Του π. Θωμά Φιτζέραλντ
Όταν ο Πάπας Φραγκίσκος και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος συναντηθούν στην Ιερουσαλήμ στις 25 και 26 Μαϊου, θα υπενθυμίζουν τη συνάντηση των προκατόχων τους, Πάπα Παύλου VI και Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα στην ίδια πόλη το 1964.
Εν μέσω προσευχής και της ανάμνησης στους Αγίους Τόπους , οι ηγέτες της Καθολικής Εκκλησίας και της Ορθόδοξης Εκκλησίας θα ευχαριστήσουν Θεό για τη δραματική αλλαγή της σχέσης μεταξύ των εκκλησιών τους στα τελευταία πενήντα χρόνια . Θα θυμηθούν την προσευχή του Κυρίου για αυτό στους μαθητές Του “ότι όλα είναι ένα” (Ιω. 17:21 ) .
Εντός πέντε δεκαετιών , η Καθολική και η Ορθόδοξη Εκκλησία επισήμως έχουν μετακινηθεί από την απομόνωση στην συναναστροφή , από τον μονόλογο στον διάλογο , και από την παρεξήγηση στον αμοιβαίο εμπλουτισμό. Οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να γίνουν πράξη μόνο με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος , και με τη δέσμευση αφοσιωμένων κληρικών και λαϊκών στη διαδικασία της συμφιλίωσης .
Ενώ η σχέση μεταξύ των εκκλησιών μπορεί να διαφέρει από τόπο σε τόπο , αυτές είναι μερικές από τις σημαντικές εξελίξεις στα τελευταία πενήντα χρόνια :
-Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει την ειδική ευθύνη για την καθοδήγηση του διαλόγου των Ορθοδόξων με την Καθολική Εκκλησία . Αυτήός ο διάλογος με την Εκκλησία της Ρώμης έχει την έγκριση των δεκατεσσάρων Αυτοκέφαλων Ορθόδοξων Εκκλησιών .
Η Καθολική Εκκλησία αναγνωρίζει τη σπουδαία ηγεσία του Οικουμενικού Πατριάρχη μεταξύ όλων των Ορθοδόξων .
Μετά από αιώνες αποξένωσης , τόσο η Ορθόδοξη Εκκλησία όσο και η Καθολική έχουν δεσμευθεί επισήμως για την αποκατάσταση της πλήρους κοινωνίας μέσω μιας συμφωνημένης κατανόησης της Αποστολικής Πίστεως . Και οι δύο Εκκλησίες βλέπουν εαυτούς πλέον ως « Αδελφές Εκκλησίες » με την ευθύνη της διατήρησης της Αποστολικής Πίστης και τη θεραπεία των διαφορών τους .
Για τους Καθολικούς , αυτή η δέσμευση για τη συμφιλίωση εκφράστηκε στη Δεύτερη Βατικάνεια Σύνοδο (1962-1965) και σε μεταγενέστερες δηλώσεις . Για την ορθόδοξη , η δέσμευση αυτή εκφράζεται στις αποφάσεις των Πανορθοδόξων Συνελεύσεων (1961-1968) και σε μεταγενέστερες δηλώσεις .
-Και οι δύο εκκλησίες αναγνωρίζουν πως η κατάσταση του σχίσματος υφίσταται . Αυτό το σχίσμα προέκυψε κυρίως από τις διαφορετικές ερμηνείες της αρχής μέσα στην Εκκλησία και συγκεκριμένατ ο ρόλο του Επισκόπου Ρώμης . Η διαίρεση αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια αιώνων και έφτασε στο σημείο του σχίσματος το δέκατο πέμπτο αιώνα (1484) . Οι Θεολογικές διαφορές επιδεινώθηκαν από γλωσσικούς , πολιτικούς και πολιτισμικούς παράγοντες.
Και οι δύο εκκλησίες αναγνωρίζουν ότι η αποκατάσταση της ενότητας απαιτεί την προσευχή για τη συμφιλίωση , την επίλυση των διαφορώνστη διδασκαλία και στην πρακτική , και μια κοινή μαρτυρία για το Ευαγγέλιο στην κοινωνία .
Όπως το σχίσμα εμφανίστηκε με την πάροδο του χρόνου , έτσι και η διαδικασία συμφιλίωσης θα λάβει χώρα με την πάροδο του χρόνου .
