαν χωρίς να το ζητήσουμε. Αυτό και μόνο λέει πολλά.»
Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται σε αυτούς που έχουν πνευματικές επιφυλάξεις. Αφορούν και ανθρώπους με τεχνικές γνώσεις, νομικούς, γιατρούς, εργαζόμενους που ανησυχούν για ζητήματα διαφάνειας, απορρήτου και κρατικής εποπτείας.
Το πνευματικό υπόβαθρο – τι λένε γέροντες και Αγιορείτες
Δεν είναι λίγοι οι σύγχρονοι γέροντες —και του Αγίου Όρους και εκτός— που εδώ και χρόνια προειδοποιούν για βεβιασμένες ψηφιακές ενοποιήσεις προσωπικών δεδομένων. Αν και αποφεύγουν τις υπερβολές, τονίζουν ότι «ο Χριστιανός οφείλει να έχει πνευματικό κριτήριο και διάκριση» σε ό,τι αφορά την πλήρη ψηφιοποίηση της ταυτότητάς του.
Αγιορείτικοι κύκλοι αναφέρουν ότι «ο άνθρωπος πρέπει να μένει ελεύθερος και όχι να παραδίδει το σύνολο της ύπαρξής του σε μία ενιαία και υποχρεωτική κρατική καταγραφή». Οι απόψεις αυτές δεν μεταδίδονται επίσημα —αλλά ακούγονται όλο και συχνότερα.
Το κράτος επιμένει – η κοινωνία αντιστέκεται
Η επίσημη θέση της κυβέρνησης είναι ότι ο Π.Α. αποτελεί «εργαλείο εξορθολογισμού» και επικαλείται, μεταξύ άλλων, τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ψηφιακή μετάβαση. Ωστόσο, η κοινωνική αποδοχή είναι μακράν χαμηλότερη από ό,τι παρουσιάζουν τα επίσημα στοιχεία.
Μεγάλο μέρος των πολιτών νιώθει ότι δεν συμμετείχε στη διαμόρφωση της απόφασης. Ότι τους επιβλήθηκε. Και αυτό δημιουργεί ένα βαθύ ρήγμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος και τον λαό.
Η Εκκλησία οφείλει να μιλήσει – τώρα, όχι αργότερα
Η σιωπή της Εκκλησίας στο θέμα του Προσωπικού Αριθμού γεννά εύλογη απορία. Δεν πρόκειται για «πολιτικό ζήτημα» μόνο. Είναι πρωτίστως θέμα ελευθερίας, συνείδησης, ποιμαντικής ευθύνης και σεβασμού προς το ανθρώπινο πρόσωπο.
Εκκλησιαστικοί κύκλοι ζητούν δημόσια εκ νέου τοποθέτηση, ενώ αρκετοί πιστοί απευθύνονται στην Ιερά Σύνοδο ζητώντας καθοδήγηση . Η κοινωνία περιμένει μια φωνή διακρίσεως, όχι σιωπής.
Ο Π.Α. δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι ένα βαθύ κοινωνικό και πνευματικό ερώτημα. Και όσο η κυβέρνηση επιμένει και η Εκκλησία σιωπά, τόσο περισσότερο ο λαός αισθάνεται πως πορεύεται μόνος σε έναν δρόμο που αποφασίστηκε χωρίς αυτόν.
