ΤΕΜΠΗ: Στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του πορίσματος του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) για την τραγωδία στα Τέμπη.
Του Γιάννη Παπανικολάου
Η εκδήλωση ξεκίνησε με ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των θυμάτων, καθώς συμπληρώνεται ένας χρόνος από τη φονική σύγκρουση των δύο τρένων.
Ο δρ. Χρήστος Θ. Παπαδημητρίου, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω και πρόεδρος του Σιδηροδρομικού Τομέα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, έλαβε πρώτος τον λόγο, τονίζοντας ότι το πόρισμα συντάχθηκε με πλήρη ανεξαρτησία. «Ο φορέας ΕΟΔΑΣΑΑΜ έπρεπε να υπάρχει από το 2004. Ως αποτέλεσμα, όταν έγινε το δυστύχημα, δεν υπήρχε αρμόδιος οργανισμός για τη διερεύνηση τέτοιων συμβάντων».
Σημείωσε ότι το έργο της τιμωρίας των ενόχων ανήκει στη Δικαιοσύνη, ενώ τόνισε ότι η μη ολοκλήρωση της σύμβασης 717 το 2016 ήταν ένας καθοριστικός παράγοντας. Πρόσθεσε ότι η διαχρονική κρατική αδιαφορία απέναντι στον σιδηρόδρομο, σε συνδυασμό με τις περικοπές λόγω μνημονίων, οδήγησαν στην υποβάθμιση του ΟΣΕ.
Συμπεράσματα του πορίσματος
Το πόρισμα περιγράφει αναλυτικά τα αίτια που οδήγησαν στο δυστύχημα, την κατάσταση του ελληνικού σιδηροδρόμου, τις χαμένες ευκαιρίες για τη βελτίωσή του και την έκρηξη που σημειώθηκε μετά τη σύγκρουση.
Βασικά σημεία:
• Η αποψίλωση του ΟΣΕ λόγω των μνημονίων έπαιξε καθοριστικό ρόλο.
• Ο εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού δικτύου ξεκίνησε με τεράστια καθυστέρηση.
• Η σύγκρουση συνέβη στις 23:18, με το επιβατικό τρένο να κινείται με 150 χλμ./ώρα και το εμπορικό με 90 χλμ./ώρα.
• Το δυστύχημα προκλήθηκε επειδή τα δύο τρένα βρέθηκαν στην ίδια γραμμή λόγω λάθους του σταθμάρχη.
• Ο σταθμάρχης έκανε χειροκίνητες αλλαγές, αφήνοντας τη γραμμή 118 στη διαγώνιο.
• Ο μηχανοδηγός δεν σταμάτησε, όπως όφειλε, για να ελέγξει τη γραμμή.
• Υπήρχε τεράστιος φόρτος επικοινωνιών (90 επικοινωνίες σε 60 λεπτά).
• Οι ενδείξεις στον πίνακα ελέγχου ήταν αριστερά, αλλά οι επικοινωνίες γίνονταν δεξιά, γεγονός που δυσκόλεψε τον σταθμάρχη.
• Ο σταθμάρχης είχε άγχος λόγω προηγούμενου λάθους του.
• Η έλλειψη προσωπικού από το 2010 ήταν καθοριστικός παράγοντας.
• Οι υποδομές του ΟΣΕ ήταν ανεπαρκείς, καθώς η Ελλάδα δαπανούσε μόλις 20.000 ευρώ ανά χιλιόμετρο γραμμής, έναντι 170.000 ευρώ στην Ε.Ε.
Η πυρόσφαιρα και το «άγνωστο καύσιμο»
Το πόρισμα αναφέρεται στην ισχυρή έκρηξη που ακολούθησε τη σύγκρουση. Σύμφωνα με τις αναλύσεις, τα επίσημα φορτία των τρένων δεν μπορούσαν να δικαιολογήσουν τη δημιουργία μιας τόσο μεγάλης πυρόσφαιρας. Υπάρχουν ενδείξεις για την παρουσία αγνώστου καυσίμου, το οποίο δεν καταγράφηκε στα επίσημα έγγραφα.
