Στις 30 Αυγούστου η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Μεγάλου Πατρός και διδασκάλου της Εκκλησίας Αγίου Αλεξάνδρου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Επ’ ονόματι του αγίου Ιεράρχου και πρώτου επισκόπου της νέας πρωτεύουσας της Αυτοκρατορίας τιμάται ο ομώνυμος μεγαλοπρεπής Ενοριακός Ναός του Παλαιού Φαλήρου.
Οι εορταστικές λατρευτικές εκδηλώσεις που ξεκίνησαν χθες με τον Πανηγυρικό πολυαρχιερατικό Εσπερινό, συνεχίστηκαν την κυριώνυμη ημέρα της εορτής του αγίου Αλεξάνδρου, Σάββατο 30 Αυγούστου, με την τέλεση του Όρθρου και της πολυαρχιερατικής θείας Λειτουργίας, που αναμεταδόθηκαν από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος (89,5 FM). Προσκεκλημένοι από τον Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης κ. Συμεών ήταν δύο Ιεράρχες του Οικουμενικού Θρόνου, οι Μητροπολίτες Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος και Ειρηνουπόλεως κ. Νίκανδρος.
Ανήμερα της εορτής ο Όρθρος άρχισε στις 7.00 π.μ., όπου χοροστάτησε ο Μητροπολίτης Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος –υπέρτιμος και έξαρχος Φρυγίας, καθώς και Διευθυντής του εν Αθήναις Γραφείου Εκπροσωπήσεως του Οικουμενικού Πατριαρχείου– ο οποίος και προέστη της τρισαρχιερατικής θείας Λειτουργίας που ακολούθησε, και η οποία τελέστηκε με τη δέουσα εκκλησιαστική μεγαλοπρέπεια και μυσταγωγία σε έναν κατάμεστο από πιστούς Ναό.
Στην ομιλία του ο Μητροπολίτης Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος επεσήμανε: Σήμερα ο ιερός αυτός Ναός τιμά και πανηγυρίζει τη μορφή ενός μεγάλου ποιμένα και ιεράρχου της Εκκλησίας, ο οποίος έζησε και διακόνησε σε μια μεταβατική και δύσκολη περίοδο για την πορεία της χριστιανικής πίστεως. Ο τέταρτος αιώνας μ.Χ. υπήρξε εποχή που ακολούθησε τους μεγάλους και φοβερούς διωγμούς, τότε που η αγριότητα των ανθρώπων στράφηκε με σκληρότητα ενάντια στους ομολογητές και μάρτυρες της πίστεως. Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η πίστη στον Χριστό δεν ήταν μόνο μια αυθεντική εμπιστοσύνη στον αληθινό Θεό· υπήρξε ταυτόχρονα και μια κοσμογονική αλλαγή, μια βαθιά ανατροπή σε όσα συνέβαιναν στην κοινωνία της Ρωμαικής Αυτοκρατορίας. Ο πρώτος Ρωμαίος αυτοκράτορας που ασπάστηκε την πίστη του Χριστού έδωσε το μήνυμα ότι η νέα αυτή πίστη διαθέτει τη δύναμη και την προοπτική να καταστεί η κυρίαρχη ιδεολογία, όχι μόνο της αυτοκρατορίας του, αλλά και του τότε γνωστού κόσμου.
Ωστόσο, παρουσιάστηκε τότε ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιστατικό για την Εκκλησία. Ένας κληρικός της, άνθρωπος μορφωμένος, ασκητικός και αφιερωμένος, είχε θαυμασμό προς τον μεγάλο Έλληνα φιλόσοφο Αριστοτέλη και προσπάθησε να ερμηνεύσει τα μυστήρια της πίστεως μέσα από την ανθρώπινη λογική. Αυτός ήταν ο Άρειος.
Κατόπιν ο Σεβασμιώτατος τόνισε πως ο Μέγας Κωνσταντίνος, ο οποίος αν και δεν είχε ακόμη γίνει πλήρως χριστιανός, προστάτευε όμως τη νέα πίστη, άρχισε να αμφιβάλλει αν η Εκκλησία θα μπορούσε να είναι ενωτική δύναμη μέσα στη μεγάλη του αυτοκρατορία. Και τότε, στα κρίσιμα αυτά χρόνια, συγκλήθηκε η Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος. Εκεί παρευρέθηκε και ο άγιος Αλέξανδρος, τον οποίο σήμερα τιμούμε. Δεν υπήρχαν τότε αυτοκίνητα, ούτε τρένα, ούτε αεροπλάνα. Δεν υπήρχαν ξενοδοχεία. Κι όμως, τριακόσιοι δέκα οκτώ Πατέρες της Εκκλησίας συνάχθηκαν στη Νίκαια της Βιθυνίας για να συζητήσουν και να αποφασίσουν για την αλήθεια της πίστεως. Η Σύνοδος αυτή υπήρξε πρωτοποριακή, μια συνέχεια και προέκταση της Αποστολικής Συνόδου των Ιεροσολύμων, το 49 μ.Χ.
Στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος συμπλήρωσε ότι από τη Σύνοδο αυτή προήλθε το Σύμβολο της Πίστεως. Τα επτά πρώτα άρθρα διατυπώθηκαν στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, ενώ τα υπόλοιπα πέντε στη Β΄. Δεν είναι απλές φράσεις· είναι θεολογικοί θησαυροί, που απαιτούν λεπτότητα σκέψεως και βάθος κατανοήσεως. Και η πλούσια ελληνική γλώσσα υπήρξε το όργανο με το οποίο αποδόθηκε με ακρίβεια η αλήθεια της πίστεως. Ίσως δεν είναι ευρέως γνωστό, αλλά τα πρακτικά της Συνόδου έχουν διασωθεί. Ένας ξένος μελετητής, ο Mansi, τα εξέδωσε, και έτσι γνωρίζουμε σήμερα τι ελέχθη, ποιος προήδρευσε, πως αντιμετωπίστηκε ο Άρειος.
Στην κρίσιμη αυτή στιγμή αναδείχθηκε η μεγάλη μορφή του Αθανασίου, του μετέπειτα Πατριάρχου Αλεξανδρείας, ο οποίος με παρρησία και θεολογικό κύρος ανέτρεψε μία προς μία τις πλάνες του Αρείου και οδήγησε την Εκκλησία στην αλήθεια. Έτσι δόθηκε οριστική λύση και η Εκκλησία «ορθοτόμησε τον λόγον της αληθείας». Ο λαός του Θεού, με επικεφαλής τον Άγιο Αλέξανδρο και μαζί με τους 318 Πατέρες, έγραψαν ιστορία. Μοναδικό επίτευγμα: ήδη από τον τέταρτο αιώνα, η Εκκλησία συγκαλεί Οικουμενική Σύνοδο, και από εκεί εκπορεύεται το Σύμβολο της Πίστεως που μέχρι σήμερα απαγγέλλουμε.
Επεσήμανε τέλος ο Σεβασμιώτατος κ. Θεοδώρητος τούτο: Θα ήθελα, στο σημείο αυτό, να εκφράσω τις ευχαριστίες μου προς τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης, κύριο Συμεών. Με τον Σεβασμιώτατο μας συνδέει η κοινή φοιτητική περίοδος, καθώς βρεθήκαμε στην ίδια τετραετία στο Πανεπιστήμιο· εκείνος ολοκλήρωνε τις σπουδές του κι εγώ μόλις ξεκινούσα.
Θέλω επίσης να ευχαριστήσω όλους εσάς. Γνωρίζω την καταγωγή των περισσοτέρων· οι περισσότεροι Ρωμιοί που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν για τους γνωστούς λόγους τη Βασιλίδα των Πόλεων, εγκαταστάθηκαν εδώ, κρατώντας άσβεστες τις μνήμες από τις αλησμόνητες πατρίδες. Σας συγχαίρω, διότι παρά τις δυσκολίες αναδειχθήκατε: σπουδαίοι οικογενειάρχες, σπουδαίες μητέρες, λαμπροί επιστήμονες, άξιοι επιχειρηματίες. Με την παρουσία σας δώσατε νέα πνοή στην ελληνική κοινωνία, φέρατε πολιτισμό αιώνων, πίστη στην Εκκλησία και σεβασμό στην παράδοση.
Έκλεισε δε την Ομιλία του με ευχές: «Σας μεταφέρω, τέλος, τις θερμές και πατρικές ευχές του Οικουμενικού Πατριάρχου μας, του σεπτού Ποιμενάρχου κυρίου Βαρθολομαίου. Ευχόμαστε τα έτη του να είναι πολλά και δημιουργικά, ώστε να παραμένει πάντοτε φως μέσα στον κόσμο και στήριγμα της χριστιανικής μας οικογένειας».
Κατά την απόλυση ο Μητροπολίτης κ. Συμεών απηύθυνε προς όλους -κατά την εόρτια αυτή ημέρα για το Παλαιό Φάληρο- τα εξής: Χωρίς να θέλω να σας κουράσω, αγαπητοί μου αδελφοί, επιτρέψτε μου δύο λόγια ευχαριστίας προς τους δύο προσφιλεστάτους αρχιερείς, τον Λαοδικείας κ. Θεοδώρητο, που προεξήρχε σήμερα της θείας Ευχαριστίας, και τον Μητροπολίτη Ειρηνουπόλεως κ. Νίκανδρο, –τον πατέρα Νίκανδρο, όπως τον γνωρίζουμε όλοι και τον αγαπάμε από την θητεία του εδώ την υπερδεκαετή στο Ναό του Αγίου Αλεξάνδρου–, για την χαρά που μας έδωσαν και την τιμή την οποία μας προσέφεραν να είναι σήμερα κατά την Πανήγυρη του Αγίου Αλεξάνδρου εδώ στο Φάληρο κοντά μας, να μας ευλογήσουν και να συνενώσουν και εκείνοι την προσευχή τους μαζί μας και για την πόλη μας και για το Οικουμενικό Πατριαρχείο –και οι δύο εκεί ανήκουν– και για τον κόσμο ολόκληρο.
Η προσκύνηση για τη μνήμη του αγίου Αλεξάνδρου, αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, θα συνεχιστεί καθ᾽ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Οι δε εορταστικές λατρευτικές εκδηλώσεις θα ολοκληρωθούν το απόγευμα του Σαββάτου, όπου θα τελεσθεί ο μεθέορτος Εσπερινός και η μεγαλοπρεπής λιτάνευση της ιερής Εικόνας του Αγίου Αλεξάνδρου και τμήματος του τιμίου του Λειψάνου, διερχομένων διά των οδών Αγίου Αλεξάνδρου – Ναιάδων – Αιόλου – Αλκυόνης. Τέλος, θα τελεσθεί ιερά Παράκλησις προς τον Άγιο.
