ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ: Η νέα πραγματικότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο-Μετά τις τελευταίες δηλώσεις του τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και την απάντηση του έλληνα υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια, η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα τουρκικών προκλήσεων.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές και προειδοποίησαν ότι η κρίση Ελλάδας – Τουρκίας εισέρχεται σε νέα φάση, όπου το «ισοζύγιο ισχύος» δεν κρίνεται μόνο από τις διπλωματικές κινήσεις αλλά και από τις σκληρές ισορροπίες στην οικονομία, την άμυνα και τη γεωπολιτική στρατηγική.
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι η Τουρκία επιχειρεί πλέον να παρέμβει στα εσωτερικά της Ελλάδας, ανεβάζοντας επικίνδυνα το επίπεδο των εντάσεων. Πρόκειται για μια μετάβαση από την κλασική αμφισβήτηση θαλασσίων ζωνών σε έναν πολυεπίπεδο ανταγωνισμό, όπου διακυβεύεται η σταθερότητα ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου.
Το νέο πεδίο αντιπαράθεσης
Η Άγκυρα, παρά τον υψηλό πληθωρισμό και τα σοβαρά οικονομικά της προβλήματα, εμφανίζεται ως «μεσαία δύναμη» με φιλοδοξία πλανητικής παρουσίας. Επέκτεινε την επιρροή της στα Βαλκάνια, μετέτρεψε την Αλβανία σε στενό της σύμμαχο, ενώ διατηρεί ήρεμες σχέσεις με τη Βουλγαρία. Στον Καύκασο, στήριξε ενεργά το Αζερμπαϊτζάν στην κρίση του Ναγκόρνο Καραμπάχ, ενώ στο Ιράκ και τη Συρία συνεχίζει να ελέγχει κρίσιμα στρατηγικά σημεία.
Σύμφωνα με έκθεση του ΝΑΤΟ, η Τουρκία καταφέρνει να ισορροπεί μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, εκμεταλλευόμενη το εμπάργκο, και ταυτόχρονα να συνομιλεί με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διπλωματική της ευελιξία τής επιτρέπει να εμφανίζεται ως απαραίτητος παίκτης σε όλα τα μέτωπα, ενώ η Ελλάδα περιορίζεται σε αμυντικές κινήσεις.
Οι επιπτώσεις στην Ελλάδα
Την ίδια στιγμή, η ελληνική πολιτική ηγεσία, όπως καταγγέλλουν διπλωματικοί κύκλοι, μοιάζει εγκλωβισμένη στην «κινητικότητα» χωρίς απτό αποτέλεσμα. Οι αναλυτές που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr θεωρούν ότι το τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» έχει πλέον καταστεί πραγματικότητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η ματαίωση ερευνών νοτίως της Κρήτης λόγω παρεμπόδισης από το τουρκικό ναυτικό, αλλά και η καθυστέρηση στην πόντιση ενεργειακού καλωδίου στην Κάσο μετά από ευθείες απειλές της Άγκυρας. Ακόμη και η ανακήρυξη θαλάσσιων πάρκων από την ελληνική κυβέρνηση περιορίστηκε στα έξι μίλια, ενώ η Τουρκία προχώρησε πολύ πιο επιθετικά, ανακηρύσσοντας περιοχές πέραν των χωρικών της υδάτων.
Οι διεθνείς διαστάσεις
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδαςυπογραμμίζει σε ανακοινώσεις του ότι «η χώρα δεν θα ανεχθεί καμία αμφισβήτηση της κυριαρχίας της». Ωστόσο, ευρωπαίοι αξιωματούχοι φέρονται απρόθυμοι να αναλάβουν σκληρά μέτρα κατά της Άγκυρας, καθώς η Τουρκία θεωρείται αναντικατάστατη στη νέα αμυντική αρχιτεκτονική της ΕΕ.
