ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Η ενεργοποίηση της ενδιάμεσης αναθεώρησης της ΚΑΠ 2023-2027 ανοίγει παράθυρο για νέο πρόγραμμα ενίσχυσης μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων, με εφάπαξ στήριξη που εκτιμάται ότι θα κινηθεί ρεαλιστικά στις 15.000-20.000 ευρώ.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται στον αγροτικό χώρο, οι τεχνικές λεπτομέρειες επεξεργάζονται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς επιχειρείται να «κουμπώσει» το νέο εργαλείο με τα διαθέσιμα κονδύλια του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης και τα αδιάθετα ποσά προηγούμενων προσκλήσεων.
Πώς «χτίζεται» το νέο μέτρο για μικρές εκμεταλλεύσεις
Η παρέμβαση που συζητείται θυμίζει σε δομή τα παλαιότερα προγράμματα στήριξης μικρών αγροτικών μονάδων, με βασικό στόχο να παραμείνουν ενεργές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις που σήμερα πιέζονται από το κόστος παραγωγής και τη συρρίκνωση περιθωρίων κέρδους. Στελέχη της αγοράς αναφέρουν ότι το ύψος της ενίσχυσης δεν θα προσεγγίσει το ανώτατο όριο που επιτρέπει ο κοινοτικός κανονισμός, αλλά θα κινηθεί χαμηλότερα ώστε να καλυφθεί μεγαλύτερος αριθμός δικαιούχων.
Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει αξιοποίηση κονδυλίων που περίσσεψαν από προηγούμενες δράσεις, με στόχο να χρηματοδοτηθούν έως και 10.000 μικρές εκμεταλλεύσεις. Η λογική είναι να δοθεί μια «ανάσα ρευστότητας» σε παραγωγούς που δεν έχουν πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό ή σε μεγάλα επενδυτικά σχέδια, αλλά μπορούν να βελτιώσουν άμεσα την παραγωγικότητά τους.
Τα βασικά κριτήρια ένταξης
Κεντρικό ρόλο στο νέο πρόγραμμα αναμένεται να έχει η Τυπική Απόδοση της εκμετάλλευσης, δείκτης που χρησιμοποιείται σε όλα τα εργαλεία της ΚΑΠ για να προσδιορίσει το μέγεθος και τη δυναμικότητα μιας αγροτικής μονάδας. Οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι το όριο θα κινηθεί πιθανότατα μεταξύ 8.000 και 12.000 ευρώ, ώστε να στοχεύσει πραγματικά μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις.
Παράλληλα, το επιχειρηματικό σχέδιο θα αποτελεί υποχρεωτικό στοιχείο, με ορίζοντα υλοποίησης τριετίας ή πενταετίας. Οι δικαιούχοι θα δεσμεύονται να αυξήσουν την παραγωγική τους δυναμικότητα, είτε μέσω εκσυγχρονισμού εξοπλισμού είτε μέσω αλλαγής καλλιεργητικού μοντέλου. Η παραμονή στο αγροτικό επάγγελμα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θα είναι επίσης προϋπόθεση, όπως ισχύει και σε άλλα μέτρα του ΠΑΑ.
Στελέχη των ΚΥΔ επισημαίνουν ότι το κρίσιμο σημείο δεν θα είναι μόνο η ένταξη αλλά και η διατήρηση των δεσμεύσεων, καθώς τα νέα προγράμματα συνδέονται όλο και περισσότερο με μετρήσιμα αποτελέσματα παραγωγικότητας και περιβαλλοντικών πρακτικών.
Από τα 14.000€ του παρελθόντος στα 20.000€ της νέας πρόσκλησης
Η Ελλάδα έχει ήδη εμπειρία από το παλαιότερο Μέτρο 6.3 «Ανάπτυξη μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων», το οποίο χρηματοδότησε χιλιάδες δικαιούχους με ενίσχυση περίπου 14.000 ευρώ. Το νέο εργαλείο επιχειρεί να καλύψει το κενό που άφησε εκείνη η δράση, προσαρμοσμένο όμως στις νέες απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης και της ψηφιακής γεωργίας.
Σύμφωνα με υπηρεσιακούς παράγοντες, η επιδότηση των 15.000-20.000 ευρώ θεωρείται πιο ρεαλιστική για τα σημερινά δεδομένα κόστους, χωρίς να δημιουργεί στρεβλώσεις ή υπερεπενδύσεις. Στόχος είναι να χρηματοδοτηθούν παρεμβάσεις χαμηλού ρίσκου, όπως μικρός μηχανολογικός εξοπλισμός, αναδιάρθρωση καλλιεργειών ή βασικές υποδομές αποθήκευσης.
Τα «τελευταία νέα» για πληρωμές και εκκρεμότητες
Την ίδια ώρα, οι παραγωγοί αναμένουν τις επόμενες κινήσεις για πληρωμές υπολοίπων και διορθώσεων που σχετίζονται με τις αιτήσεις ενίσχυσης. Πηγές της αγοράς αναφέρουν ότι ο έλεγχος στοιχείων και διασταυρώσεων συνεχίζεται, με στόχο να ενταχθούν στην επόμενη πίστωση όσοι ξεμπλοκάρουν διοικητικά. Οι διαδικασίες συνδέονται άμεσα με τα δεδομένα που διαχειρίζεται η ΑΑΔΕ, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα στοιχεία ιδιοκτησίας αγροτεμαχίων και τα φορολογικά παραστατικά.
