ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ: Τη δέσμευση και το όραμα της Εκκλησίας της Ελλάδος να σταθεί έμπρακτα στο πλευρό των πιο ευάλωτων συνανθρώπων μας αποτυπώνει η «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ».
Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ*
Με τη θεσμική καθοδήγηση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμου, η Εκκλησία δεν περιορίζεται σε διακηρύξεις, αλλά υλοποιεί δράσεις ουσιαστικής στήριξης προς μετανάστες, πρόσφυγες, μονογονεϊκές οικογένειες και παιδιά με ειδικές ανάγκες. Οι παρεμβάσεις πραγματοποιούνται με σεβασμό, διαφάνεια και διακριτικότητα, ώστε η βοήθεια να φτάνει εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή μέσα από την πράξη της αγάπης και της προσφοράς.
Η «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ – Οικουμενικό Πρόγραμμα Προσφύγων» αποτελεί σήμερα αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία της Εκκλησίας της Ελλάδος, με ρίζες που ανάγονται στο 1978. Οπως αναφέρει στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο γενικός διευθυντής του φορέα, Αρχιμανδρίτης Παντελεήμων Παπασυννεφάκης, η αρχική δομή συστάθηκε ως συνοδική υπηρεσία της Ιεράς Συνόδου με την επωνυμία «Κέντρο Συμπαραστάσεως Παλιννοστούντων Μεταναστών», με στόχο την υποστήριξη Ελλήνων που επαναπατρίζονταν κυρίως από χώρες της Δυτικής και αργότερα της Ανατολικής Ευρώπης.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, λόγω της αυξημένης εισροής μεταναστών και προσφύγων στη χώρα, δημιουργήθηκε το Οικουμενικό Πρόγραμμα Προσφύγων, προκειμένου να καλυφθούν αποτελεσματικότερα οι ανάγκες αιτούντων άσυλο και ευάλωτων πληθυσμών. Από το 1992 έως το 2012 ο φορέας ανέπτυξε πολυεπίπεδες δράσεις στήριξης μεταναστών και προσφύγων, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία ευάλωτων γυναικών.
Το 2012, με απόφαση της Ιεράς Συνόδου, η συνοδική αυτή υπηρεσία μετεξελίχθηκε σε αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, ενώ στις 2 Μαρτίου 2021 εγκρίθηκε επισήμως η σημερινή της ονομασία «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ – Οικουμενικό Πρόγραμμα Προσφύγων» στο Διοικητικό Συμβούλιο της οποίας είναι τρεις Μητροπολίτες, ο διευθυντής της «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ» και ένα ακόμη λαϊκό μέλος. Μέχρι σήμερα πρόεδρος της εταιρείας είναι ο Μητροπολίτης Ιλίου Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ. Αθηναγόρας, αντιπρόεδρος ο Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας, Φιλαδελφείας, Ηρακλείου και Χαλκηδόνος κ. Γαβριήλ και γενικός γραμματέας ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, ο οποίος ήταν και ο Διευθυντής της «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ» το 2012.
Αναφορικά με τις δράσεις της ΑΜΚΕ ο π. Παντελεήμων κάνει σαφές ότι σκοπός της είναι η στήριξη ευάλωτων ομάδων, είτε αλλοδαπών, είτε ημεδαπών. «Δεν έχει στοχοπροσήλωση μόνο στους μετανάστες και τους πρόσφυγες, αλλά σε όλους εκείνους, οι οποίοι χρειάζονται την ενίσχυση και τη στήριξη της Εκκλησίας για να σταθούν καλά στα πόδια τους» σημειώνει ο π. Παντελεήμων και συμπληρώνει ότι «η βοήθεια είναι πολυδιάστατη, είτε με νομική συνδρομή, είτε με κέντρα φιλοξενίας, είτε με κέντρα ημέρας τα οποία προσφέρουν διάφορες υπηρεσίες. Στόχος είναι οι άνθρωποι αυτοί, οι οποίοι αντιμετωπίζουν πάρα πολλά προβλήματα, να έχουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης το οποίο θα τους βοηθά να μην νιώθουν απομονωμένοι από την υπόλοιπη κοινωνία. Μιλάμε για ανθρώπους που έχουν άλλου είδους ευαλωτότητα, για παράδειγμα μονογονεϊκές οικογένειες, άνθρωποι στο φάσμα του αυτισμού, πρόσφυγες, ασυνόδευτα ανήλικα ή Ρομά. Εχουμε μια στρατηγική συνεργασία με την Πολιτεία σε πολλούς τομείς και με πολλά υπουργεία, ούτως ώστε οι παραπομπές που γίνονται να είναι είτε από τον κρατικό μηχανισμό είτε από την τοπική αυτοδιοίκηση».
ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ
Η «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ» δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια και τη στοχευμένη παροχή βοήθειας, εφαρμόζοντας συγκεκριμένες διαδικασίες ώστε οι παρεχόμενες υπηρεσίες να απευθύνονται σε ανθρώπους που έχουν πραγματικά ανάγκη. «Είναι πολύ σημαντικό να εξασφαλίζουμε ότι οι άνθρωποι οι οποίοι προσέρχονται έχουν πραγματικά ανάγκη. Για το λόγο αυτό όλες μας οι δραστηριότητες δεν είναι στη λογική του open door, δηλαδή να υπάρχει ανοιχτή πόρτα όποιος θέλει να εισέρχεται, αλλά να είναι με παραπομπές είτε από υπουργεία, είτε από την τοπική αυτοδιοίκηση, είτε από την Εκκλησία για να λάβει τις υπηρεσίες μας» υπογραμμίζει ο π. Παντελεήμων.
Οπως επισημαίνει «σήμερα η Εκκλησία υπό την καθοδήγηση του Αρχιεπισκόπου κ. Ιερωνύμου έχει αναπτύξει μια βαθιά συνεργασία με την Πολιτεία, στέκεται αρωγός σε όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία, αλλά και η Πολιτεία από τη μεριά της αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η Εκκλησία, αλλά κυρίως το γεγονός ότι είναι ικανή να φέρει εις πέρας με επιτυχία όποια αποστολή της ανατεθεί. Οι δράσεις μας περνούν πάντα υπό την έγκριση της Ιεράς Συνόδου. Πρόκειται για έναν οργανισμό με μόνο ιδιοκτήτη την Εκκλησία της Ελλάδος. Γι’ αυτό και οι δράσεις μας είναι πανελλαδικές. Ο Μακαριώτατος, πέρα από τη βοήθεια που παρέχει μέσω της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, με το ενδιαφέρον, τη σοφία του και τη στήριξή του, έρχεται να συνδράμει αποφασιστικά σε όλο αυτό το έργο. Και θα σας φέρω ένα παράδειγμα: Το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, υπό τον κύριο Αθανάσιο Πλεύρη, κατόπιν της συνεργασίας με τον Μακαριώτατο, αποφάσισε και ενέταξε στο νομοσχέδιο που ψηφίστηκε ότι η Εκκλησία της Ελλάδος και η «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ» αποτελούν στρατηγικό συνεργάτη της Πολιτείας και δι’ αυτών θα υπάρχουν πολλές δράσεις ένταξης των προσφύγων και των μεταναστών στην αγορά εργασίας».
«Αυτή τη στιγμή φιλοξενούμε 120 παιδιά και μέσω των κέντρων μας προσφέρουμε ετησίως τις υπηρεσίες μας σε περίπου σε 3.000 άτομα»
Περιγράφοντας τις δομές της ΑΜΚΕ ο π. Παντελεήμων τονίζει: «αυτή τη στιγμή έχουμε τέσσερα κέντρα φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Εχουμε δύο κέντρα ημέρας τα οποία έχουν στόχο την ενίσχυση των προγραμμάτων ένταξης των προσφύγων και των μεταναστών. Έχουμε δρομολογήσει τη λειτουργία τριών κέντρων ημέρας για παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού, ενώ είμαστε εν αναμονή για να ενισχύσουμε τις δράσεις μας με τη στήριξη μονογονεϊκών οικογενειών και Ρομά, με τη δημιουργία αντίστοιχων γραφείων στην Αθήνα αλλά και στην περιφέρεια. Η «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ», έχοντας μακρά εμπειρία στη στήριξη αυτών των ομάδων, έχει αποφασίσει με την καθοδήγηση του Σεβασμιωτάτου προέδρου μας και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου να επεκτείνει τις δραστηριότητές της έτσι ώστε το αποτύπωμά της να γίνεται αντιληπτό μέσω των ανθρώπων που στηρίζουμε».