Ορθόδοξοι και Καθολικοι περιμένουν την ημέρα , όταν θα μπορούν να θεραπεύσουν το σχίσμα και να μοιραστούν τη Θεία Ευχαριστία. Και οι δύο ορθόδοξοι και καθολικοί αναγνωρίζουν ότι η Θεία Ευχαριστία είναι το κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής και της προσωπικής ευσέβειας . Ωστόσο , το σχίσμα εμποδίζει τους πιστούς στις δύο εκκλησίες να κοινωνήσουν μαζί στη γιορτή της Θείας Ευχαριστίας .
Τα αναθέματα του 1054 ήρθησαν από την Εκκλησία της Ρώμης και την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως το 1965 . Οι αρχικές πράξεις του αφορισμού στρέφονταν κατά συγκεκριμένων προσώπων , όχι ενάντια στις εκκλησίες ως σύνολο . Αν και μερικοί ιστορικοί αργότερα έθεσαν το 1054 ως την ημερομηνία του σχίσματος , στην πραγματικότητα, αυτό ήταν μόνο ένα από μια σειρά από γεγονότα που αποδυνάμωσε τους δεσμούς μεταξύ των εκκλησιών . Πράγματι , οι σχέσεις συνεχίστηκαν μετά από αυτό , τουλάχιστον μέχρι το δέκατο πέμπτο αιώνα .
Πάπες και Οικουμενικοί Πατριαρχες έχουν συναντηθεί αρκετές φορές από το 1964 . Οι συναντήσεις αυτές συμβολίζουν τη νέα σχέση μεταξύ των εκκλησιών . Μπορούν επίσης να παρέχουν ευκαιρίες για τους ανώτερους ιεράρχες να προσευχηθούν μαζί και να συζητήσουν θέματα της εκκλησιαστικής ζωής .
Κάθε χρόνο , το Οικουμενικό Πατριαρχείο στέλνει αντιπροσωπεία στη Ρώμη για να συμμετέχει στην γιορτή των Αγίων . Πέτρου και Παύλου στη Ρώμη στις 29 Ιουνίου. Ομοίως , η Εκκλησία της Ρώμης στέλνει επίσημη αντιπροσωπεία στην Κωνσταντινούπολη για τη γιορτή του Αγίου Ανδρέα στις 30 Νοεμβρίου .
-Θεολόγοι και από τις δύο εκκλησίες συνεδριάζουν τακτικά για να συζητήσουν θέματα της διαίρεσης και τα σημεία της συμφωνίας. Η Βορειοαμερικανική διαβούλευση ( North American Consultation) ξεκίνησε το 1965 . Η μεικτή επιτροπή Ορθοδόξων και Καθολικών Επισκόπων στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησε το 1981.T Η Διεθνής Μικτή Επιτροπή Θεολογικού Διαλόγου ιδρύθηκε το 1989 .
Τα ζητήματα που δίχασαν τις εκκλησίες εξετάζονται σε βάθος . Αυτά περιλαμβάνουν διαφορετικές αντιλήψεις της πρωτοκαθεδρίας και της συνοδικότητας , καθώς και διαφορετικές αντιλήψεις της σχέσης των προσώπων της Αγίας Τριάδος .
Την ίδια στιγμή , οι θεολόγοι από τις δύο εκκλησίες έχουν επιβεβαιώσει μια κοινή αντίληψη περί της Αγίας Τριάδας και της Εκκλησίας, καθώς και για το Βάπτισμα και την Ευχαριστία .
Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον , έχουν αναγνωρίσει ότι η πρώιμη εκκλησία επιβεβαίωσε την ποικιλομορφία των πρακτικών και τη θεολογική σημασία υπό την προϋπόθεση ότι η ενότητα της πίστης διατηρούνταν .
Αυτοί οι επίσημοι θεολογικοί διάλογοι έχουν εμπλουτιστεί με τις πρόσφατες μελέτες από Ορθόδοξους και Καθολικούς μελετητές που έχουν εξετάσει θεολογικούς, ιστορικούς, πολιτιστικούς κια γλωσσικούς παράγοντες που συνέβαλαν στο σχίσμα .
Οι καθολικοί θεολόγοι μελετούν την Ορθόδοξη πρακτική της συνοδικότητας , ενός συνδεδεμένου ιερατείου και της διαδικασίας αναγνώρισης της διάλυσης του δεσμού .
Φοιτητές θεολογίας και ιεροσπουδαστές από κάθε εκκλησία έχουν μελετήσει εκείνα που αφορούν την άλλη παράδοση .