Παράλληλα, οι υπηρεσίες πληρωμών εξετάζουν διορθώσεις που προέκυψαν από το σύστημα παρακολούθησης καλλιεργειών (monitoring), καθώς σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίστηκαν μηδενισμοί αγροτεμαχίων λόγω αστοχιών δορυφορικών ενδείξεων. Το ζητούμενο είναι να αποκατασταθούν οι πραγματικές εκτάσεις ώστε να μη χαθούν ενισχύσεις.
Ο ρόλος των οικολογικών σχημάτων και των νέων δράσεων
Μεγάλο μέρος των διαθέσιμων πόρων της περιόδου 2023-2027 συνδέεται με τα οικολογικά σχήματα, τα οποία κατευθύνουν σημαντικά ποσά σε πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον. Οι εκτιμήσεις της αγοράς αναφέρουν ότι τμήμα αδιάθετων κονδυλίων ενδέχεται να κατευθυνθεί σε αναδιανομή προς συγκεκριμένες κατηγορίες παραγωγών, εφόσον επιβεβαιωθούν τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η κατεύθυνση αυτή ευθυγραμμίζεται με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες, όπως αποτυπώνονται στα εργαλεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – Αγροτική Πολιτική, όπου δίνεται έμφαση σε βιώσιμες πρακτικές, εξοικονόμηση πόρων και μείωση περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Στενά περιθώρια κέρδους και ανάγκη επιχειρηματικής στροφής
Η πραγματικότητα της αγοράς δείχνει ότι τα περιθώρια κέρδους στη φυτική και ζωική παραγωγή έχουν περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η αύξηση του κόστους ενέργειας, εφοδίων και μεταφορών πιέζει τις μικρές μονάδες, καθιστώντας αναγκαία τη μετάβαση σε πιο οργανωμένα επιχειρηματικά μοντέλα.
Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι όσοι παραγωγοί επενδύουν σε καλλιέργειες με εξαγωγικό προσανατολισμό ή σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας έχουν καλύτερες αντοχές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι δυναμικές δενδρώδεις καλλιέργειες, όπου η διαφοροποίηση ποικιλιών και η σύνδεση με διεθνείς αγορές αυξάνουν τις τιμές παραγωγού.
Τεχνολογία, συνεργασίες και συλλογικά σχήματα
Η νέα προγραμματική περίοδος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη χρήση τεχνολογιών ακριβείας, από αισθητήρες εδάφους μέχρι ψηφιακές εφαρμογές διαχείρισης εκμεταλλεύσεων. Η αξιοποίηση τέτοιων εργαλείων μπορεί να μειώσει το κόστος παραγωγής και να βελτιώσει την απόδοση εισροών.
Καθοριστικός παραμένει και ο ρόλος των συλλογικών σχημάτων. Συνεταιρισμοί και ομάδες παραγωγών μπορούν να διαπραγματευτούν καλύτερες τιμές, να μειώσουν το κόστος εξοπλισμού μέσω διαμοιρασμού και να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε αγορές που είναι απρόσιτες για μεμονωμένες μικρές μονάδες.
Τι να προσέξουν οι υποψήφιοι δικαιούχοι
Οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί θα πρέπει να προετοιμάσουν από νωρίς τα στοιχεία της εκμετάλλευσης, να ελέγξουν την Τυπική Απόδοση και να διασφαλίσουν ότι τα αγροτεμάχια και τα παραστατικά τους είναι σωστά καταχωρημένα. Η εμπειρία δείχνει ότι οι καθυστερήσεις προκύπτουν κυρίως από ελλείψεις φακέλων και ασυμφωνίες δεδομένων.
Εφόσον προκηρυχθεί το πρόγραμμα, η ταχύτητα υποβολής και η ποιότητα του επιχειρηματικού σχεδίου θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την ένταξη. Σε ένα περιβάλλον όπου τα κονδύλια είναι περιορισμένα, οι ώριμες και ρεαλιστικές προτάσεις θα έχουν σαφές προβάδισμα.
ΕΚΤΙΜΗΣΗ :Η πιθανή ενεργοποίηση της εφάπαξ ενίσχυσης για μικρές εκμεταλλεύσεις λειτουργεί ως στοχευμένη «ένεση» ρευστότητας σε μια περίοδο υψηλού κόστους και αβεβαιότητας. Αν συνδυαστεί με σωστό σχεδιασμό, αξιοποίηση τεχνολογίας και πρόσβαση σε αγορές, μπορεί να αποτελέσει εργαλείο επιβίωσης αλλά και ανασύνταξης για χιλιάδες μικρούς παραγωγούς που βρίσκονται σήμερα στο όριο βιωσιμότητας.
