Του Σεβ. Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ’
Σ’ αυτή την εποχή της υγειονομικής κρίσεως, της πανδημίας του κορωνοιού με τις τόσο δυσάρεστες συνέπειες σε πολλαπλά επίπεδα, ανεβαίνει στις ψυχές πολλών συνανθρώπων μας ένα συναίσθημα απελπισίας, αθυμίας και μελαγχολίας.
Εκ πρώτης όψεως, ίσως μέσα στη σκοτοδίνη της πικρίας και της θλίψεως, οι απέλπιδες και βασανιστικές σκέψεις, οι γεμάτες απαισιοδοξία να φαίνονται ως δικαιολογημένες. Όμως, η συνετή και διακριτική αντιμετώπιση των δοκιμασιών της ζωής και πρωτίστως η πίστη στο Θεό δεν φέρει την απελπισία αλλά την ευθυμία και την ιλαρότητα της ψυχής. Αυτή η ιλαρότητα μέσα μας είναι το απαλόν έλαιον στο λύχνο της ζωής μας. Αλλά για να γίνει τούτο, είναι ανάγκη, να υιοθετήσουμε μία άλλη δυναμική στην καθ’ ημέραν βιοτή μας.
Μόνον ο Κύριος θα κατευνάσει την τρικυμία επιτιμών τους ανέμους των θλίψεων που φέρουν την απελπισία. Φαίνεται ότι καθεύδει, αλλά ουσιαστικά είναι άγρυπνος για τη σωτηρία μας. (Ματθ.8,25-26). Πολλά άλλα υποκατάστατα, ανθρώπινα ημίμετρα αποδεικνύονται ατελέσφορα. Και το κακό συνεχίζεται. Γίνεται παραπικρασμός. Αλλ’ οσονδήποτε άχαρις και ζοφερά και αν είναι η κατάσταση δεν πρέπει ν’ απογοητευόμεθα και ν’ απελπιζόμεθα.
Εν προκειμένω αξίζει να προσεγγίσουμε προς ενίσχυσίν μας τρία σημεία που ερείδονται στο ψαλμικό χωρίο: «Κύριος στερέωμά μου και καταφυγή μου και ρύστης μου» (Ψ. 17,1).
1. Η Θεία Πρόνοια:
Ο Θεός είναι Πατέρας όλων μας και προνοεί για μας. Αυτό είναι πολύ βασικό. Η Θεία Πρόνοια είναι διηνεκής και αδιάκοπος ενέργεια του αγαθού Θεού. Δεν είναι ο κόσμος απλούν τύχης παίγνιον˙ είναι έργον της αγάπης και της πανσοφίας του Δημιουργού. Προ παντός ο άνθρωπος, η κορωνίς της Δημιουργίας του Θεού. Έτσι εάν ο Θεός μεριμνά για τα πλέον μικρά άνθη του αγρού ή τα ελάχιστα έντομα ή τα μικρά πετεινά του ουρανού, δεν θα φροντίσει για το καλλιτέχνημά του τον άνθρωπο, «κατ’ εικόνα» και «καθ’ ομοίωσιν» Αυτού; Έτσι ο πιστεύων στη Πρόνοια του Θεού παρηγορείται στις θλίψεις. Καθησυχάζεται η εσωτερική ταραχή του, διαλύεται η μελαγχολία και εξαφανίζεται η απελπισία. Ο φιλάνθρωπος Θεός είναι Εκείνος που διευθύνει τα πάντα και θεραπεύει τις πληγές, εάν βεβαίως με πίστη τον επικαλεσθεί ο δοκιμαζόμενος άνθρωπος. Ισχύει το: «Πας ος εάν επικαλέσηται το όνομα Κυρίου σωθήσεται» (Ιωήλ β’,32) και επιπλέον το: «Τοις αγαπώσι τον Θεόν πάντα συνεργεί εις αγαθόν» (Ρωμ. η’,28). Σε τέτοιες ώρες οφείλουμε να σκεπτόμεθα εκείνον τον πολύαθλο Ιώβ, ο οποίος είχε την απέραντη πίστη ότι ο Θεός είναι ζων αιώνιος και θα τον λυτρώσει από τις θλίψεις της ζωής. «Οίδα γαρ ότι αέν ναός εστιν ο εκλύειν με μέλλων, επί γης» (Ιώβ, ιθ’,25).
