ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΙΕΡΕΜΙΑ
ΓΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
1. Η σημερινή Κυριακή, αδελφοί μου χριστιανοί, λέγεται Ε´ Κυριακή των Νηστειών. Στο τέλος αυτής της εβδομάδος τελειώνει η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, όπως θα το πεί και το σχετικό τροπάριο που ψάλλεται την Παρασκευή το βράδυ «την ψυχωφελή πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν». Η άλλη Κυριακή, Κυριακή των Βαίων, μας πάει για την Μεγάλη Εβδομάδα.
Στο σημερινό Ευαγγέλιο ο Κύριος μιλούσε για τον θάνατό Του, που τον παρομοίαζε με ποτήρι και με βάπτισμα. Καί αυτό που είπε σήμερα στο Ευαγγέλιο ο Χριστός στους δυό μαθητές Του, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, «μπορείτε να πιείτε το ποτήριο που Εγώ θα πιώ και να βαπτιστείτε το βάπτισμα που Εγώ θα βαπτιστώ;», το λέει και στον κάθε ένα από μας. Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν μας θέλει να παρακολουθούμε απλά τα Πάθη Του, αλλά μας θέλει να συμμετέχουμε σ᾽ αυτά: Να πιούμε το πικρό ποτήρι του σταυρικού Του θανάτου και να βαπτιστούμε στο βάπτισμα του μαρτυρίου και του Αίματός Του. Σας εύχομαι, αδελφοί μου χριστιανοί, εφέτος να εορτάσετε το Πάθος του Χριστού με συνειδητή συμμετοχή σ᾽ αυτό. Γι᾽ αυτό και στο σημερινό μου κήρυγμα θέλω να σας πω δύο-τρία πράγματα για μία τέτοια καλή συμμετοχή.
2. Κατά πρώτον, αδελφοί, πρέπει να γνωρίζουμε το γιατί σταυρώθηκε ο Χριστός. Δεν σταυρώθηκε από αδυναμία, γιατί δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά, αλλά σταυρώθηκε με το θέλημά Του, «εκούσια», όπως λέγεται. Καί σταυρώθηκε για την δική μας σωτηρία. Δεν μπορώ να σας πω ακριβώς κάποια ερμηνεία του σταυρικού θανάτου του Χριστού, γιατί αυτός ο θάνατος είναι μυστήριο, αφού είναι θάνατος Θεανθρώπου. Οι δυτικοί θεολόγοι θέλησαν ανθρώπινα, και μάλιστα νομικιστικά, να ερμηνεύσουν τον θάνατο του Χριστού. Καί από αυτήν τους την ερμηνεία, παίρνοντας δηλαδή από αυτά που συμβαίνουν στο δικαστήριο και αποδίδοντάς τα στον Θεό, παρέστησαν ένα σκληρό Θεό, που θέλει να τιμωρήσει για να ηρεμήσει εκδικητικά από την προσβολή που του έκανε ο άνθρωπος με την αμαρτία του!… Φρικαλέα αυτή η ερμηνεία του Πάθους του Χριστού από τους Παπικούς. Ότι δηλαδή ο Θεός Πατέρας είδε στο Πρόσωπο του Υιού Του, που έγινε άνθρωπος, όλη την ανθρώπινη φύση, προς την οποία ήταν οργισμένος για την αμαρτία της, και ξέσπασε λοιπόν κατά του Χριστού την οργή που είχε κατά των αμαρτωλών ανθρώπων. Έτσι, «ικανοποιήθηκε» η οργή του Θεού για την αμαρτία των ανθρώπων!… Πραγματικά, είναι φρικαλέα αυτή η ερμηνεία – των Παπικών ερμηνεία – για το Πάθος του Χριστού. Επαναλαμβάνω, αδελφοί, ότι εμείς οι Ορθόδοξοι πιστεύουμε τον σταυρικό θάνατο του Χριστού ως μυστήριο και άρα τον δηλώνουμε ως ανερμήνευτο. Γι᾽ αυτό και περιοριζόμαστε στην γενική έκφραση που μας δίνει η Αγία Γραφή και ψάλλει η Εκκλησία μας στην λατρεία Της.
