Η Εκκλησία της Ελλάδος είχε προτείνει μίαν προσθήκην εις το κείμενον περί της Διακηρύξεως του Αυτονόμου εις την Ορθόδοξον Εκκλησίαν, ώστε να διασφαλίση ότι αι λεγόμεναι «Νέαι Χώραι» δεν θα εθίγοντο.
Τελικώς η τροποποίησις αυτή απεσύρθη μετά από προφορικήν δήλωσιν του Πατριάρχου περί του ζητήματος, η οποία καθησύχασε τους Ιεράρχας. Αμέσως μετά το περιστατικόν η Εκκλησία της Ελλάδος εξέδωσε το ακόλουθον ανακοινωθέν την 22αν Ιουνίου:
«Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος διαβεβαίωσε ενώπιον της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας ότι σέβεται απολύτως το υφιστάμενο εκκλησιαστικό καθεστώς των Μητροπόλεων των λεγομένων Νέων Χωρών της Εκκλησίας της Ελλάδος και ουδεμία πρόθεση υπάρχει αμφισβητήσεως η αλλαγής των ισχυόντων»
Κατόπιν η Αρχιγραμματεία του Πατριαρχείου εξέδωσεν ιδικόν της ανακοινωθέν:
«Σήμερον, Τετάρτην, 22αν Ιουνίου 2016, συζητουμένου ενώπιον της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου του θέματος του Αυτονόμου, επί σχετική δε προτάσει τροπολογίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Α. Θ. Παναγιότης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος διεβεβαίωσεν ότι το Οικουμενικόν Πατριαρχείον ουδεμίαν πρόθεσιν έχει να χορηγήση αυτονομίαν εις τας Μητροπόλεις των λεγομένων Νέων Χωρών και ότι αύται υπάγονται πάντοτε κανονικώς και πνευματικώς υπό το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, η δε διοίκησις αυτών έχει εκχωρηθή επιτροπικώς εις την Αυτοκέφαλον Εκκλησίαν της Ελλάδος, την οποίαν η Α. Θ. Παναγιότης και ηυχαρίστησε δια την τοιαύτην εξυπηρέτησιν προς την Μητέρα Εκκλησίαν».
Ο Μητροπολίτης Δημητριάδος επεσήμανε, συμφώνως προς νέον δελτίον τύπου της Εκκλησίας της Ελλάδος, ότι «Η Εκκλησία της Ελλάδος και ο Μακαριώτατος είναι απόλυτα ικανοποιημένοι με τις δηλώσεις του Οικουμενικού Πατριάρχη σχετικά με την Βόρεια Ελλάδα. Ανέφερε ότι μπορεί να υπήρχαν κάποια θέματα, αλλά ξέρει ότι όταν επισκέπτεται την Βόρεια, αλλά και την Νότια Ελλάδα είναι πάντοτε προσκεκλημένος των Μητροπολιτών με την άδεια της Συνόδου και είναι παρών πολλές φορές και ο Αρχιεπίσκοπος. Δεν υπάρχει κανένα θέμα ούτε αυτονομίας, ούτε αλλαγής του καθεστώτος». Δύο ημέρας αργότερα ο Σεβ. Δημητριάδος παρεχώρησε συνέντευξιν εις το ΑΜΗΝ της 24ης Ιουνίου 2016 και εκεί έδωσεν ένα νέον στοιχείον ότι: «Ο Πατριάρχης επιβεβαίωσε ότι δεν τίθεται θέμα δια τας επαρχίας των Νέων Χωρών εφόσον τηρούνται όσα προβλέπονται από την Πράξη του 1928».
Από τα παρατεθέντα ανακοινωθέντα διαπιστώνει κανείς ότι δεν είμεθα απολύτως βέβαιοι δια τας δηλώσεις του Πατριάρχου και ότι διαφορετικά ερμηνεύει τας δηλώσεις η Εκκλησία της Ελλάδος και διαφορετικά το Πατριαρχείον. Έτσι, εις την συνέντευξιν τύπου της 22ας Ιουνίου ο κ. Χάρης Κονιδάρης ερωτηθείς ανέφερεν ότι η τροπολογία περί του αυτονόμου δεν χρειάζεται, διότι τους εκάλυψαν αι προφορικαί διαβεβαιώσεις του Πατριάρχου ενώπιον των μελών της Συνόδου. Παραλλήλως υπεστήριξεν ότι η Πράξις είναι κατωχυρωμένη εις το ελληνικόν Σύνταγμα!!! Πράγμα βεβαίως δια το οποίον υπάρχει μεγάλη διαφωνία μεταξύ συνταγματολόγων…, αλλά ο κ. Κονιδάρης προέτρεξε να λάβη θέσιν, ως έπραξε και άλλοτε εκθέτων την Εκκλησίαν της Ελλάδος… Ακόμη και το επιτροπικώς ανέφερε και εδήλωσε ρητώς ότι εις την Βόρειον Ελλάδα μνημονεύεται ο Οικουμενικός Πατριάρχης χωρίς οποιαδήποτε αναφορά εις την μνημόνευσιν της Ι. Συνόδου!
