ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Στο επίκεντρο της διπλωματικής κινητικότητας Ελλάδας – Λιβύης βρίσκεται η πρόσφατη ρηματική διακοίνωση της Τρίπολης στον ΟΗΕ, με την οποία η κυβέρνηση Ντμπεϊμπά επιχειρεί να αναβιώσει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, προκαλώντας νέα ένταση στις ελληνολιβυκές σχέσεις.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολαου
Σε αυτό το πλαίσιο, η επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη αύριο στην Τρίπολη και η σχεδιαζόμενη επίσκεψη του προέδρου της Βουλής του Τομπρούκ Ακίλα Σάλεχ στην Αθήνα συνιστούν καθοριστικές κινήσεις για την εξισορρόπηση μιας ευαίσθητης κατάστασης.
Το περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης
Η Λιβύη προσάρτησε χάρτες στη ρηματική διακοίνωση, στους οποίους αποτυπώνεται για πρώτη φορά η επίσημη αμφισβήτηση της ελληνικής μέσης γραμμής, που αποτελεί τη βάση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων οικοπέδων νότια και ανατολικά της Κρήτης. Όπως αποκάλυψε το Υπουργείο Εξωτερικών, η διακοίνωση ακολουθεί τη χάραξη του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, αγνοώντας την επήρεια μικρών νησιών και υποβαθμίζοντας ακόμη και την επήρεια της ίδιας της Κρήτης.
Η ελληνική απάντηση θα δοθεί με επιστολή στον ΟΗΕ, ενώ παράλληλα επιχειρείται η έναρξη τεχνοκρατικών συνομιλιών για την παραπομπή της διαφοράς οριοθέτησης στη Χάγη, με στόχο την προσβολή της νομιμότητας του μνημονίου.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και η ExxonMobil
Πηγή ενόχλησης για την Τρίπολη, όπως σημειώνει το Associated Press, αποτελεί η είσοδος της ExxonMobil στα ελληνικά οικόπεδα. Η Λιβύη αντιδρά στο τετελεσμένο που έχει διαμορφωθεί, καθώς και η Chevron βρίσκεται προ των πυλών. Οι ΗΠΑ, μέσω διπλωματικών διαύλων, επισημαίνουν την ανάγκη σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας, αλλά επιθυμούν ταυτόχρονα να μην ενισχυθεί η ρωσική και τουρκική επιρροή στην περιοχή.
Το Reuters, σε ρεπορτάζ του, εστιάζει στην ανησυχία της Ε.Ε. και των ΗΠΑ για ενδεχόμενη προσφορά λιβυκών οικοπέδων σε τουρκικές εταιρείες, κάτι που θα προκαλούσε μείζονα κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αποστολή Γεραπετρίτη στην Τρίπολη
Η αυριανή επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στην Τρίπολη έχει τριπλό στόχο: να τεθεί εκ νέου η πρόταση για τεχνικές συνομιλίες, να αποτραπεί η κύρωση του Μνημονίου από το κοινοβούλιο και να τεθούν μέτρα για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η Λιβύη έχει μετατραπεί σε κύρια δίοδο μεταναστών από την Υποσαχάρια Αφρική και την Ασία, οι οποίοι φτάνουν μέσω Τομπρούκ και αναζητούν διέξοδο προς Κρήτη και Ιταλία. Η ελληνική πλευρά προτείνει αυξημένη επιχειρησιακή συνεργασία, ακόμα και με ανταλλαγή πληροφοριών από τις φρεγάτες που περιπολούν ανοιχτά της Λιβύης.
Η Ανατολική Λιβύη και η επαφή με τον Χαφτάρ
Ιδιαίτερο βάρος έχει δοθεί στην πλευρά της Ανατολικής Λιβύης. Ο Στρατηγός Χαλίφα Χαφτάρ, που ηγείται του LNA (Libyan National Army) και έχει επιβάλει σταθερότητα στη Βεγγάζη, αποτελεί τον de facto συνομιλητή της Ελλάδας. Η κυβέρνηση GNS (Government of National Stability), παρότι δεν αναγνωρίζεται επίσημα, είναι εκείνη που ασκεί έλεγχο στο μεγαλύτερο μέρος του εδάφους.
Στο πλαίσιο της επίσκεψης του Έλληνα ΥΠΕΞ στη Βεγγάζη, σύμφωνα με το Libya Herald, συμφωνήθηκε η σύσταση μικτής επιτροπής και η συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης του Λιβυκού Ναυτικού, αλλά και η πρόθεση συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων στην ανασυγκρότηση της χώρας. Ο Οργανισμός Ανασυγκρότησης της Ανατολικής Λιβύης, υπό τον Μπελκάσεμ Χαφτάρ, συζητά ήδη την ενεργοποίηση της αεροπορικής σύνδεσης με Ελλάδα.
Το μεταναστευτικό ως διαπραγματευτικό χαρτί
Η εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού από τη Βεγγάζη αποκαλύπτεται πλέον ανοιχτά. Ο Στρατηγός Χαφτάρ επιδιώκει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και τεχνική υποστήριξη ως αντάλλαγμα για τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών. Το Euronews επισημαίνει ότι η Ε.Ε. δεν μπορεί να αγνοήσει τις Αρχές της Ανατολικής Λιβύης, ιδιαίτερα μετά την αποτυχία της τελευταίας επίσκεψης της ευρωπαϊκής αποστολής.
Παρά τις αντιδράσεις από την Κομισιόν για την επίσκεψη στη Βεγγάζη (καθώς δεν επιθυμούσε να φανεί ότι αναγνωρίζει την εναλλακτική κυβέρνηση), ελληνικές διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι «δεν υπάρχει άλλη επιλογή από τη συνεργασία με εκείνους που ελέγχουν την περιοχή».
Στόχος: Παραπομπή στη Χάγη και μπλοκάρισμα του Μνημονίου
Η Ελληνική Κυβέρνηση επιμένει ότι η μόνη νόμιμη λύση είναι η παραπομπή της διαφοράς στη Διεθνή Δικαιοσύνη. Ο κίνδυνος να ενεργοποιηθεί το Μνημόνιο με την κύρωσή του από το κοινοβούλιο του Τομπρούκ, είναι υπαρκτός. Ωστόσο, η επίσκεψη Ακίλα Σάλεχ στην Αθήνα στοχεύει ακριβώς στη ματαίωση ή αναστολή αυτής της διαδικασίας.
Η συγκυρία παραμένει δύσκολη: η Λιβύη είναι διχασμένη, η Ευρώπη ανήσυχη και η Τουρκία παρούσα. Η Ελλάδα παίζει σε πολλαπλά ταμπλό, επιδιώκοντας να απομονώσει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, να ενισχύσει τις επαφές με τις δύο κυβερνήσεις, και να αναλάβει κρίσιμο ρόλο στη διαχείριση του μεταναστευτικού, εδραιώνοντας τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο.