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ
Ο ίδιος προσθέτει: «Αυτή τη στιγμή φιλοξενούμε 120 παιδιά και μέσω των κέντρων μας προσφέρουμε τις υπηρεσίες μας ετησίως περίπου σε 3.000 άτομα. Ο φορέας έχει περίπου 150 ανθρώπους εργατικό δυναμικό, επιστήμονες οι οποίοι είναι υπεύθυνοι να φέρουν τα προγράμματα εις πέρας. Η λογική μας είναι ότι την επιστημονική δουλειά την κάνουν οι επιστήμονες και για τον λόγο αυτό τα αποτελέσματα όλων των προγραμμάτων είναι εξαιρετικά και αναγνωρίζονται τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη. Είναι ο ένας από τους δύο πυλώνες που δίνουμε ιδιαίτερο βάρος: το να έχουμε άξιους επαγγελματίες και επιστήμονες στα έργα μας. Ο δεύτερος πυλώνας είναι η οικονομική διαφάνεια. Τόσο μέσω της εταιρείας των ορκωτών λογιστών όσο και μέσω των μηχανισμών του κράτους, η «ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ» θέλει όχι μόνο να φαίνεται αλλά και αποδεδειγμένα να είναι ένας καλός διαχειριστής των χρημάτων του κράτους και της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
Αναφερόμενος στη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας από το 2019 για τα ασυνόδευτα παιδιά, ο π. Παντελεήμων περιγράφει τη φιλοσοφία ανιδιοτελούς προσφοράς που διέπει το έργο τους. «Οταν η Πολιτεία ζήτησε τη στήριξη και τη βοήθεια από την Εκκλησία το 2019, τότε που υπήρχαν περίπου 6.500 παιδιά στο δρόμο σε πολύ επικίνδυνες συνθήκες για να δημιουργηθούν κέντρα φιλοξενίας για τα ασυνόδευτα παιδιά, ο Μακαριώτατος είπε μία φράση η οποία μέχρι σήμερα μας ακολουθεί: “Να βοηθήσουμε αυτά τα παιδιά, ούτως ώστε σε όποιο σημείο του πλανήτη και αν βρεθούν μετά να θυμούνται ότι κάποιοι στην Ελλάδα τους βοήθησαν, χωρίς ιδιοτέλεια, χωρίς απαιτήσεις”» υπογραμμίζει ο π. Παντελεήμων και προσθέτει: «Και αυτό το χαμόγελο των παιδιών, αυτή η αναγνώριση των παιδιών, είναι εκείνο το οποίο όλοι αποζητούμε. Οταν ανοίγουμε τις πόρτες μας στον οποιοδήποτε ζητάει τη βοήθειά μας, στο πίσω μέρος του μυαλού μας έχουμε μόνο πώς θα προσπαθήσουμε να τον βοηθήσουμε. Δεν ζητάμε τίποτα, δεν είναι υποχρεωμένος σε οτιδήποτε παρά μόνο στο να συνεργαστεί μαζί μας για να τον βοηθήσουμε στα επόμενα βήματα της ζωής του».
«ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ»
Ο π. Παντελεήμων επισημαίνει ότι η ανιδιοτελής στάση της Εκκλησίας απέναντι στα παιδιά, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, αναγνωρίζεται τόσο από τα ίδια όσο και από τους συγγενείς τους. «Το σημαντικότερο όλων, και από τα παιδιά αλλά και από τους ελάχιστους συγγενείς που μπορεί να υπάρχουν στην Ελλάδα, είναι η αναγνώριση ότι παρότι η Ορθόδοξη Εκκλησία βοηθά παιδιά που δεν ανήκουν στο ίδιο θρήσκευμα, δεν έχει προσπαθήσει με κανέναν τρόπο να τα κάνει να αισθανθούν άσχημα, να τα κάνει να αισθανθούν ότι θα έχουν υπηρεσίες μόνο εάν προσφέρουν αντάλλαγμα. Και το μόνο που μας λένε είναι μία λέξη: Ευχαριστώ. Γι’ αυτό άλλωστε πολλά παιδιά, και το τελευταίο διάστημα ο αριθμός έχει αυξηθεί καθώς πολλές χώρες της Ευρώπης έχουν προχωρήσει σε επαναπροώθηση μεταναστών και προσφύγων, θέλουν να ξαναγυρίσουν σε εμάς» καταλήγει ο π. Παντελεήμων.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
Η ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ αναπτύσσει ένα πολυεπίπεδο πλέγμα δράσεων με επίκεντρο την προστασία, την ενδυνάμωση και την ομαλή ένταξη παιδιών, προσφύγων και ασυνόδευτων ανηλίκων που φιλοξενούνται στις δομές της. Στο πλαίσιο αυτό, οργανώνει βιωματικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες που συνδυάζουν τη μάθηση με τη χαρά και την ενεργό συμμετοχή, δίνοντας στα παιδιά την ευκαιρία να αποκτήσουν νέες εμπειρίες και δεξιότητες. Ενδεικτικά, μέσα από αθλητικές δράσεις, όπως η γνωριμία με την αναρρίχηση σε συνεργασία με εξειδικευμένους φορείς, τα παιδιά ενθαρρύνονται να ξεπεράσουν φόβους, να καλλιεργήσουν την αυτοπεποίθησή τους και να λειτουργήσουν ομαδικά σε ένα ασφαλές περιβάλλον.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενημέρωση και την πρόληψη, με δράσεις που ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας και ετοιμότητας των παιδιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ενημερωτικές παρεμβάσεις σε συνεργασία με την Πολιτική Προστασία, κατά τις οποίες οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εκπαιδεύονται, με απλό και κατανοητό τρόπο, στη σωστή αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων, όπως οι σεισμοί, μαθαίνοντας βασικές κινήσεις αυτοπροστασίας και ψύχραιμης αντίδρασης.
Ιδιαίτερη θέση στο έργο της ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ κατέχουν επίσης οι δράσεις πολιτισμού και δημιουργικής έκφρασης. Μέσα από καλλιτεχνικές εκθέσεις και εργαστήρια, όπως εκείνη που πραγματοποιήθηκε στο παράρτημα της Θεσσαλονίκης, παιδιά και ασυνόδευτοι ανήλικοι παρουσιάζουν έργα ζωγραφικής, κολάζ, ψηφιδωτά και κατασκευές, μεταφέροντας τη δική τους ματιά για τον κόσμο, τα δικαιώματά τους και το μέλλον που οραματίζονται. Η τέχνη λειτουργεί ως μέσο έκφρασης, ψυχικής ενδυνάμωσης και κοινωνικής ένταξης, δίνοντας φωνή σε παιδιά που συχνά μένουν στο περιθώριο.
«Στη ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ ένιωσα για πρώτη φορά ότι κάποιος με ακούει πραγματικά και θέλει να με βοηθήσει χωρίς να μου ζητάει τίποτα σε αντάλλαγμα. Εδώ έμαθα να νιώθω ξανά ασφάλεια και να κάνω σχέδια για το μέλλον μου», αναφέρει ένα από τα παιδιά που φιλοξενούνται σε δομή της ΑΜΚΕ, ενώ ένα άλλο προσθέτει: «Μας φέρθηκαν με σεβασμό από την πρώτη μέρα και δεν μας έκαναν ποτέ να νιώσουμε διαφορετικοί. Αυτό που κρατάω είναι ότι κάποιοι άνθρωποι στην Ελλάδα μας βοήθησαν απλώς επειδή το είχαν στην καρδιά τους».
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
