Πόσο πρέπει να ανησυχείτε εάν φάγατε κρέας αλόγου

Σε ασαφείς εκτιμήσεις για το εάν προκύπτει κίνδυνος τοξικότητας από την κατανάλωση κρέατος αλόγου- εξ΄αιτίας του εντοπισμού χημικών καταλοίπων- προέβησαν ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Τροφίμων(EFSA) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ).

Σε κοινή έκθεση αξιολόγησης οι δύο οργανισμοί συμπεραίνουν ότι η παράνομη ύπαρξη καταλοίπων φαινυλοβουταζόνης σε κρέας αλόγου προκαλεί μικρή ανησυχία για τους καταναλωτές εξαιτίας της χαμηλής πιθανότητας έκθεσης και τη συνολική χαμηλή πιθανότητα τοξικών επιδράσεων. Ο EFSA και o ΕΜΑ επιβεβαιώνουν ότι δεν είναι πιθανό να καθοριστούν… ασφαλή επίπεδα για την φαινυλοβουταζόνη σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης και επομένως η χρήση τους στην τροφική αλυσίδα θα πρέπει να παραμείνει απαγορευμένη.

Κατάλοιπα κτηνιατρικών φαρμάκων

Ως τμήμα αυτής της αποστολής ο EFSA και o ΕΜΑ κάνουν μια σειρά από συστάσεις για να μειώσουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο από την είσοδο αυτής της ουσίας στην τροφική αλυσίδα, επικεντρώνοντας σε μέτρα ενδυνάμωσης της ανίχνευσης. Οι Ευρωπαϊκοί οργανισμοί τονίζουν την ανάγκη για την βελτίωση της παρακολούθησης και της αναφοράς δεδομένων σχετικά με την παρουσία καταλοίπων κτηνιατρικών φαρμάκων σε ζώντα ζώα και σε ζωοκομικά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το αίτημα για συμβουλή από Ευρωπαϊκή Επιτροπή έγινε μετά από την πρόσφατη ανίχνευση προϊόντων από βοοειδή που είχαν νοθευτεί με κρέας αλόγου και την ανακάλυψη ενός αντιφλεγμονώδους φαρμάκου (φαινυλοβουταζόνης) σε σφάγια αλόγων που παρανόμως είχαν εισαχθεί στην τροφική αλυσίδα.

Πιθανές επιπτώσεις στην τροφική αλυσίδα

Η φαινυλοβουταζόνη είχα παλαιότερα αξιολογηθεί από τον ΕΜΑ το 1997 για να καθοριστούν τα ανώτατα όρια καταλοίπων (maximum residue limits (MRLs)) σε ζωοκομικά προϊόντα. Τα διαθέσιμα δεδομένα τότε δεν επέτρεψαν συμπεράσματα για τα επίπεδα φαινυλοβουταζόνης που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ασφαλή σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

Επειδή δεν μπορούσαν να καθοριστούν ανώτατα όρια καταλοίπων (MRLs), στα ζώα που ελάμβαναν φαινυλοβουταζόνη δεν επιτρεπόταν να εισέλθουν στην τροφική αλυσίδα. Στην κοινή τους αξιολόγηση οι εμπειρογνώμονες από τον EFSA και τον ΕΜΑ έκαναν χρήση όλων των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων για να αξιολογήσουν την τοξικότητα της φαινυλοβουταζόνης και να επιβεβαιώσουν τα συμπεράσματα.

Ο EFSA και ο EMA εντόπισαν τους κινδύνους που σχετίζονται με τη φαινυλοβουταζόνη και αξιολόγησαν εάν η έκθεση των καταναλωτών σε αυτή την ουσία, μέσω της παράνομης ύπαρξής της σε κρέας αλόγου, προκαλεί ανησυχία.

Χαμηλός ο κίνδυνος, αλλά…

Η φαινυλοβουταζόνη (phenylbutazone) χρησιμοποιείται περιστασιακά ως φαρμακευτικό προϊόν για ανθρώπινη χρήση για την αντιμετώπιση ασθενών με σοβαρή ρευματοειδή αρθρίτιδα και η χρήση της έχει συνδεθεί με τη σπάνια εμφάνιση αιματολογικής διαταραχής, απλαστικής αναιμίας, η οποία παρατηρήθηκε σε 1 στους 30,000 ανθρώπους που έλαβαν θεραπεία.

Η έκθεση κατέληξε ότι η πιθανότητα ενός, με προδιάθεση, μεμονωμένου ατόμου να καταναλώσει κρέας αλόγου που έχει επιμολυνθεί με το φάρμακο και να αναπτύξει τη νόσο είναι χαμηλή, μεταξύ 2 ανά τρισεκατομμύριο και 1 στα 100 εκατομμύρια. Αυτός ο υπολογισμός λαμβάνει υπόψη και την πιθανότητα οι καταναλωτές να έχουν εκτεθεί στη φαινυλοβουταζόνη σε μια συγκεκριμένη ημέρα από την κατανάλωση κρέατος αλόγου ή από προϊόντα βοοειδών που έχουν νοθευτεί με κρέας αλόγου.

Ο EFSA και ο EMA διαπίστωσαν ότι ενώ η γοννοτοξικότητα της φαινυλοβουταζόνης (η δυνατότητά της να προκαλέσει βλάβη στο ανθρώπινο DNA) δεν μπορεί να αποκλειστεί, κάτι τέτοιο δεν θεωρείται πιθανό. Η έκθεση, επίσης συμπέρανε ότι ο κίνδυνος καρκινογένεσης είναι πολύ χαμηλός με δεδομένη την υπολογισμένη συχνότητα κατανάλωσης κρέατος αλόγου που περιέχει κατάλοιπα φαινυλοβουταζόνης (αφού έχει καταναλωθεί ως κρέας αλόγου ή σε προϊόντα βοοειδών που έχουν νοθευτεί με κρέας αλόγου) και τα υπολογισμένα χαμηλά επίπεδα του φαρμάκου στο οποίο οι καταναλωτές μπορούν να εκτεθούν διαμέσου της διατροφής.

Στον υπολογισμό των πιθανών επιπέδων φαινυλοβουταζόνης σε ζωοκομικά προϊόντα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν στο δοκιμαστικό πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε από τα Κράτη-Μέλη, την υψηλότερη συγκέντρωση φαρμάκου που έχει αναφερθεί ότι έχει χρησιμοποιηθεί.

Ιχνηλασιμότητα και παρακολούθηση

Ο EFSA και ο EMA έδωσαν συμβουλές για την επιπλέον μείωση του κινδύνου για τους καταναλωτές από την παράνομη παρουσία φαινυλοβουταζόνης σε κρέας αλόγου. Τα προτεινόμενα μέτρα για ολόκληρη την ΕΕ περιλαμβάνουν την εισαγωγή ενός αξιόπιστου συστήματος εντοπισμού των αλόγων και άλλων μονόπλων (horses and other so-called solipeds), εναρμονίζοντας τους ελέγχους για φαινυλοβουταζόνη και βελτιώνοντας την αναφορά δεδομένων παρακολούθησης και την πιθανή παρουσία της σε ζωοκομικά προϊόντα. Αυτή η τελική σύσταση αντικατοπτρίζει πρόταση που έγινε από τον EFSA στην τελευταία του έκθεση για τα Κατάλοιπα Κτηνιατρικών Φαρμάκων.