Μητροπολίτης Σάμου: Στην Εγκύκλιό του για την εορτή των Θεοφανίων, ο Μητροπολίτης Σάμου και Ικαρίας κ. Ευσέβιος αναδεικνύει το θεολογικό και υπαρξιακό νόημα της Βάπτισης του Χριστού, συνδέοντάς το με τη σύγχρονη πνευματική και κοινωνική πραγματικότητα.
Αφετηρία του λόγου του αποτελεί η προφητεία του Ησαΐα «Εφράνθητι έρημος η διψώσα», η οποία ερμηνεύεται ως προεικόνιση της Βάπτισης του Κυρίου στον Ιορδάνη, αλλά και ως συμβολική εικόνα της ανθρώπινης ψυχής που έχει απομακρυνθεί από τη χάρη του Θεού. Όπως επισημαίνει, η «έρημος» δεν είναι μόνο ο τόπος, αλλά «η ψυχή και η καρδιά του κάθε ανθρώπου», όταν ζει μακριά από τον Θεό, βιώνοντας πνευματική ξηρασία.
Ο Μητροπολίτης συνδέει άμεσα αυτή την εσωτερική αποξήρανση με τα φαινόμενα που κυριαρχούν στον σύγχρονο κόσμο. Οι «αδικίες, η πείνα, οι πόλεμοι, τα μίση, η βία» παρουσιάζονται ως εκδηλώσεις μιας βαθύτερης πνευματικής κρίσης, επισημαίνοντας ότι ο άνθρωπος, «υπό την επήρειαν της αμαρτίας και των παθών», αδυνατεί μόνος του να βρει λύτρωση. Την πραγματικότητα αυτή επιβεβαιώνει, κατά τον ίδιο, και ο λόγος του Δαυίδ ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει ούτε «μία ώρα» χωρίς να αμαρτήσει.
Μέσα σε αυτή την κατάσταση, τονίζεται ότι «έρχεται ο Θεός» για να αναζωογονήσει την πνευματική έρημο, δίνοντας «ζωή και νέα πνοή» στον άνθρωπο. Το μήνυμα αυτό αποτελεί, σύμφωνα με τον Μητροπολίτη, «τό μυστικό αυτής της εορτής». Ο αγιασμός των υδάτων παρουσιάζεται ως κεντρικό γεγονός των Θεοφανείων, καθώς το νερό γίνεται «τό λουτρό της σωτηρίας», μέσω του οποίου ο άνθρωπος καθαρίζεται από την αμαρτία, «ενδύεται τον Χριστό» και λαμβάνει τον «Αρραβώνα της Μέλλουσας Βασιλείας».
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη μνήμη της προσωπικής βάπτισης κάθε πιστού. Όπως υπογραμμίζεται, τα Θεοφάνεια είναι η ημέρα κατά την οποία ο άνθρωπος καλείται να θυμηθεί τις υποσχέσεις που έδωσε «μπροστά στον Χριστό», να αποδυθεί την αμαρτία και να Τον ακολουθήσει ως «Σωτήρα και Λυτρωτή της ζωής» του. Ο Χριστός παρουσιάζεται επίσης ως «πηγή ύδατος ζώντος», που ξεδιψά οριστικά την ανθρώπινη δίψα και μεταμορφώνει τον άνθρωπο σε «πηγή ύδατος αλλομένου εις ζωήν αιώνιον».
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στον ευαγγελικό λόγο προς τον Νικόδημο «εάν μη τις γεννηθή εξ ύδατος και Πνεύματος», υπογραμμίζοντας τη σωτηριολογική σημασία του βαπτίσματος. Ο Μητροπολίτης αναφέρεται και στα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος –σοφία, γνώση, ειρήνη, αγάπη– τα οποία ο πιστός καλείται να καλλιεργήσει με ελεύθερη βούληση, σε συνεργασία με τη χάρη του Θεού.
Η Εγκύκλιος ολοκληρώνεται με αναφορά στη διδασκαλία του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, σύμφωνα με την οποία ο Χριστός βαπτίστηκε για να αγιάσει την ανθρώπινη φύση, να αποκαλύψει το μυστήριο της Αγίας Τριάδας και να γίνει πρότυπο για όλους. Το μήνυμα καταλήγει σε πρόσκληση προς τους πιστούς να ανανεώσουν τη σχέση τους με τον Χριστό και την Εκκλησία και να καλλιεργήσουν τη χάρη που έλαβαν, ώστε «νά γίνουμε φωτοφόροι».
Διαβάστε εδώ την εγκύκλιο:
Αγαπητά μου παιδιά,
Στην ακολουθία της Τελέσεως του Μεγάλου Αγιασμού ακούμε τον προφήτη Ησαΐα 800 χρόνια πρίν από την έλευση του Χριστού να λέγει μία συγκλονιστική προφητεία «Εφράνθητι έρημος η διψώσα». Λαμβάνοντας αφορμή από την έρημο του Ιορδάνου, αναφέρεται στο γεγονός της βαπτίσεως του Κυρίου μας στον Ιορδάνη ποταμό και συμβολικά ομιλεί για την πνευματική σημασία της βαπτίσεως του Κυρίου μας εκείνη την ημέρα στον Ιορδάνη, αλλά και του βαπτίσματος μέσα στον χώρο της Εκκλησίας. Εφράνθητι λοιπόν έρημος η διψώσα.
Έρημος είναι η ψυχή και η καρδιά του κάθε ανθρώπου, γιατί ξεράθηκε αφού έχασε τη ζωοποιό χάρη του Θεού. Από τη στιγμή που ο κάθε άνθρωπος ζει μακριά από τον Θεό, όσο κι αν μέσα στον εγωισμό του πιστεύει ότι είναι καλά, ότι δεν έχει ανάγκη από κανέναν, παρ᾿ όλα ταύτα βιώνει τις συνέπειες αυτής της πνευματικής ξηρασίας μέσα στην ψυχή και στην καρδιά του. Συνέπειες τις οποίες, αν ανοίξουμε λιγάκι τα μάτια μας, θα τις δούμε να υπάρχουν όχι μόνον μέσα στην καρδιά μας, αλλά και μέσα σ᾿ αυτόν τον κόσμο, τον οποίον ζούμε, τον κόσμο ο οποίος μας περιβάλλει.
Οι αδικίες, η πείνα, οι πόλεμοι, τα μίση, η Βία, όλα αυτά τα οποία κυριαρκούν στον κόσμο, δεν είναι τίποτε άλλο παρά εκδηλώσεις αυτής της πνευματικής ξηρασίας· και ο άνθρωπος δεν είναι δυνατόν μόνος του να βρεί λύτρωση, αφού είναι ασθενής, αφού ο ίδιος βρίσκεται υπό την επήρειαν της αμαρτίας και των παθών. Και βλέπετε ότι επαληθεύεται ο λόγος του Δαυΐδ, ο οποίος με πολλή σοφία, από τη δική του εμπειρία της ζωής, έλεγε: «ο άνθρωπος, έστω και μία ώρα αν ζήσει σ᾿ αυτόν εδώ τον κόσμο, αποκλείεται να μείνει αναμάρτητος». Κάτι θα κάνει, κάτι θα αμαρτήσει, αφού μέσα στην καρδιά του έχει ζωντανή αυτήν την ασθένεια των αμαρτωλών παθών του.
Και έρχεται ο Θεός. Έρχεται να ξαναδώσει ζωή στην έρημο των ανθρώπων· έρχεται να δώσει ζωή και νέα πνοή· και έρχεται όχι μόνον να δώσει ζωή, αλλά και νέα καρποφορία· και έρχεται να βρεί τους ανθρώπους να Τον ακολουθήσουν, για να τους δώσει ζωή· και εδώ είναι το μυστικό αυτής της εορτής.
