ΕΚΠΤΩΤΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΑΦΟΥ ΤΥΧΙΚΟΣ: Δημόσιος εκκλησιαστικός λόγος και ευθύνη απέναντι στον λαό
Οι συχνές δημόσιες εμφανίσεις και ομιλίες του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Γεώργιος σε ακαδημαϊκά ιδρύματα και εκκλησιαστικά φόρα, ιδίως στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ειδικότερα στη Θεολογική του Σχολή, παρουσιάζονται συχνά ως «κηρύγματα υψηλού επιπέδου», με βαρύγδουπες αναφορές σε πίστη, αγάπη, πατερική παράδοση, δικαιοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα.
Ωστόσο, στον δημόσιο διάλογο –και στη συνείδηση σημαντικού μέρους του εκκλησιαστικού πληρώματος– διαμορφώνεται η εντύπωση ότι πρόκειται για στομφώδεις λόγους, ρητορικά επιμελημένους, αλλά ουσιαστικά αποκομμένους από τις πράξεις και τις διοικητικές επιλογές. Η θεολογία, όταν περιορίζεται σε εντυπωσιακές διατυπώσεις χωρίς έμπρακτη συνέπεια, κινδυνεύει να μετατραπεί σε επικοινωνιακό εργαλείο και όχι σε μαρτυρία αλήθειας.
Ιδίως όταν ο λόγος αυτός εκφωνείται ενώπιον θεολόγων, φοιτητών και ακαδημαϊκών, το πρόβλημα δεν είναι αισθητικό ή ρητορικό, αλλά βαθύτατα εκκλησιολογικό.
…………………………….
Θεολογία χωρίς πράξη: πατερική ασυνέπεια
Η ορθόδοξη παράδοση είναι αμείλικτη απέναντι στη διάσταση λόγων και έργων. Οι Άγιοι Πατέρες δεν έκριναν την αλήθεια της πίστης από τη ρητορική δεινότητα, αλλά από το ήθος, τη θυσία και τη συνέπεια. Όταν λοιπόν γίνεται λόγος για:
• πίστη, ενώ κυριαρχεί –κατά την κριτική που ασκείται– η εικόνα προσκόλλησης στην εξουσία,
• αγάπη, ενώ καταγγέλλονται πράξεις σκληρότητας και εκδικητικότητας,
• ελεημοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ τίθενται σοβαρά ζητήματα αξιοπρέπειας και προσωπικής μεταχείρισης,
τότε ο λόγος αυτός αδειάζει από περιεχόμενο, όσο «υψηλό επίπεδο» κι αν προβάλλεται.
………………………..
Η υπόθεση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού ως κανονικό και θεσμικό ορόσημο
Η μεταχείριση του Τυχικός έχει αναχθεί σε σύμβολο αυτής της ασυνέπειας. Χωρίς να προκαταλαμβάνεται η ουσία τυχόν διαφορών, εγείρονται αμείλικτα ερωτήματα κανονικής και νομικής φύσεως:
• Τηρήθηκαν οι θεμελιώδεις Ιεροί Κανόνες περί δίκαιης κρίσης επισκόπου;
• Διασφαλίστηκε το δικαίωμα ακρόασης, υπεράσπισης και αναλογικότητας;
• Σεβάστηκε η ανώτατη εκκλησιαστική αρχή το Καταστατικό της Εκκλησίας της Κύπρου, το οποίο δεν αποτελεί διακοσμητικό κείμενο, αλλά δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο;
Σύμφωνα με την παγία κανονική αρχή, ουδεμία ποινή επιβάλλεται άνευ κρίσεως. Η δε ταχύτατη ανατροπή θεσμικών εγγυήσεων, εφόσον έτσι εκλαμβάνεται από τον λαό, γεννά την αίσθηση ότι οι κανόνες εργαλειοποιούνται για την εξυπηρέτηση προσωπικών ή συγκυριακών σκοπιμοτήτων.
…………………………………
Αγάπη και ελεημοσύνη: ευαγγελικός λόγος ή ρητορικό σχήμα;
Ο ευαγγελικός λόγος «ἐπείνασα καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἀσθένησα καὶ ἐπεσκέψασθέ με» δεν μπορεί να επικαλείται επιλεκτικά. Όταν, αντιθέτως, η δημόσια εικόνα που δημιουργείται είναι ότι κυριαρχεί το πνεύμα της τιμωρίας, της εξόντωσης και της εκδίκησης, τότε η Εκκλησία εμφανίζεται να απομακρύνεται από τον ίδιο τον πυρήνα της αποστολής της.
Το ζήτημα δεν είναι συναισθηματικό. Είναι θεολογικό και θεσμικό:
-Μπορεί να ομιλεί κανείς περί αγάπης, όταν οι πράξεις εκλαμβάνονται ως απάνθρωπες;
-Μπορεί να επικαλείται ελεημοσύνη, όταν καταγγέλλεται χρήση κοσμικών μηχανισμών ισχύος αντί ποιμαντικής φροντίδας;
………………………
Δικαιοσύνη, αλήθεια και η κρίση της αξιοπιστίας
Η δικαιοσύνη στην Εκκλησία δεν είναι προϊόν εξουσίας, αλλά έκφραση αλήθειας. Όταν διατυπώνεται η κατηγορία ότι:
• νόμοι και κανόνες καταπατώνται συλλήβδην,
• διαδικασίες καταργούνται «εντός ωρών»,
• και η αλήθεια θυσιάζεται στον βωμό της επικοινωνιακής διαχείρισης,
τότε η ζημία είναι πολλαπλή: πλήττεται η εμπιστοσύνη του λαού, απαξιώνεται ο θεσμός και ακυρώνεται ο ίδιος ο λόγος που εκφωνείται από πανεπιστημιακές έδρες και άμβωνες.
Ο λαός δεν εντυπωσιάζεται επ’ άπειρον από βαρύγδουπες φράσεις. Αντιλαμβάνεται πότε ο λόγος είναι αληθινός και πότε κενός.
………………………………
Συμπέρασμα: από τον στομφώδη λόγο στην ανάγκη μετανοίας και θεσμικής αποκατάστασης
Το πρόβλημα που αναδεικνύεται δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι κρίση ήθους, κανονικότητας και αξιοπιστίας. Όταν ο εκκλησιαστικός λόγος, όσο καλοδουλεμένος κι αν είναι, δεν συνοδεύεται από πράξεις δικαιοσύνης, αγάπης και αλήθειας, τότε μετατρέπεται σε θόρυβο χωρίς περιεχόμενο.
Η Εκκλησία της Κύπρου καλείται επειγόντως:
• να αποκαταστήσει την κανονική τάξη,
• να σεβαστεί το ίδιο της το καταστατικό,
• και να θυμηθεί ότι η αυθεντία της δεν πηγάζει από την εξουσία, το χρήμα ή τις δημόσιες εντυπώσεις, αλλά από το σταυρικό ήθος και τη συνέπεια ζωής.
Διότι, κατά την πατερική σοφία, ο λόγος που δεν ενσαρκώνεται κρίνεται, και όχι εκείνος που τον ακούει.
Γ. Ε. Ν. Δρ. θεολογίας
aktines.blogspot.com
