Κάθε νομικό εκκλησιαστικό πρόσωπο επιτρέπεται πλέον να εκδίδει ξεχωριστό κανονισμό διαχειρίσεως περιουσίας! Αυτό ορίζει ο νέος νόμος ανά Μητρόπολη, ανά Μονή, Ενορία, Ίδρυμα, Προσκύνημα κ.λπ., και σχετική εγκύκλιο εξέδωσε η Ιερά Σύνοδος.
Ολόκληρη η εγκύκλιος έχει ως εξής:
«Κανονισμοί διοικήσεως και διαχειρίσεως της εκκλησιαστικής περιουσίας μετά τον νόμον 4235/2014 (ΦΕΚ Α΄ 32/ 11.2.2014)»
Πρωτ. 2652
Αριθμ. Διεκπ. 1229
Αθήνησι 5η Ιουνίου 2014
Ετέθη εν ισχύι ο νόμος 4235/2014 «Διοικητικά μέτρα, διαδικασίες και κυρώσεις στην εφαρμογή της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας στους τομείς των τροφίμων, των ζωοτροφών και της υγείας και προστασίας των ζώων και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων» (ΦΕΚ Α΄ 32/11.2.2014), διά του οποίου και εις άρθρον 68 παρ. 1 υποπαρ. 6 αντικατεστάθη η παρ. 2 του άρθρου 46 του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος – Κ.Χ.Ε.Ε. (ν. 590/1977) περί του τρόπου διοικήσεως, διαχειρίσεως της εκκλησιαστικής περιουσίας. Η διάταξις του άρθρου 46 παρ. 2 του Κ.Χ.Ε.Ε. (μετά την αντικατάστασίν της υπό του άρθρου 68 παρ. 1 υποπαρ. 6 του ν. 4235/2014) έχει ως ακολούθως :
«2. Ο τρόπος διοικήσεως, ελέγχου, διαφυλάξεως και καταγραφής λογιστικής διαχειρίσεως, αναθέσεως, εκπονήσεως και διενέργειας έργων, μελετών, προμηθειών και υπηρεσιών, εκποιήσεως και εκμισθώσεως και γενικά κάθε ζήτημα της διαχειρίσεως και αξιοποιήσεως της περιουσίας κάθε νομικού προσώπου του άρθρου 1 παράγραφος 4 του παρόντος καθορίζεται, κατόπιν εισηγήσεως του επιχωρίου Μητροπολίτου ή του αρμοδίου οργάνου της Εκκλησίας της Ελλάδος (προκειμένου για την περιουσία που διοικεί και διαχειρίζεται), με Κανονισμούς της Δ.Ι.Σ. και βάσει των Ιερών Κανόνων, δημοσιευόμενων στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Κανονισμοί, που αφορούν τη διοίκηση, διαχείριση, έλεγχο, διαφύλαξη, καταγραφή και αξιοποίηση του συνόλου της εκκλησιαστικής περιουσίας ψηφίζονται από τη Δ.Ι.Σ. και κατόπιν εγκρίσεώς τους από την Ι.Σ.Ι. δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.»
Η νέα ρύθμισις διαιρείται εις τας εξής δυνατότητας:
Α. Έκαστον εκκλησιαστικόν νομικόν πρόσωπον του άρθρου 1 παρ. 4 (Εκκλησία Ελλάδος, Αποστολική Διακονία, Διορθόδοξον Κέντρον, Αποστολική Διακονία, Εκκλ. Ορφανοτροφείον Βουλιαγμένης, Μητροπόλεις, Μοναί, Ενορίαι, Ιδρύματα, Μουσεία, Προσκυνήματα) δύναται να εισηγηθή διά του επιχωρίου Μητροπολίτου (ή διά της Ε.Κ.Υ.Ο. ειδικώς διά την περιουσίαν, την οποίαν διοικεί και διαχειρίζεται η Εκκλησία της Ελλάδος) την έγκρισιν και έκδοσιν Κανονισμού υπό της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου διά τον τρόπον «διοικήσεως, ελέγχου, διαφυλάξεως και καταγραφής λογιστικής διαχειρίσεως, αναθέσεως, εκπονήσεως και διενέργειας έργων, μελετών, προμηθειών και υπηρεσιών, εκποιήσεως και εκμισθώσεως και γενικά κάθε ζήτημα της διαχειρίσεως και αξιοποιήσεως της περιουσίας» του. Ο Κανονισμός δέον να μην παραβιάζη απαγορεύσεις των Ιερών Κανόνων.
