Με αφορμή τα 561 χρόνια από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, ο Ραδιοφωνικός Σταθμός της Εκκλησίας της Ελλάδος 89,5 παρουσιάζει ένα μεγάλο αφιέρωμα στις Σταυροφορίες, οι οποίες αποδυνάμωσαν και συρρίκνωσαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία σε σημείο που η Άλωση της Πόλης το 1453 να ήταν αναπόφευκτη.
Από σήμερα Δευτέρα 19 Μαΐου έως και την Παρασκευή 30 Μαΐου 2014 και από 09.30 – 19.00, οι εκπομπές του Ραδιοφώνου της Εκκλησίας θα αναφέρονται στο ιστορικό υπόβαθρο, στις αιτίες και στις αφορμές, στους πρωταγωνιστές και στα πεδία των συγκρούσεων, στις καταστροφές και στις επιπτώσεις μιας από τις πιο τραγικές και σκοτεινές περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας, οι συνέπειες της οποίας φθάνουν μέχρι σήμερα.
Το αφιέρωμα επιχειρεί να αναδείξει τα γεγονότα, τους πρωταγωνιστές και τη σημασία των Σταυροφοριών, επειδή οι Σταυροφορίες έχουν ιδιαίτερη αξία για τον Ελληνικό χώρο, μια και επηρέασαν καταλυτικά την εξέλιξη του Βυζαντινού κράτους από τις αρχές του 13ου έως και τα μέσα του 15ου αιώνος, οπότε και κατελύθη η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών συρρικνώθηκε το Βυζαντινό κράτος, κατελήφθη η Κωνσταντινούπολη το 1204 και εγκαινιάστηκε η περίοδος της Φραγκοκρατίας στον Ελλαδικό χώρο (Κρήτη, Επτάνησα, Δωδεκάνησα, Κύπρος). Όλα αυτά τα γεγονότα σηματοδότησαν την αρχή του τέλους του Βυζαντινού κόσμου.
Οι σταυροφορίες ξεκίνησαν να εκδηλώνονται τον 11ο αιώνα με πρωτοβουλία των Παπών και με σκοπό την απελευθέρωση του Πανάγιου Τάφου και των Αγίων Τόπων, που είχαν καταληφθεί από τους Σελτζούκους (1077).
Ως κύριες αιτίες μπορούν να αναφερθούν:
α) οι φήμες για τις αγριότητες των Αράβων και των Σελτζούκων Τούρκων κατά των προσκυνητών, β) τα οικονομικά προβλήματα της Δύσης και γ) το κάλεσμα για βοήθεια του Αλέξιου Α’ Κομνηνού προς τους ηγεμόνες των Σταυροφόρων. Η Α΄ Σταυροφορία (1096 – 1099) κηρύχθηκε από τον Πάπα Ουρβανό Β’ στην Κλερμόν της Γαλλίας (1095). Είχε κυρίως θρησκευτικό χαρακτήρα, αν και τα οικονομικά προβλήματα (υπερπληθυσμός, έλλειψη γης) έπαιξαν σημαντικό ρόλο για την πραγματοποίησή της. Στην ουσία, δύο ήταν οι σταυροφορικοί στρατοί :
α) ο απλός λαός, που όμως ήταν ανοργάνωτος και ηττήθηκε από τους Τούρκους και β) οι φεουδάρχες, που ακολούθησαν και νίκησαν τους Τούρκους. Ξαναπήραν εδάφη που παραχώρησαν στο Βυζάντιο μετά από συμφωνία, απελευθέρωσαν την Ιερουσαλήμ και ίδρυσαν ηγεμονίες και μικρά κρατίδια στη Συρία και την Παλαιστίνη. Η Β΄ και η Γ΄ Σταυροφορία (12ος αιώνας) απέτυχαν. Σημαντική για το Βυζάντιο ήταν η απώλεια της Κύπρου που παρέμεινε στους δυτικούς για 4 αιώνες. Μετά την Α΄ Σταυροφορία υποχώρησαν τα θρησκευτικά κίνητρα και οι αιτίες των Σταυροφοριών ήταν κυρίως οικονομικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η Δ΄ Σταυροφορία. Οι Σταυροφόροι, που είχαν σαν αρχικό στόχο την Αίγυπτο και τη Συρία, άλλαξαν πορεία και κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη το 1204, με αποτέλεσμα την ουσιαστική εξασθένηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας που κατελύθη τελικώς από τους Τούρκους με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Αποτέλεσμα των Σταυροφοριών ήταν και η αρπαγή και μετακίνηση θησαυρών (ψηφιδωτά, σκαλισμένες πέτρες, κολώνες, αγάλματα, πολύτιμα χειρόγραφα, σπάνιες πέτρες) και άλλων πολιτιστικών αγαθών, καθώς και η «μετακομιδή» ιερών λειψάνων Αγίων της Ανατολής στην Ιταλία και γενικότερα στον Δυτικό κόσμο.
Οι εκπομπές του αφιερώματος στις Σταυροφορίες αναφέρονται σε θέματα όπως:
• Η ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗΣ – ΔΥΣΗΣ ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ
• ΠΡΩΤΗ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ
• ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ
• ΤΡΙΤΗ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ
• ΤΕΤΑΡΤΗ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ
• Η ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ
• Η ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ
Τέλος, καθημερινά στις 14.30, στην εκπομπή «Αναγνώσματα» ο Κωνσταντίνος Παππάς διαβάζει από το βιβλίο «Οι πολεμιστές του Θεού – Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος και Σαλαντίν στην Τρίτη Σταυροφορία» του James Reston Jr., ενώ στις 23.00, στην εκπομπή «Ραδιοφωνική Βιβλιοθήκη του 89,5» ο Χρήστος Μιχαηλίδης διαβάζει από το βιβλίο «Γιατί το Βυζάντιο» της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ.