Αγιάζουμε σήμερα τα ύδατα, γιατί ο Κύριος χρησιμοποίησε το νερό για το βάπτισμά μας, ώστε αυτό να αποτελέσει το λουτρό της σωτηρίας μας, ώστε να μπορέσουμε να καθαριστούμε από τις αμαρτίες μας και να λάβουμε και πάλι μέσα στην ύπαρξή μας τα πνευματικά όπλα· να ενδυθούμε τον Χριστό· να ενδυθούμε την υιοθεσία της Χάριτος· να λάβουμε τον Αρραβώνα της Μέλλουσας Βασιλείας· να ανοιχθεί και δι᾿ ημάς η θύρα και η πύλη του παραδείσου· και έρχεται ο Χριστός να μας πει ότι σήμερα ευλογούμε ξανά τα ύδατα, γιατί είναι η ημέρα που θυμόμαστε όλοι την ώρα της βαπτίσεώς μας, την ώρα που δώσαμε υποσχέσεις μπροστά στον Χριστό, ότι θα αποδυθούμε την αμαρτία και ότι θα ακολουθήσουμε Αυτόν, που Τον ομολογήσαμε Σωτήρα και Λυτρωτή της ζωής μας.
Ευλογούμε σήμερα τα ύδατα, για να θυμηθούμε ότι ο Ίδιος ο Κύριός μας συστήνει τον εαυτό Του ως πηγή ύδατος ζώντος στη Σαμαρείτιδα, και πως το νερό που Εκείνος δίδει ξεδιψά μια για πάντα τη δίψα του ανθρώπου, και τον μεταποιεί σε πηγή ύδατος αλλομένου εις ζωήν αιώνιον.
Ευλογούμε σήμερα τα ύδατα, για να θυμηθούμε ότι ο Κύριος κατέβη στα Ιορδάνια νάματα, «ίνα την των υδάτων φύσιν αγιάση ο Αναμάρτητος, οδοποιήσας ημίν την δι’ ύδατος και Πνεύματος αναγέννησιν, και προς την πρώτην ημάς αποκαταστήση ελευθερίαν».
Ευλογούμε τα ύδατα, για να θυμηθούμε τους λόγους του Κυρίου μας προς τον Νικόδημον: «εάν μη τις γεννηθή εξ ύδατος και Πνεύματος, ου δύναται εισελθείν εις την Βασιλείαν του Θεού». (Ιωάν. γ΄, 5)
Το Άγιον Πνεύμα, που έρχεται κατά το ιερό μυστήριο του βαπτίσματός μας και μπολιαζόμαστε με τα χαρίσματά Του, τα οποία στη βιβλική παράδοση παρουσιάζονται ως σοφία και σύνεσις, γνώσις και ευσέβεια, φόβος Θεού και χαρά, ειρήνη και δικαιοσύνη, χρηστότης και αγαθωσύνη, πίστις, ελπίδα και αγάπη· και καλούμαστε με την ελεύθερη βούληση να τα αναδείξουμε, συνεργούντες τώ έργω της χάριτος.
Ευλογούμε τα ύδατα και λαμβάνομε τον Αγιασμό, που κρατιέται χρόνια φρέσκος, καθαρός και αγιάζει τα σπίτια μας, και δίδει πνευματική δύναμη, και αγιάζει τις ψυχές μας.
Αγαπητά μου παιδιά,
Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός μας λέγει και διδάσκει ότι ο Χριστός εβαπτίσθη, για να καθαρίσει όλη την ανθρώπινη φύση, να συντρίψει τη δύναμη των δαιμόνων και του αρχηγού τους. Να αγιάσει τον Βαπτιστή, αφού δεν ηγίασε ο Πρόδρομος τον Χριστόν, αλλά ο Χριστός τον Πρόδρομον, όταν ο τελευταίος έβαλε το χέρι του επάνω στο κεφάλι του Χριστού· Να τηρήσει τον νόμο· Να αποκαλύψει το μυστήριο της Αγίας Τριάδος, αφού την ώρα εκείνη έχομε τη φανέρωσή Της· Να πλύνει την αμαρτία· Να θάψει τον παλαιό άνθρωπο μέσα στο νερό. Να γίνει το πρότυπό μας. Να μας υποδείξει δηλαδή ότι πρέπει και εμείς να βαπτιζόμαστε, βάπτισμα όμως με νερό και Πνεύμα Άγιον. Να ανανεώσουμε την σχέση μας με τον Χριστό και την Εκκλησία Του· και να καλλιεργήσουμε την χάρη Του, την χάρη που λάβαμε, και να γίνουμε φωτοφόροι.
Μετά της εν Χριστώ επιφανέντι αγάπης
Ο Επίσκοπός σας
+ Ο Σάμου και Ικαρίας ΕΥΣΕΒΙΟΣ