Συνεπώς, επιτρέπεται πλέον να εκδίδωνται κανονισμοί διαχειρίσεως περιουσίας ανά Μητρόπολιν, ανά Μονήν, Ενορίαν, ανά Ίδρυμα, ανά Προσκύνημα κ.λπ., και έκαστον νομικόν πρόσωπον να έχη ιδικόν του Κανονισμόν διαχειρίσεως της περιουσίας του. Δεν απαγορεύεται, προς οικονομίαν και ασφάλειαν δικαίου, να ψηφισθή ανά Ιεράν Μητρόπολιν ενιαίος Κανονισμός (π.χ. Κανονισμός έργων, προμηθειών, υπηρεσιών, μελετών, εκμισθώσεων, εκποιήσεων) περί της διαχειρίσεως της περιουσίας της Μητροπόλεως και απασών των Ενοριών ή απάντων των Ιδρυμάτων της Μητροπόλεως. Ειδικώς όμως ως προς τας Μονάς (ν.π.δ.δ. ή ν.π.ι.δ. – Ησυχαστήρια) προϋποτίθεται ότι επί του σχεδίου του Κανονισμού πρέπει να υφίσταται η συναίνεσις του Ηγουμενοσυμβουλίου, ως προκύπτει εκ του συνδυασμού των διατάξεων 46 παρ. 2 και 39 παρ. 4 του ν. 590/1977. Δύναται πάντως ο Κανονισμός να ορίζη, μονομερώς και άνευ συναινέσεως της Ι. Μονής, τον τρόπον ασκήσεως ελέγχου νομιμότητος υπό του Μητροπολίτου επί της οικονομικής διαχειρίσεως πασών των Ιερών Μονών της Μητροπόλεως.
Τα αντικείμενα, τα οποία δύναται να ρυθμίζουν οι εν λόγω Κανονισμοί είναι : α) ο τρόπος διοικήσεως της περιουσίας, β) ο τρόπος διαχειριστικού ελέγχου της περιουσίας (π.χ. θέσπισις οργάνων αρμοδίων προς έλεγχον της διαχειρίσεως της περιουσίας), γ) το λογιστικόν δίκαιον του νομικού προσώπου (ο τρόπος καταρτίσεως προϋπολογισμού – απολογισμού, θέσπισις ονοματολογίας των Κ.Α.Ε., η διαδικασία εκδόσεως χρηματικών ενταλμάτων ή ενταλμάτων προπληρωμής, τα καθήκοντα των κυρίων και δευτερευόντων διατακτών, εκκαθαριστών, η λογοδοσία εκκλησιαστικών υπολόγων κ.λπ.), δ) ο τρόπος καταγραφής της εκκλησιαστικής περιουσίας (π.χ. δύνανται να ορισθούν βιβλία καταγραφής της μητροπολιτικής ή ενοριακής ή μοναστηριακής περιουσίας και καταχωρίσεως δικαιοπραξιών ή συμβάσεων), ε) ο τρόπος αναθέσεως και εκτελέσεως συμβάσεων εκκλησιαστικών έργων, κάθε είδους μελετών, προμηθειών και παροχής κάθε είδους υπηρεσιών (π.χ. πότε επιτρέπεται η απ’ ευθείας ανάθεσις συμβάσεων, ποία είναι τα αρμόδια όργανα προς διενέργειαν διαγωνισμών), στ) ο τρόπος εκποιήσεως κινητών και ακινήτων πραγμάτων της εκκλησιαστικής περιουσίας (π.χ. αρμόδια όργανα, πότε επιτρέπονται απ’ ευθείας εκποιήσεις, δωρεαί, ανταλλαγαί εκκλησιαστικών ακινήτων, πως διενεργούνται οι διαγωνισμοί), ζ) ο τρόπος εκμισθώσεως κινητών και ακινήτων περιουσιακών στοιχείων (ή και ο συνδυασμός των παραπάνω τρόπων π.χ. εκμίσθωσις πράγματος εις τρίτον με συμφωνίαν πωλήσεως (leasing) ή η αντιπαροχή ακινήτου), γ) και γενικώς παν ζήτημα της διαχειρίσεως και αξιοποιήσεως της περιουσίας του νομικού προσώπου (επιτρέπεται να προβλεφθούν εις τον Κανονισμόν οποιοιδήποτε τρόποι αξιοποιήσεως της εκκλησιαστικής περιουσίας).
Οι εν λόγω Κανονισμοί αποκτούν νόμιμον ισχύν από της δημοσιεύσεώς των διά της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως.
Β. Προκειμένου περί Κανονισμών διαχειρίσεως της εκκλησιαστικής περιουσίας διά τοπικής ισχύος επί του κανονικού εδάφους της εν ευρεία εννοία Εκκλησίας της Ελλάδος (π.χ. γενικός Κανονισμός διαχειρίσεως της περιουσίας απάντων των εν Ελλάδι Ιερών Προσκυνημάτων ή Ιδρυμάτων ή Μητροπόλεων ή Μονών), απαιτείται εισήγησις της Δ.Ι.Σ. και έγκρισις της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας, οι οποίοι επίσης αποκτούν νόμιμον ισχύν από της δημοσιεύσεώς των διά της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως.
Εντολή της Ιεράς Συνόδου
Ο Αρχιγραμματεύς
† Ο Διαυλείας Γαβριήλ
