Ιδού ο ναός της Αγίας Ειρήνης που θα λάβει χώρα η Πανορθόδοξη Σύνοδος (φωτο & video)

Το “Αγιορείτικο βήμα”από την πρώτη στιγμή που η Σύναξη των Ορθοδόξων στο Φανάρι αποφάσισε τη διεξαγωγή της Πανορθόδοξης Συνόδου το 2016, είχε αναφέρει πως το σκεπτικό είναι αυτή να διεξαχθεί στην Αγία Ειρήνη στην Κωνσταντινούπολη, ιστορικό ναό δίπλα στην Αγία Σοφία. 

Είναι ο ναός όπου διεξήχθη και η Β΄Οικουμενική Σύνοδος. Η Β’ Οικουμενική Σύνοδος έχει μεγάλη σημασία για τον Χριστιανισμό προ πάντων διότι συμπλήρωσε το ιερό Σύμβολον της Πίστεως, αφού δογμάτισε ιδίως την Πνευματολογία της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, ως και άλλα άρθρα της πίστεως, και έτσι αποτέλεσε ορόσημο στην ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας και μέγα σταθμό ιδίως στο δογματικό καθορισμό της αρχαίας Εκκλησίας. 

Για τον χώρο πάντως διεξαγωγής της Πανορθοδόξου υπάρχουν ανοιχτές διαφωνίες από τους Ρώσους. Τις εξέφρασαν και στη Σύναξη, τις επανέλαβε πρόσφατα και το Νο2 της ρωσικης Εκκλησίας, Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίων. 

Ο κ. Ιλαρίων βρήκε…πάτημα στον Σταυρό…Από την πρώτη στιγμή η Μόσχα είχε επικαλεστεί ανυπαρξία του συμβόλου του Σταυρού στην Αγία Ειρήνη και αυτό επανέλαβε και ο κ. Ιλαρίων. (βλέπε φωτο παρακάτω)

“Πάνω από την Αγία Σοφία σήμερα δεν υπάρχει σταυρός αλλά ημισέληνος – καθώς και πάνω από το ναό της Αγίας Ειρήνης όπου πραγματοποιήθηκε η Β ‘Οικουμενική Σύνοδος, και στην οποία, ενδεχομένως, να πραγματοποιηθεί η Πανορθόδοξη Σύνοδος” τόνισε.

Το ιστορικό του ναού

Η Αγία Ειρήνη  αποτέλεσε τον πρώτο Πατριαρχικό ναό του Βυζαντίου, πριν την κατασκευή της Αγίας Σοφίας.Παρά το γεγονός ότι η Αγία Ειρήνη δεν κατάφερε να αποσπάσει την αναγνώριση που της άξιζε, παραμένει κατεξοχήν παράδειγμα της πρώιμης βυζαντινής αρχιτεκτονικής της Κωνσταντινούπολης και πρωτότυπο υπόδειγμα της σταυροειδούς τρουλαίας βασιλικής. Επιπλέον, ο αποσπασματικά σωζόμενος σταυρός στην αψίδα αποτελεί σημαντικό δείγμα εικονομαχικής τέχνης στην Κωνσταντινούπολη. Ίσως το γεγονός ότι συνδέθηκε με την εικονομαχία, εξηγεί εν μέρει τη σχετική παραμέλησή της.

                   Η εκκλησία κτίστηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο και ονομάζονταν και «Πατριαρχείο». Μέχρι το έτος 360, και πριν την κατασκευή της Αγίας Σοφίας, ήταν η μητρόπολη της Κωνσταντινούπολης.

                     Στην εκκλησία αυτή συγκροτήθηκε επί Θεοδοσίου του μεγάλου η Β΄ οικουμενική σύνοδος, που συνέχισε και συμπλήρωσε τις αποφάσεις της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου και καταδίκασε τις κακοδοξίες του Μακεδόνιου και των πνευματομάχων (οι οποίοι αμφισβητούσαν τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος, του τρίτου προσώπου της Αγίας Τριάδος), καθώς και του Απολιναρίου (υπερτόνιζε το θείο στοιχείο στον Χριστό, αποκλείοντας την ύπαρξη ανθρώπινης ψυχής κατά την ενανθρώπηση Του).

                       Με την Στάση του Νίκα (532 μ.Χ.) καταστράφηκε και ξανακτίσθηκε από τον Ιουστινιανό. Η Αγία Ειρήνη που χτίστηκε μετά τη Στάση του Νίκα, κάτω από τις ίδιες ακριβώς συνθήκες με την παρακείμενη Αγία Σοφία, είναι μια υποδειγματική τρουλαία βασιλική, τρίκλιτη, με υπερώα στις τρεις πλευρές που ανοίγονταν στον κεντρικό χώρο και προς το ιερό στα ανατολικά. Χωρίς να έχει ξεπεράσει ποτέ την Αγία Σοφία, η Αγία Ειρήνη παραμένει η δεύτερη σε μέγεθος κωνσταντινουπολίτικη εκκλησία, με την κάτοψη του σημερινού σωζόμενου κτίσματος να έχει διαστάσεις περ.58Χ30 μ., χωρίς να υπολογίζουμε το αίθριο και τη διάμετρο του τρούλου να είναι περίπου 15 μ.

                  Η  Αγία Ειρήνη έπαθε μεγάλες ζημιές από το σεισμό του 740. Ο τρούλος της εκκλησίας κατέρρευσε και το κτήριο έμεινε σε ερείπια. Ουσιαστικά ξαναχτίστηκε από τον Κωνσταντίνο Ε΄, γύρω στο 753. Δεδομένων των ιστορικών συνθηκών,αυτή η φάση της εκκλησίας μάς δίνει πρόσβαση στην αρχιτεκτονική της Κωνσταντινούπολης την περίοδο της Εικονομαχίας. Σε αυτή την επισκευή του 8ου αιώνα, και παρά τη σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη οικονομική δυνατότητα, το κτήριο διατήρησε την αρχική του κλίμακα του 6ου αιώνα, καθώς και την κάτοψη βασιλικής, ενώ έλαβε μορφή σταυροειδούς με τρούλο και έναν ελλειπτικό θόλο πάνω από το δυτικό τμήμα του κυρίως ναού.

                Από τον εσωτερικό διάκοσμο της Αγίας Ειρήνης έχουν σωθεί κυρίως ψηφιδωτά στην αψίδα και στο νάρθηκα, τοιχογραφίες στο νότιο κλίτος και το διακονικό, ανάγλυφα κιονόκρανα,   καθώς και κομμάτια αναγλύφων,ενσωματωμένα στο δάπεδο.Πιο διάσημο είναι οπωσδήποτε το αποσπασματικά σωζόμενο ψηφιδωτό με το μνημειακό σταυρό στην αψίδα του ιερού, που έγινε από τον Κωνσταντίνο Ε΄ κατά τη διάρκεια της Εικονομαχίας. Ο σταυρός πάνω σε χρυσό βάθος είναι μοναδικό δείγμα εικονομαχικής τέχνης. Η απόφαση να διακοσμηθεί η αψίδα με ένα μεμονωμένο μνημειακό σταυρό, που θυμίζει έντονα εικόνες του Τίμιου Σταυρού, αποτελεί ένδειξη των αντιλήψεων του Κωνσταντίνου Ε΄ και άλλων εικονομάχων, για τους οποίους μόνο ο σταυρός και η Θεία Ευχαριστία ήταν αποδεκτές εικόνες του Χριστού.

                    Η Αγία Ειρήνη υπήρξε πρότυπο για άλλες εκκλησίες και συγκεκριμένα για την ονώνυμη εκκλησία που χτίστηκε περίπου το 1050 στο Κίεβο της Ουκρανίας.

                  Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης η εκκλησία δε μετατράπηκε σε τζαμί, αλλά χρησιμοποιήθηκε ως οπλοστάσιο από τους Οθωμανούς, αποθήκη για λάφυρα πολέμου με διάφορα λάβαρα και βυζαντινά κατάλοιπα ως εμβλήματα νικών, και αργότερα έγινε πολεμικό μουσείο.. Σήμερα η Αγία Ειρήνη λειτουργεί κυρίως ως αίθουσα συναυλιών, λόγω της εξαιρετικής ακουστικής Μια σαρκοφάγος από πορφυρίτη, που παραδοσιακά συνδέεται με το Μέγα Κωνσταντίνο, βρίσκεται στο αίθριο της Αγίας Ειρήνης, ενώ σε παλαιότερες φωτογραφίες από το χώρο, μερικές φορές φαίνεται τμήμα της περίφημης αλυσίδας που είχε κλείσει τον Κεράτιο για να προστατευτεί η Κωνσταντινούπολη στην πολιορκία του 1453.

Το τούρκικο σήριαλ

Παντως πριν από ένα χρόνο περίπου η εκκλησία βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων αφού ήταν ο ναός όπου γυρίστηκε τούρκικο σήριαλ το οποίο πρόβαλε ο τηλεοπτικός σταθμός MEGA. Και μάλιστα όπως δείχνουν και οι παρακάτω εικόνες ο ιερός χώρος μετατράπηκε σε χώρο…συναυλίας για τις ανάγκες του σήριαλ προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις στην χώρα μας! 

Στην Αγία Ειρήνη πάντως έχουν διεξαχθεί συναυλίες βυζαντινής όμως μουσικής όπως δείχνει το ακόλουθο βίντεο: 

{youtube}l-fTHpg-iXE{/youtube}