Εμείς ομολογούμε τον θάνατο του Χριστού ως ΘΥΣΙΑ Του στον Θεό Πατέρα για την άφεση των αμαρτιών μας. Αυτό το γενικό μόνο ας ξέρουμε και όταν καθαρίζεται η καρδιά μας με την προσευχή και την άσκηση, αυτό το γενικό το καταλαβαίνουμε κάθε φορά πιο καλά και καθαρά. Να λέμε, δηλαδή, ξαναλέγω, ότι ο θάνατος του Χριστού ήταν μία Θυσία Του για την άφεση των αμαρτιών μας. Καί κάθε φορά, χριστιανοί μου, ας λέμε αυτή την σύντομη ευχαριστήρια προσευχή: «Σ᾽ ευχαριστώ, Χριστέ μου, που σταυρώθηκες για μένα»! Γιά όλο τον κόσμο βέβαια σταυρώθηκε ο Χριστός, αλλά πρέπει να ειδικεύουμε το πάθος Του στον εαυτό μας και να λέμε ότι ο Χριστός σταυρώθηκε για μένα!
3. Όλη την θεολογία των παθών του Ιησού Χριστού η Εκκλησία μας, αγαπητοί, την έκανε ύμνο. Είναι οι ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδος. Δεν μπορούν, αδελφοί, να ξαναγραφούν τέτοιοι υπέροχοι ύμνοι. Γι᾽ αυτό και τίποτε δεν μπόρεσε στο πέρασμα των αιώνων να τους κλονίσει και να τους παρασύρει στην λήθη. Τα τραγούδια του κόσμου χάνονται και σβήνονται, αλλά οι ύμνοι του Θεού παραμένουν αιώνιοι. Παραμένουν αιώνιοι, επειδή γράφτηκαν από θεοφόρους ανθρώπους, που είχαν μέσα τους το αιώνιο πνεύμα του Θεού. Γι᾽ αυτό και τα δημιουργήματά τους δεν πεθαίνουν. Λοιπόν, χριστιανοί μου, αφού μια φορά τον χρόνο ακούμε τους ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδος, φροντίστε να τους γευθείτε και να τους απολαύσετε. Φροντίστε, παρά την φτώχεια σας, να εφοδιαστείτε ο καθένας από ένα βιβλιαράκι της Μεγάλης Εβδομάδος, για να βλέπετε ο καθένας αυτά που ακούτε από τον ψάλτη. Βέβαια θα μου πείτε, ότι και να τα διαβάζουμε δεν τα καταλαβαίνουμε. Όσοι θέλετε λοιπόν για να έχετε και την μετάφραση των ύμνων της Μεγάλης Εβδομάδος, σας λέγω ότι από δω κοντά, από την Καλαμάτα, ο μακαριστός πατήρ Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος μετέφρασε τους ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδος και κυκλοφορεί το βιβλίο του σε καλαίσθητη έκδοση. Μπορείτε, όσοι θέλετε, να το πάρετε.
4. Σας συνιστώ έπειτα να πηγαίνετε στην Εκκλησία από την αρχή της Ακολουθίας της Μεγάλης Εβδομάδος, από τον Εξάψαλμο· γιατί, αν πηγαίνετε από το μέσον ή περί το τέλος, ήδη έχετε χάσει ένα μεγάλο κομμάτι της Ακολουθίας και δεν θα μπορείτε να ευφρανθείτε με το μικρό υπόλοιπο. Κάθε καθημερινή Ακολουθία της Μεγάλης Εβδομάδος έχει ένα ειρμό, ένα μυστικό δέσιμο, που γλυκαίνει αυτόν που την ακούει, αλλά δεν δέχεται η Ακολουθία σπάσιμο. Να φροντίζετε λοιπόν, παρά το ότι είστε εργατικοί άνθρωποι, την Μεγάλη Εβδομάδα να είστε από την αρχή στις Ιερές Ακολουθίες.
5. Κυρίως όμως, αδελφοί μου, φροντίστε, ιδιαίτερα την Μεγάλη Εβδομάδα, να μην έχετε κοσμικές διαχύσεις και χαρές, γιατί, για την γεύση του σταυρικού θανάτου του Χριστού χρειάζεται να έχουμε πένθιμη κατανυκτική ατμόσφαιρα. Προσοχή! Πρόκειται για την κηδεία του Μεγάλου Νεκρού, του ενανθρωπήσαντος Υιού του Θεού, ο Οποίος σταυρώθηκε εκούσια για την σωτηρία μας, για την άφεση των αμαρτιών μας!
Σας εύχομαι να γευθείτε συνειδητά τα Άγια Πάθη του Χριστού, για να χαρείτε έπειτα, συνειδητά πάλι, και την ένδοξο Ανάστασή Του.
Με πολλές ευχές,
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας
