ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΣ: Κορυφώνεται αυτές τις μέρες το μεγαλύτερο θρησκευτικό γεγονός της Λέσβου και ένα από τα πιο ζωντανά προσκυνήματα της Ορθοδοξίας: Το πανηγύρι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Μανταμάδο, το οποίο συγκεντρώνει κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες προσκυνητές από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η 146η επέτειος από τα εγκαίνια του ιστορικού ναού συμπίπτει φέτος με ένα εκρηκτικό μείγμα πίστης, παράδοσης και αυθόρμητης συμμετοχής που ξεπερνά κάθε προηγούμενο, σύμφωνα με πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr
Παρά τις δυσκολίες από τις απαγορεύσεις απόπλου και την απεργία της Πρωτομαγιάς, πλοία και αεροπλάνα έφτασαν στο νησί γεμάτα, ενώ χιλιάδες προσκυνητές πέρασαν από τα παράλια της Τουρκίας, από Κουσάντασι, Αϊβαλί και Τσανάκαλε, για να φτάσουν στην αγκαλιά του Ταξιάρχη.
Μια γιορτή χωρίς σύνορα
Όπως κάθε χρόνο, μουσουλμάνοι προσκυνητές από την Τουρκία συμμετέχουν σεβόμενοι το ιερό γεγονός – άλλοι από θεολογικό ενδιαφέρον (καθώς στο Ισλάμ οι άγγελοι έχουν σημαντική θέση) και άλλοι από ειλικρινή ευλάβεια. Μαζί τους, Ρομά πιστοί, οι οποίοι τιμούν με ιδιαίτερο σεβασμό τον Αρχάγγελο, καθώς τον θεωρούν προστάτη τους, λόγω του σκούρου χρώματος της ανάγλυφης εικόνας του.
Η πολυπολιτισμική αυτή συμμετοχή προσδίδει στο προσκύνημα χαρακτήρα παγκόσμιας Ορθόδοξης γιορτής, που μετατρέπει το χωριό του Μανταμάδου σε κέντρο πνευματικής έλξης.
Ο Ταξιάρχης που “τρέχει”
Πιστοί από όλα τα μέρη της Λέσβου και της Ελλάδας φτάνουν στον ναό με τα πόδια, με άλογα, με τάματα και λαμπάδες στο χέρι, διανύοντας πολλά χιλιόμετρα σε ένδειξη ευχαριστίας ή ικεσίας. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η παράδοση με τα μεταλλικά παπούτσια που προσφέρουν οι προσκυνητές, γιατί «ο Ταξιάρχης τα φθείρει τρέχοντας να βοηθήσει τους ανθρώπους».
Η κορύφωση των δρωμένων γίνεται την Κυριακή 4 Μαΐου με πολυαρχιερατική θεία λειτουργία, στην οποία συλλειτουργούν Ιεράρχες από όλη την Ελλάδα. Θα ακολουθήσει λιτανεία της ανάγλυφης εικόνας και η ευλογία των πιστών, ενώ η ημέρα θα κλείσει με τη διανομή του παραδοσιακού “κισκέτς”, φαγητού από κρέας και σιτάρι, που μαγειρεύεται όλη τη νύχτα σε μεγάλα καζάνια από τις οικογένειες του χωριού.
Το “κισκέτς” είναι σύμβολο ενότητας και φιλοξενίας, ένας ζωντανός κρίκος από την αρχαιοελληνική “πολυσπορία” μέχρι το χριστιανικό παρόν.
Ιερότητα και ιστορία
Ο Ταξιάρχης του Μανταμάδου είναι ένας από τους ιερότερους τόπους της Ορθοδοξίας, όχι μόνο λόγω της ιστορικότητας του ναού, αλλά και εξαιτίας της μοναδικής ανάγλυφης εικόνας του Αρχαγγέλου, η οποία –σύμφωνα με την παράδοση– πλάστηκε με πηλό και αίμα από τον μοναδικό επιζώντα μοναχό μετά από επιδρομή πειρατών. Ο ναός ξανακτίστηκε το 1879, σε τόπο μαρτυρίου.
Η έκφραση της εικόνας αλλάζει λένε οι προσκυνητές – άλλοτε αυστηρή, άλλοτε γεμάτη γαλήνη. Πολλοί πιστεύουν ότι «ο Αρχάγγελος απαντά», όπως έχει καταγραφεί σε μαρτυρίες που διαρκούν δεκαετίες.
Στον ναό φυλάσσονται ανεκτίμητα κειμήλια όπως:
• Ο αρχιερατικός σάκος του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’
• Ευαγγέλια του 16ου αιώνα
• Χρυσοκέντητο επιτραχήλιο του 1656
• Η πηγή του αγιάσματος, που θεωρείται ιαματική
• Ο τάφος του Μητροπολίτη Πορφυρίου Φωτιάδη, προστάτη του προσκυνήματος
Το μέλλον του προσκυνήματος
Το προσκύνημα προσελκύει το ενδιαφέρον και της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία στηρίζει τη συνέχιση του χαρακτήρα του ως ανοιχτού, πνευματικού και λαϊκού γεγονότος, με την ελπίδα να διατηρηθεί η παραδοσιακή αυθεντικότητα του χώρου.
Η τοπική κοινωνία του Μανταμάδου –νέοι, γυναίκες, οικογένειες– οργανώνεται συλλογικά κάθε χρόνο για τη φιλοξενία των χιλιάδων επισκεπτών, δείχνοντας ότι η πίστη λειτουργεί ως δεσμός κοινοτικής ζωής, πέρα από τον ναό.
Το θαύμα της επιστροφής
«Ήρθα από την Πόλη με τον πατέρα μου, με τα πόδια από το αεροδρόμιο. Δεν είχαμε τίποτα να προσφέρουμε, μόνο δάκρυα», λέει συγκινημένος ένας 45χρονος προσκυνητής από την Τουρκία. Κάθε χρόνο, εκατοντάδες όπως αυτός βρίσκουν στην εικόνα παρηγοριά, φως και δύναμη για να συνεχίσουν.
Η αίσθηση ότι «ο Ταξιάρχης ακούει», ενώνει χιλιάδες ψυχές από διαφορετικά υπόβαθρα, πολιτισμούς και γλώσσες, σε ένα από τα τελευταία μεγάλα ζωντανά πανηγύρια πίστης και λαού, που αντιστέκεται στον εκκοσμικευμένο και επιφανειακό πολιτισμό της ταχύτητας.
Στον Μανταμάδο, δεν ταξιδεύεις απλώς. Προσκυνάς.