Αναλυτές από διεθνή think tanks που συνομίλησαν με το vimaorthodoxias.gr σημειώνουν ότι η Ελλάδα έχει βρεθεί απομονωμένη σε καίρια ζητήματα: σχέσεις με Ρωσία ανύπαρκτες, με ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ αδύναμες, ενώ στην Ευρώπη επικρατεί αδιαφορία για τις ελληνικές επιφυλάξεις.
ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα: το επόμενο θερμό μέτωπο
Η συζήτηση για την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα αποτελεί το πιο εκρηκτικό σημείο. Η Τουρκία, μέσα από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, διατηρεί την αξίωση να μοιράσει θαλάσσιες ζώνες σε βάρος της Ελλάδας, σε συνεργασία με την Αίγυπτο και την κυβέρνηση της Τρίπολης. Παράλληλα, συνεχίζει να προκαλεί με έρευνες και στρατιωτικές ασκήσεις που φτάνουν μέχρι και νοτιοανατολικά της Κρήτης.
Ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης είναι υπαρκτός. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό ΟΗΕ, κάθε μονομερής ενέργεια που παραβιάζει θαλάσσιες ζώνες άλλου κράτους μέλους μπορεί να θεωρηθεί ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, όπως υπενθυμίζουν οι διεθνολόγοι, η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου εξαρτάται από τις ισορροπίες ισχύος και όχι μόνο από τις υπογραφές σε συνθήκες.
Η ελληνική απάντηση
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προβάλλει ως απάντηση την εξοπλιστική ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων. Το πρόγραμμα φρεγατών και μαχητικών, σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, βρίσκεται σε εξέλιξη. Ωστόσο, όπως τονίζουν οι αναλυτές, η τουρκική αμυντική βιομηχανία παράγει πλέον μαζικά drones, θωρακισμένα οχήματα και σύγχρονα συστήματα, με αποτέλεσμα η ισορροπία να παραμένει εύθραυστη.
Η στρατηγική της Αθήνας θα πρέπει να στραφεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, στην οικοδόμηση πραγματικής αποτρεπτικής ισχύος και στη δημιουργία ισχυρών συμμαχιών που δεν θα αμφιταλαντεύονται μπροστά στις τουρκικές πιέσεις.
Το στοίχημα της αποτροπής
Η ιστορία διδάσκει ότι οι υπερεπεκτατικές πολιτικές, όπως αυτή που ακολουθεί σήμερα η Άγκυρα, κρύβουν τον σπόρο της υποχώρησης. Όμως αυτό δεν αρκεί για την Ελλάδα. Η χώρα οφείλει να προχωρήσει σε μια νέα στρατηγική, πέρα από τον κατευνασμό.
Όπως επισήμανε κορυφαίος αναλυτής στο vimaorthodoxias.gr: «Η Τουρκία δεν είναι απλώς ένας δύσκολος γείτονας. Είναι υπαρξιακή απειλή. Η απάντηση της Ελλάδας δεν μπορεί να είναι η παθητική αναμονή αλλά η ενεργητική αποτροπή. Χρειάζεται αλλαγή δόγματος, ενίσχυση της οικονομίας και κοινωνική συσπείρωση».
Η επόμενη μέρα
Οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι. Η προοπτική προσφυγής στη Χάγη για την επίλυση διαφορών φαίνεται μακρινή, καθώς η Άγκυρα επιθυμεί de facto επιβολή των θέσεών της. Η ελληνική πλευρά καλείται να προετοιμαστεί για μια περίοδο αυξημένων πιέσεων, διπλωματικών και στρατιωτικών.
Το μήνυμα των διεθνών αναλυτών είναι σαφές: η Ελλάδα χρειάζεται ψυχραιμία αλλά και αποφασιστικότητα. Ο κατευνασμός οδηγεί σε νέα τετελεσμένα, ενώ η πραγματική ισχύς θα κριθεί από την ικανότητα της χώρας να σταθεί όρθια σε όλα τα επίπεδα – διπλωματικό, στρατιωτικό, οικονομικό.