Γι’ αυτό, δεν πρέπει να σκανδαλιζόμεθα από τις δοκιμασίες και τις αταξίες του κόσμου και να γογγύζουμε κατά της θείας Πρόνοιας. Πεποίθηση, εμπιστοσύνη στη Πρόνοια του Θεού. Αυτός θα μας οδηγήσει από την ερημία, στη γη της επαγγελίας. Ο Προφητάναξ μας το λέγει: «Εγώ εκοιμήθην και ύπνωσα εξηγέρθην, ότι Κύριος αντιλήψεται μου». (Ψαλμ. 3,6).
2. Η ελπίδα:
Είναι το δεύτερο σημείο. Αυτό είναι το μέγα δώρο για τον άνθρωπο. Η ελπίδα είναι το ευφρόσυνο εκείνο αίσθημα που γεννάται στη ψυχή του ανθρώπου με την ακλόνητη πεποίθηση ότι ο Θεός θα είναι ο συμπαραστάτης στις θλίψεις και ο Λυτρωτής από το κακό. Αυτή η ελπίδα πραγματικά εμψυχώνει, αποδιώκει τον φόβο, παρηγορεί, παραμυθεί, γαληνεύει, ειρηνεύει. Και ο Θεός μας διαβεβαιώνει: «Μεθ’ υμών ειμι πάσας τας ημέρας έως της συντελείας του αιώνος» (Ματθ. κη’,20).
Γι’ αυτό και οι πρώτοι χριστιανοί ως σύμβολον της ελπίδος προς τον Θεόν είχαν την άγκυρα. (Κλήμης Αλεξ. Παιδαγωγός, γ’, ΙΙ) και αυτήν ζωγράφιζαν και στις κατακόμβες για να την βλέπουν και να έχουν μέσα τους ελπίδα. Ο Απ. Παύλος το υπογραμμίζει ότι την ελπίδα «ως άγκυραν έχομεν της ψυχής ασφαλή τε και βεβαίαν» (Εβρ. στ’,19) και θα πεί ακόμη ότι «η ελπίς ου καταισχύνει» (Ρωμ. ε’, 5). Η χωρίς ελπίδα ζωή δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία τραγική ζωή. Να ζούμε λοιπόν με την ελπίδα, με την βεβαία ελπίδα και την αίσθηση ότι είμεθα κάτω από την θεία Πρόνοια και ο Θεός θα δώσει να κατανικήσουμε την κατάθλιψη, την απόγνωση, την απελπισία. Ο ίδιος ο Χριστός μας είπε: «Εν τω κόσμω θλίψιν έξετε, αλλά θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον» (Ιω. ιστ’ 33).
3. Η προσευχή:
Αλλά η εμπιστοσύνη και η ελπίδα μας προς τον Θεόν εκφράζεται με την προσευχή. Είναι το υπέρτερον στήριγμα. Τω όντι, είναι η προσευχή ανύψωση της ψυχής στο Θεό, στον ουράνιο Πατέρα μας. Με τα υψωμένα χέρια και την γονυκλισία, τεράστια εκπορεύεται πνευματική ωφέλεια από το άνοιγμα αυτό της ψυχής στο Θεό. Η προσευχή είναι το πανίσχυρο όπλο κατά της απελπισίας, απελευθέρωση από το άγχος, την πίκρα, την μονοτονία. Ο προσευχόμενος άνθρωπος ενώνεται με τον Θεό και η προσευχή είναι σημείο φιλοθείας. Έτσι η είσοδος στο «ταμιείον» της ψυχής, κάμνει εκείνον που βαδίζει στην απελπισία να πεί, το «όχι» στην αθυμία και το «ναί» στο «ψαλώ τω Θεώ μου έως υπάρχω» (Ψαλμ. 103,33). Με την προσευχή καμμία θέση πλέον δεν έχει η απογοήτευση.
Στερεοί στη Πρόνοια του Θεού, ασάλευτοι στην ελπίδα, ανοικτοί στη προσευχή. Τότε φυγαδεύεται η απελπισία.
