ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ: Ενώ ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρακολουθούσε με άλλους ηγέτες από όλο τον κόσμο τα εγκαίνια του Μεγάλου Αιγυπτιακού Μουσείου στο Κάιρο, ένα ζήτημα βαρύνουσας σημασίας για την Ορθοδοξία και την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά παραμένει χωρίς λύση.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Πρόκειται για την υπόθεση της Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά, της οποίας η τεράστια περιουσία έχει τεθεί «στον αέρα» μετά από δικαστική απόφαση που αφαιρεί από τη Μονή τα ιδιοκτησιακά της δικαιώματα.
Η απόφαση αυτή, που δεν έχει ανατραπεί ώς σήμερα, δεν συνοδεύτηκε από καμία επίσημη διπλωματική αντίδραση της ελληνικής πλευράς, ενώ το Υπουργείο Εξωτερικών τηρεί σιωπή. Την ίδια ώρα, η Μονή — Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO — αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο να απολέσει περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν μέσα σε αιώνες προσφοράς και ιεραποστολικής δράσης.
Η επίδειξη λάμψης και η απουσία ουσίας
Τα εγκαίνια του μουσείου, παρουσία του Προέδρου Άμπντελ Φατάχ αλ Σίσι, αποτέλεσαν ένα εντυπωσιακό θέαμα, με συμφωνική ορχήστρα, χορευτές και πυροτεχνήματα να φωτίζουν τις πυραμίδες της Γκίζας. Ο Αιγύπτιος ηγέτης έκανε λόγο για «ένα νέο κεφάλαιο της ιστορίας του παρόντος και του μέλλοντος».
Την ίδια στιγμή όμως, στο Σινά, το αρχαιότερο μοναστήρι του Χριστιανισμού αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο ιδιοκτησιακό πλήγμα στην ιστορία του. Η απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου αναγνωρίζει δικαιώματα σε τοπικούς φορείς, παρακάμπτοντας την ιστορική κυριότητα της Μονής, που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα από τον Ιουστινιανό.
Καμία γραπτή δέσμευση ή επίσημη συμφωνία δεν υπάρχει ακόμη που να διασφαλίζει ότι η υπόθεση θα επιλυθεί υπέρ της Μονής. Παρά τις πολυδάπανες τελετές ενθρόνισης του νέου Αρχιεπισκόπου Σινά, το πρόβλημα της περιουσίας δεν έχει λυθεί, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr από την αδελφότητα που πλέον είναι διχασμένη ακόμα και μετά την αλλαγή σκυτάλης στην Ηγουμενία.
Η πολιτική διάσταση του ζητήματος
Η Μονή Αγίας Αικατερίνης διατηρεί διαχρονικούς δεσμούς με τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία, αποτελώντας πνευματική πηγή για χιλιάδες πιστούς. Διαθέτει παράρτημα στην Αθήνα και βιβλιοθήκη με ανεκτίμητα χειρόγραφα. Ωστόσο, η πρόσφατη απόφαση ανοίγει επικίνδυνο δρόμο για περαιτέρω αμφισβητήσεις.
Είναι σαφές ότι η κυβέρνηση πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία διαλόγου με το Κάιρο, αξιοποιώντας τους διμερείς μηχανισμούς συνεργασίας Ελλάδας–Αιγύπτου που έχει προωθήσει η Πρεσβεία της Ελλάδος στο Κάιρο.
«Η Μονή Αγίας Αικατερίνης είναι σύμβολο της Ορθοδοξίας και της πνευματικής μας ταυτότητας. Η πολιτεία οφείλει να υπερασπιστεί την ιστορική της αυτονομία», δήλωσε στο “Βήμα Ορθοδοξίας” ανώτατος κληρικός του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.
Η ίδια πηγή υπογράμμισε ότι η απόφαση αυτή δεν είναι απλώς νομική διαφορά, αλλά θέμα εθνικής ευθύνης και διεθνούς κύρους.
Το παρασκήνιο των διπλωματικών επαφών
Παρά το γεγονός ότι η ελληνική αποστολή συμμετείχε με υψηλό προφίλ στα εγκαίνια του μουσείου, το ζήτημα της Μονής Σινά δεν τέθηκε σε κανένα από τα επίσημα ή ανεπίσημα τετ-α-τετ με την αιγυπτιακή ηγεσία.
Κυβερνητικοί κύκλοι, ωστόσο, παραδέχονται ότι το θέμα είναι γνωστό στην Αθήνα και έχει προκαλέσει ανησυχία στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Εκκλησιαστικοί παράγοντες ζητούν άμεση παρέμβαση του ελληνικού κράτους πριν υπάρξουν μη αναστρέψιμες εξελίξεις.
«Δεν είναι απλώς ένα περιουσιακό θέμα· είναι ζήτημα πολιτισμού και πνευματικής ευθύνης», τόνισε παράγοντας που γνωρίζει καλά το παρασκήνιο.
Το ιστορικό και οι κίνδυνοι
Η Μονή του Σινά ιδρύθηκε γύρω στο 548 μ.Χ. στους πρόποδες του όρους όπου, σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, ο Μωυσής παρέλαβε τις Δέκα Εντολές. Από τότε μέχρι σήμερα λειτουργεί αδιάλειπτα, διατηρώντας μια από τις αρχαιότερες βιβλιοθήκες του κόσμου και μοναδικές βυζαντινές εικόνες.
Στο πέρασμα των αιώνων απέκτησε σημαντική περιουσία, την οποία χρησιμοποιούσε για να συντηρεί μοναχούς, προσκυνητές και φιλανθρωπικά έργα. Όμως η σύγχρονη αμφισβήτηση της κυριότητας αυτής της περιουσίας θέτει σε κίνδυνο τη συνέχεια της Μονής, καθώς περιορίζει τις δυνατότητες αυτοχρηματοδότησής της και υπονομεύει τον χαρακτήρα της ως αυτοδιοίκητου μοναστικού θεσμού.
Εν κατακλείδι
Η λάμψη του Μεγάλου Μουσείου στο Κάιρο δεν μπορεί να κρύψει την πνευματική σκιά που απλώνεται πάνω από το Σινά. Όσο η κυβέρνηση προβάλλει διεθνώς έργα εντυπωσιασμού, οφείλει να σκύψει με σοβαρότητα στο ζήτημα της Μονής Αγίας Αικατερίνης, πριν χαθεί οριστικά ένα κομμάτι της ελληνικής και ορθόδοξης ταυτότητας.
Η Ελλάδα, ως κράτος που δηλώνει ότι υπερασπίζεται την πολιτιστική του κληρονομιά, πρέπει να αναλάβει διπλωματική δράση σε συνεργασία με την UNESCO και το Υπουργείο Εξωτερικών για να διασφαλίσει ότι η Μονή του Σινά θα παραμείνει ιερό και ελεύθερο προπύργιο πίστης.
Ο χρόνος κυλά εις βάρος της, και η ιστορία δεν θα συγχωρήσει άλλη αδράνεια.