«Η επιθεώρηση του τόπου του δυστυχήματος δεν έγινε όπως έπρεπε, ώστε να μπορέσουμε να προσδιορίσουμε τον τύπο του καυσίμου που προκάλεσε την έκρηξη», ανέφερε ο δρ. Παπαδημητρίου.
Ελλείψεις στις ελεγκτικές αρχές
Το πόρισμα καταγράφει τις ευθύνες των ελεγκτικών μηχανισμών. Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) έκανε επιθεωρήσεις, αλλά επικεντρώθηκε σε τυπικές παραβάσεις και όχι σε υποκείμενους κινδύνους. Δεν υπήρχε μηχανισμός παρακολούθησης των ικανοτήτων των σταθμαρχών, με αποτέλεσμα ανεπαρκώς εκπαιδευμένοι υπάλληλοι να αναλαμβάνουν κρίσιμα καθήκοντα.
Επιπλέον, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ δεν υπήρχε όταν έγινε το δυστύχημα, κάτι που σήμαινε ότι δεν υπήρχαν διδάγματα από προηγούμενα ατυχήματα.
17 συστάσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας
Το πόρισμα καταλήγει σε 17 συστάσεις που θα εφαρμοστούν υπό την εποπτεία της ΡΑΣ, αλλά απαιτούν και τη δέσμευση της ελληνικής πολιτείας.
«Αν εφαρμοστούν όλα αυτά τα μέτρα, ο ελληνικός σιδηρόδρομος μπορεί να γίνει ένα βιώσιμο και ασφαλές σύστημα», δήλωσε ο δρ. Παπαδημητρίου.
Το θέμα της επικοινωνίας
Στην παρουσίαση τέθηκε το ερώτημα για την έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ της Hellenic Train και των μηχανοδηγών. Το πόρισμα επιβεβαιώνει ότι υπήρξαν κενά στη συνεννόηση, γεγονός που επιδείνωσε την κατάσταση τη νύχτα του δυστυχήματος.
«Η σύμβαση 717 καθυστέρησε με τραγικές συνέπειες»
Ο δρ. Παπαδημητρίου αναφέρθηκε στην περιβόητη σύμβαση 717, που αφορούσε την εγκατάσταση συστημάτων τηλεδιοίκησης και ασφάλειας, η οποία έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί από το 2016.
«Όλοι όσοι καθυστέρησαν αυτή τη σύμβαση έχουν συμβάλει αποφασιστικά στον θάνατο αυτών των παιδιών», είπε χαρακτηριστικά.
Τα τρία τελευταία βίντεο
Σε ερώτηση για το αν η επιτροπή έλαβε υπόψη τρία τελευταία βίντεο που δημοσιοποιήθηκαν, ο πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ απάντησε:
«Δεν είχαμε καμία παρέμβαση στο έργο μας. Ήρθαμε σε επαφή με συγγενείς των θυμάτων, επισκεφθήκαμε το σημείο του δυστυχήματος και πραγματοποιήσαμε τις δικές μας έρευνες. Η ύπαρξη ενός ανεξάρτητου οργανισμού διερεύνησης θα έπρεπε να είναι δεδομένη εδώ και χρόνια».
Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ καταδεικνύει ότι το δυστύχημα στα Τέμπη ήταν αποτέλεσμα ανθρώπινων λαθών, υποδομών που υποβαθμίστηκαν συστηματικά και κρατικής αδιαφορίας. Αν τα μέτρα ασφαλείας και οι συστάσεις που προτείνει ο οργανισμός εφαρμοστούν, υπάρχει ελπίδα ότι δεν θα ζήσουμε ξανά μια τέτοια τραγωδία.