Την επομένην ημέραν η δημοσιογράφος της ΕΡΤ κ. Μάχη Νικολάρα ερώτησεν αν τα δύο ανακοινωθέντα (Πατριαρχείου και Εκκλησίας της Ελλάδος) είναι σύμφωνα μεταξύ τους, υπαινισσομένη και η ιδία ότι δεν είναι. Ο κ. Κονιδάρης επέμεινεν ότι κινούνται εις την ιδίαν γραμμήν και μόνον κακόπιστοι θα εύρισκαν αντιφάσεις! Κατηγόρησε μάλιστα αυτούς τους κακοπίστους ως πυροδοτούντας την κρίσιν μεταξύ του Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος και τους εχαρακτήρισε «θλιβεράς υποσημειώσεις εις τα σημαντικά κεφάλαια που γράφονται εις τα πλαίσια της Μ. Συνόδου». Εις νέον ερώτημα που ετέθη, αν επιβεβαιώνη ο π. Ι. Χρυσαυγής ότι ο Πατριάρχης δεν πρόκειται να ζητήση ποτέ τας Νέας Χώρας, ο π. Ιωάννης απέφυγε να απαντήση και ετεροκατηύθυνε την συζήτησιν ομιλών δια την ευαισθησίαν του Πατριάρχου δια τα 45 παιδιά που επνίγησαν εις την Ρωσίαν. Επρόκειτο περί καθαράς υπεκφυγής! Προβαίνων εις συμπληρωματικόν σχόλιον ο κ. Κονιδάρης είπεν ότι «μπορεί να αναζητηθή η ακριβής δήλωσις του Πατριάρχου εις τα πρακτικά»… η οποία μέχρι σήμερον δεν είναι γνωστή!
Κατά την συνέντευξιν της 24ης Ιουνίου ο δημοσιογράφος κ. Ανδρέας Λουδάρος επανήλθεν ερωτών, αν η απόφασις του Πατριάρχου είναι σαφής και αν δεσμεύη και τον διάδοχόν του, διότι με αυτόν τον τρόπον είναι «ως να χαρίζη τις Νέες Χώρες στην Εκκλησία της Ελλάδος». Ο π. Ιωάννης Χρυσαυγής απλώς ενέμεινεν εις το επίσημον ανακοινωθέν του Πατριαρχείου δημιουργών πάλιν υποψίας εις τους ακροατάς. Αμέσως έλαβεν τον λόγον ο κ. Κονιδάρης επαναλαμβάνων όσα είπε και την προηγουμένην, δια να διαλύση κάθε υποψίαν.
Κατ’ αρχάς πρέπει να επισημάνωμεν ότι μία προφορική διαβεβαίωσις δεν διασφαλίζει κανονικόν προηγούμενον, έστω και αν κατεγράφη εις τα πρακτικά. Δεν είναι απόφασις Συνόδου, αλλά μία ηθική δέσμευσις… αν και ακόμη δεν γνωρίζομεν τι επακριβώς ελέχθη… Ας μη λησμονούμεν ότι δια του ανακοινωθέντος το Πατριαρχείον Κων/πόλεως υπενθυμίζει εις όλους το επιτροπικώς και αυτό σημαίνει πολλά… Συμφώνως επίσης προς τας δηλώσεις που διέρρευσαν ο Πατριάρχης ωμίλησε δια αυτονόμησιν (ως εάν να εξαρτάται από τον ίδιον, αφού είναι πολιτικόν ζήτημα) όχι όμως και δια παραχώρησιν! Αν ως εδήλωσεν εκ των υστέρων ο Σεβ. Δημητριάδος προϋπόθεσις είναι η τήρησις της Πράξεως του 1928 τότε δεν είναι δύσκολον να ευρεθή και πάλιν αιτία ανακινήσεως του ζητήματος…
Εχάθη μία μεγάλη ευκαιρία δια την Εκκλησίαν της Ελλάδος να λήξη το ζήτημα είτε δια της επισήμου προσθήκης είτε θέτουσα ευθέως το ζήτημα εις την Σύνοδον. Δυστυχώς, πολλοί νομίζουν ότι το ζήτημα των λεγομένων «Νέων Χωρών» είναι απλώς εθνικόν και δεν έχει γίνει αντιληπτόν ότι πρόκειται δια παράβασιν του Κανονικού Δικαίου. Ακόμη και αν δεν ζητήση ο Πατριάρχης τας Μητροπόλεις η παραμονή εις την αντικανονικότητα είναι απαράδεκτος και δίδει αφορμάς δια μελλοντικάς συγκρούσεις…
