Ιστορική ημέρα για την Κύπρο η σημερινή, καθώς ύστερα από πολυετείς δικαστικούς αγώνες, η Λευκωσία υποδέχεται και επισήμως στο Βυζαντινό Μουσείο του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’ τα 173 κειμήλια τεράστιας εκκλησιαστικής και ιστορικής αξίας, που επαναπατρίστηκαν από το Μόναχο της Γερμανίας.
Πρόκειται για τον μεγαλύτερο σε αριθμό επαναπατρισμό εικόνων, τοιχογραφιών και ψηφιδωτών, που προέρχονται από περίπου 50 ναούς της κατεχόμενης Κύπρου. Οι εικόνες, τα ψηφιδωτά και οι τοιχογραφίες βρέθηκαν, μετά από συντονισμένες έρευνες της Ιντερπόλ και της γερμανικής αστυνομίας, τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 1997 στα διαμερίσματα του Τούρκου αρχαιοκάπηλου Αϊντίν Ντικμέν.
Τα ψηφιδωτά προέρχονται από την Παναγία της Κανακαριάς (6ος αι.-Λιθράγκωμη) και οι τοιχογραφίες από τον ναό του Αντιφωνητή (15ος αι. -Καλογραία), την Αγία Σολομωνή (8ος αι. -Κώμα του Γιαλού) και την Παναγία την Περγαμιώτισα (14ος αι. -Ακανθού). Επαναπατρίστηκαν, επίσης, βυζαντινές και μεταβυζαντινές εικόνες, καθώς και πολλά άλλα μεγάλης αξίας αντικείμενα.
Ανάμεσα στους επαναπατρισθέντες θησαυρούς υπάρχουν τρεις εικόνες, που ανήκουν στην Ιερά Αρχιεπισκοπή των Μαρωνιτών. Οι τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά έχουν ρωγμές και θρυμματισμούς, ενώ και οι εικόνες έχουν υποστεί ζημιές.
Όλα τα κειμήλια θα εκτίθενται για έναν χρόνο και μετά θα αρχίσει σταδιακά η συντήρησή τους από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.
Στην πολυετή και επίπονη προσπάθεια επαναπατρισμού των κειμηλίων συνέβαλαν η Αστυνομία και η Γενική Εισαγγελία του Μονάχου, ο μακαριστός αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος Α’, ο αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Β’, ο επίσκοπος Νεαπόλεως Πορφύριος, ο γερμανός καθηγητής Γιόχανς Ντέκερς, η Γενική Εισαγγελία (Στέλλα Ιωαννίδου, Γιαννάκης Λαζάρου), η Αστυνομία Κύπρου (πρώην αρχηγός Τάσος Παναγιώτου), ο βυζαντινολόγος Αθανάσιος Παπαγεωργίου, η Τασούλα Χατζητοφή, πρώην πρόξενος της Κύπρου στη Χάγη. Την Κυπριακή Δημοκρατία εκπροσώπησε στα γερμανικά δικαστήρια ο δικηγόρος Ένο Ένγκπβερς.
Πριν ένα μήνα, όταν ο επίσκοπος Νεαπόλεως Πορφύριος παρέλαβε από τις γερμανικές αρχές, στο Μόναχο, τα κειμήλια υπογράμμισε την προσδοκία της Εκκλησίας για τον σύντομο επαναπατρισμό και των υπολοίπων κειμηλίων, καθώς και το γεγονός ότι «το τέλος της οδύσσειας των θρησκευτικών θησαυρών δεν είναι ο επαναπατρισμός τους, αλλά η επανατοποθέτησή τους στους χώρους λατρείας απ’ όπου και αφαιρέθηκαν». Τούτο, επεσήμανε, θα πραγματοποιηθεί με την απελευθέρωση του κατεχόμενου τμήματος της Κύπρου από τα τουρκικά στρατεύματα κατοχής και την επαναλειτουργία των χώρων λατρείας.
Στο Μόναχο βρίσκονται ακόμη περίπου ογδόντα αντικείμενα, για τα οποία συνεχίζεται η διερεύνηση και ταυτοποίησή τους από ειδικούς επιστήμονες που όρισε το Εφετείο. Από αυτά, τα μισά είναι κυπριακές προϊστορικές αρχαιότητες. Η απόδοση τους θα γίνει μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