Ορθόδοξοι και Καθολικοί Επίσκοποι έχουν ασχοληθεί μαζί για κρίσιμα κοινωνικά και ηθικά θέματα στην αμερικανική κοινωνία .
Οδηγούμενοι από τους επισκόπους τους , πολλοί ορθόδοξοι και καθολικοί κληρικοί και λαϊκοί έχουν συμμετάσχει σε προσκύνημα στη Ρώμη και την Κωνσταντινούπολη .
Σε τοπικό επίπεδο , πολλοί Ορθόδοξοι και Καθολικοί έχουν προσέλθει μαζί για προσευχή
Τα μέλη των δύο εκκλησιών αναγνωρίζουν ότι τιμούν τη Μαρία, τη Μητέρα του Θεού , όσο και τους αγίους και τους μάρτυρες.
Σέβονται Αγίους που έχουν τιμηθεί και στις δύο παραδόσεις . Αυτοί οι Άγιοι χρησιμεύουν ως αδιάσπαστος δεσμός μεταξύ των Ορθοδόξων και Καθολικών εκκλησιών .
Τα λείψανα πολλών αγίων έχουν επιστραφεί από την Καθολική Εκκλησία στην ορθόδοξη . Το 2004 , για παράδειγμα , τα λείψανα του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου επέστρεψαν στην Κωνσταντινούπολη από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο II .
-Ορθόδοξοι και Καθολικοί διαβάζουν πνευματικά και θεολογικά συγγράμματα διδασκάλων ο ένας από την εκκλησία του άλλου .Έχουν εμπλουτιστεί από τις μελέτες των Γραφών και των Πατέρων της Εκκλησίας .
Πολλοί Καθολικοί έχουν βαθύνει την εκτίμησή τους για το νόημα των εικόνων , και τη θέση τους στη λατρεία και τη διδασκαλία .
-Γάμοι μεταξύ Ορθοδόξων και Καθολικών έχουν αυξηθεί κατακόρυφα . Η Καθολική Εκκλησία αναγνωρίζει τους γάμους Ορθοδόξων-Καθολικών που είναι ευλογημένοι από έναν ορθόδοξο ιερέα .
Με την ευλογία του πάστορα τους , Ορθόδοξοι νέοι είναι ελεύθεροι να πηγαίνουν σε καθολικά σχολεία . Και , καθολική νέοι είναι ελεύθεροι να πηγαίνουν σε ορθόδοξα σχολεία . Οι διαφορές στις πρακτικές της εκκλησίας αναγνωρίζονται . Δεν μπορεί να υπάρξει καμία προσπάθεια για προσυλητισμό!
-Ορθόδοξοι και Καθολικοί ανθρωπιστικοί οργανισμοί συνεργάζονται συχνά στην παροχή βοήθειας σε καταστροφές .
Πολλές καθολικές και ορθόδοξες ενορίες ενορίες ενώνονται σε χορήγηση τροφίμων και στα γεύματα για τους απόρους . Με τον τρόπο αυτό , εκφράζουν μια κοινή δέσμευση στο όνομα του Χριστού για την ευημερία της κοινωνίας .
Μιλώντας για την αναζήτηση για την ενότητα , ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος λέει :
Γνωρίζουμε ότι η διαδικασία της συμφιλίωσης δεν είναι πάντα εύκολη . Ο διαχωρισμός μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας συνεχίστηκε για αιώνες . Ωστόσο , πιστεύουμε ακράδαντα ότι , με την καθοδήγηση του Αναστάντος Κυρίου , οι διαφορές μας δεν είναι άλυτες . Επιπλέον , πιστεύουμε ότι έχουμε ιερή υποχρέωση προς τον Κύριό μας να γιατρέψουμε γτις επώδυνες διαιρέσεις μας . Για το λόγο αυτό , θα πρέπει να είμαστε επίμονοι στην προσευχή μας . Πρέπει να αυξήσουμε τις εκφράσεις της αγάπης μας και του αμοιβαίου σεβασμού . Πρέπει να ενισχύσουμε το θεολογικό διαλόγό μας .
*Ο Δρ Τόμας Φιτζέραλντ , Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Πατριαρχείου , είναι καθηγητής της Εκκλησιαστικής Ιστορίας και Ιστορικής Θεολογίας , και πρώην Πρύτανης της Ελληνικής Ορθόδοξης Θεολογικής Σχολής του Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη , της Μασαχουσέτης . Είναι ηακόμη Εκτελεστικός Γραμματέας του οργανισμού για τη Διμερή Διαβούλευση στη Βόρεια Αμερική Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών
