Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος: Σε μία εκ βαθέων συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα Τα Νέα, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος ανοίγει όλα τα κεφάλαια που απασχολούν την Εκκλησία και την ελληνική κοινωνία: τη διαδοχή του, τις σχέσεις με την Πολιτεία, το μεταναστευτικό, τη Μονή Σινά και την αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπανικολάου
Δεκαοκτώ χρόνια μετά την εκλογή και ενθρόνισή του, ο Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος μιλά με ειλικρίνεια για «το τέλος που έρχεται για όλους», αλλά και για το χρέος που παραμένει ανοιχτό απέναντι στην Εκκλησία και την Πατρίδα.
Η διαδοχή: «Το πρόσωπο δεν με ενδιαφέρει»
Ο Αρχιεπίσκοπος αποφεύγει τα ονόματα και τις «τριάδες» που συχνά κυκλοφορούν στο εκκλησιαστικό παρασκήνιο. «Μόνον ο Θεός ξέρει», απαντά όταν ερωτάται για τον διάδοχό του. Ξεκαθαρίζει ότι δεν τον απασχολεί ποιος θα είναι, αλλά τι ποιότητα θα έχει:
«Αυτό που με νοιάζει είναι ο διάδοχός μου να αγαπά τον άνθρωπο, να φροντίζει τον πλέον αδύναμο. Να έχει μέσα του βαθιά καλοσύνη».
Σε μια σπάνια προσωπική αναφορά, παραδέχεται ότι σκέφτεται πλέον σοβαρά την επόμενη ημέρα. «Θέλω να ζήσω, αλλά μπορώ να ζήσω και χωρίς να είμαι εν ενεργεία Αρχιεπίσκοπος», λέει, στέλνοντας μήνυμα θεσμικής ωριμότητας και ομαλής μετάβασης όταν έρθει η ώρα.
Τα δύο μεγάλα όνειρα
Ο Μακαριώτατος συνοψίζει τη φιλοδοξία του σε δύο βασικούς στόχους:
Πρώτον, να αφήσει μια Εκκλησία με όσο το δυνατόν λιγότερα προβλήματα, με Αρχιερείς που αγαπούν τον τόπο, την παράδοση και υπηρετούν με σοβαρότητα και συνέπεια.
Δεύτερον, να επιλυθεί οριστικά το ζήτημα της εκκλησιαστικής περιουσίας, το οποίο –όπως σημειώνει– ταλανίζει επί δύο αιώνες τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας.
Η αξιοποίηση της περιουσίας, τονίζει, δεν έχει στόχο τον πλουτισμό. Αντιθέτως, επιδιώκει οικονομική αυτονομία ώστε οι πόροι να μετατραπούν σε εργαλεία κοινωνικής πολιτικής: στέγαση φοιτητών, στήριξη νέων ζευγαριών, φροντίδα ηλικιωμένων.
Εκκλησία και Πολιτεία: «Επικίνδυνα πράγματα ο διαχωρισμός»
Ο Αρχιεπίσκοπος τοποθετείται με σαφήνεια απέναντι στο ενδεχόμενο πλήρους διαχωρισμού Εκκλησίας-Κράτους. Αν και παραδέχεται ότι και ο ίδιος στο παρελθόν έκανε τέτοιες σκέψεις, σήμερα τις χαρακτηρίζει «επικίνδυνες» για το Έθνος.
Υποστηρίζει ότι η Εκκλησία διαχρονικά ανάλωσε τον εαυτό της για τον λαό και την Πατρίδα και επισημαίνει ότι η συνεργασία με την Πολιτεία είναι αναγκαία, ιδίως στα κοινωνικά και προνοιακά ζητήματα.
Αναφέρεται θετικά στη συνεργασία του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, σημειώνοντας ότι υπήρξε ουσιαστική ανταπόκριση σε θεσμικά ζητήματα, όπως η κατοχύρωση οργανικών θέσεων κληρικών. Παράλληλα, θυμάται τις δύσκολες ημέρες των Μνημονίων, όταν η Εκκλησία μοίραζε χιλιάδες μερίδες φαγητού καθημερινά, σε συντονισμό με τις κρατικές δομές και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Το μεταναστευτικό: Από την αγκαλιά στην επιφύλαξη
Ο Αρχιεπίσκοπος υπενθυμίζει ότι στήριξε ενεργά πρόσφυγες και μετανάστες στα δύσκολα χρόνια της κρίσης. «Τους δώσαμε φαγητό, φιλοξενία, αγάπη», λέει.
Ωστόσο, πλέον εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός. Διαχωρίζει τους πρόσφυγες από όσους εισέρχονται παράνομα και εκφράζει ερωτήματα για το αν η ανεξέλεγκτη κατάσταση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στον κοινωνικό ιστό. Το ζήτημα παραμένει κρίσιμο και σε συνεργασία με το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.
Η ανησυχία για τη Μονή Σινά
Ιδιαίτερο βάρος δίνει στην υπόθεση της Μονής Αγίας Αικατερίνης Σινά. Εκφράζει απαισιοδοξία για την εξέλιξη και μιλά για «μεγάλη ζημιά» που έχει ήδη συντελεστεί. Επισημαίνει εσωτερικά προβλήματα, καθώς και τη μειωμένη παρουσία μοναχών στο ιστορικό μοναστήρι, τη στιγμή που χιλιάδες επισκέπτες περνούν καθημερινά από τον χώρο.
Η παρέμβασή του έχει βαρύνουσα σημασία, καθώς το ζήτημα αγγίζει ευαίσθητες εκκλησιαστικές και διπλωματικές ισορροπίες.
Η νέα γενιά Ιεραρχών
Ο Αρχιεπίσκοπος εμφανίζεται αισιόδοξος για τη νέα γενιά Ιεραρχών. Θεωρεί ότι η σημερινή Ιεραρχία διαθέτει ποιότητα και πνευματικό βάθος. Ίσως, όπως σημειώνει, χρειάζεται περισσότερη εξωστρέφεια.
Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται ως έμμεσο μήνυμα προς τα νεότερα στελέχη της Εκκλησίας, να αναλάβουν ενεργότερο ρόλο στη δημόσια σφαίρα.
Το μήνυμα στη Διασπορά
Με συγκίνηση μιλά για τον Ελληνισμό της Διασποράς, τον οποίο χαρακτηρίζει «μια Ελλάδα δίπλα στην Ελλάδα». Υπογραμμίζει ότι χρέος της μητροπολιτικής Εκκλησίας είναι η εξαγωγή του ελληνικού πολιτισμού, της γλώσσας και της πατερικής γραμματείας στις νέες γενιές των Ομογενών.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Εκκλησία δεν περιορίζεται στα εθνικά σύνορα, αλλά λειτουργεί ως θεματοφύλακας ταυτότητας.
Η ανθρώπινη εξομολόγηση
Ξεχωριστή είναι η αναφορά του στον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο. Με λόγια συμφιλιωτικά, παραδέχεται λάθη και από τις δύο πλευρές, μιλώντας για συγχώρηση «αντρικά και παπαδικά».
Παράλληλα, οι αναδρομές στη μητέρα του και στη δασκάλα του φωτίζουν το ανθρώπινο υπόβαθρο ενός Ιεράρχη που θέλει να αφήσει παρακαταθήκη όχι μόνο θεσμική αλλά και ηθική.
«Το τέλος έρχεται για όλους»
Η φράση επανέρχεται. Ο Αρχιεπίσκοπος δεν κρύβεται πίσω από τον θεσμό. Αναγνωρίζει τη φθορά του χρόνου και τη φυσική πορεία των πραγμάτων. Όμως δεν στέκεται στο τέλος. Στέκεται στην ευθύνη.
Και αν κάτι συνοψίζει τη συνέντευξή του, είναι η επιμονή στη συνεργασία, στη σοβαρότητα και στην αγάπη προς τον άνθρωπο.
Η επόμενη ημέρα για την Εκκλησία της Ελλάδος δεν ορίζεται από πρόσωπα, αλλά –όπως ο ίδιος λέει– από το ήθος εκείνου που θα αναλάβει.
«Το πρόσωπο δεν με ενδιαφέρει. Να αγαπά τον άνθρωπο».
