ΗΠΑ: Σε κλίμα ψυχροπολεμικής έντασης, οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Βενεζουέλας εισέρχονται σε νέα, επικίνδυνη φάση.
Ρεπορτάζ : Γιώργος Θεοχάρης
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε την Τετάρτη ότι έχει εγκρίνει «μυστικές και δυνητικά θανατηφόρες επιχειρήσεις» της CIA στο έδαφος της Βενεζουέλας, ενώ δήλωσε πως «εξετάζει» ακόμα και χερσαία πλήγματα εναντίον διακινητών ναρκωτικών, «αν αυτό κριθεί αναγκαίο για την ασφάλεια των ΗΠΑ».
Το Καράκας απάντησε άμεσα, καταγγέλλοντας «προσπάθεια νομιμοποίησης αλλαγής καθεστώτος» και παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ενώ ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο διέταξε στρατιωτικές ασκήσεις μεγάλης κλίμακας, ενεργοποιώντας εφεδρείες και το σύνολο των ενόπλων δυνάμεων.
«Η μόνιμη αντιπροσωπεία μας στον ΟΗΕ θα εκφράσει τη διαμαρτυρία μας στο Συμβούλιο Ασφαλείας», τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών Ιβάν Χιλ, μέσω επίσημης ανακοίνωσης που ανήρτησε στο Telegram. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Βενεζουέλας κάνει λόγο για «προβοκάτσια των Ηνωμένων Πολιτειών με στόχο τη νομιμοποίηση στρατιωτικής εισβολής», ενώ η κυβέρνηση του Καράκας θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει τον έλεγχο των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου της χώρας.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της New York Times, το οποίο επικαλείται διαβαθμισμένα έγγραφα και ανώτερους αξιωματούχους των ΗΠΑ, ο Λευκός Οίκος έχει εγκρίνει «ενεργές επιχειρήσεις της CIA» όχι μόνο στη Βενεζουέλα αλλά και σε κράτη της Καραϊβικής, «με στόχο την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος Μαδούρο». Πηγές των Reuters, BBC και France 24 αναφέρουν ότι οι επιχειρήσεις αυτές περιλαμβάνουν παρεμβολές σε συστήματα επικοινωνίας, υποκλοπές και επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων σε περιοχές κοντά στα σύνορα με την Κολομβία.
Το σχέδιο πίεσης του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου του Λευκού Οίκου για το γιατί ενέκρινε δράση της CIA, επικαλέστηκε δύο λόγους: τη «διακίνηση ναρκωτικών» και την «παράνομη μετανάστευση». «Η Βενεζουέλα έστειλε πρώην κρατούμενους και εμπόρους ναρκωτικών μέσω των συνόρων μας. Τώρα τα σύνορα είναι κλειστά και ελέγχουμε τη θάλασσα. Αν χρειαστεί, θα ελέγξουμε και το έδαφος», δήλωσε χαρακτηριστικά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικών επιχειρήσεων «σε πολύ κοντινό μέλλον».
Αμερικανικά μέσα, όπως το Associated Press, μεταδίδουν ότι ο Τραμπ εξετάζει τη δημιουργία “ζώνης αποκλεισμού” στα χωρικά ύδατα της Βενεζουέλας, με τη συμμετοχή του Πολεμικού Ναυτικού και ειδικών δυνάμεων πεζοναυτών. Από τον Σεπτέμβριο, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει οκτώ πολεμικά πλοία, μεταξύ αυτών και πυρηνοκίνητο υποβρύχιο, ανοιχτά των ακτών της χώρας, ενώ έχουν ενισχύσει τη στρατιωτική βάση του Πουέρτο Ρίκο με αεροσκάφη F-35 και συστήματα επιτήρησης.
Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ δεν διαψεύδει ούτε επιβεβαιώνει τις πληροφορίες περί χερσαίας εμπλοκής, τονίζοντας ωστόσο ότι «οι επιχειρήσεις κατά της διακίνησης ναρκωτικών συνεχίζονται κανονικά στην Καραϊβική ζώνη».
Η αντίδραση του Μαδούρο και τα γυμνάσια ετοιμότητας
Από το Καράκας, ο πρόεδρος Μαδούρο κατήγγειλε «πραξικόπημα σε εξέλιξη» και κατηγόρησε ευθέως τη CIA ότι «ενορχηστρώνει νέο πόλεμο στη Λατινική Αμερική». «Όχι στην αλλαγή καθεστώτος, όχι στον πόλεμο στην Καραϊβική. Η Βενεζουέλα δεν είναι Ιράκ ούτε Αφγανιστάν», είπε σε ομιλία του, μεταδίδει το Telesur.
Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανακοίνωσε την έναρξη στρατιωτικών ασκήσεων με πραγματικά πυρά, με τη συμμετοχή 45.000 στρατιωτών και εφέδρων. Τα γυμνάσια διεξάγονται σε παράκτιες ζώνες του Καραμπόμπο και της Σούλια, κοντά στα διυλιστήρια, σε μία επίδειξη ετοιμότητας έναντι πιθανής αμερικανικής επέμβασης.
Ο Μαδούρο, επικαλούμενος τις ιστορικές παρεμβάσεις των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική, ανέφερε: «Η CIA έσπειρε πραξικοπήματα, εξαφανίσεις και αίμα σε όλη τη Νότια Αμερική. Από την Αργεντινή μέχρι τη Χιλή του Πινοτσέτ. Πόσοι ακόμα θα χαθούν για να ικανοποιηθούν τα πετρελαϊκά τους συμφέροντα;».
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμένεται να συνεδριάσει εκτάκτως μετά από αίτημα της Βενεζουέλας, με θέμα τις «εξωεδαφικές στρατιωτικές επιχειρήσεις» των ΗΠΑ. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι Κίνα και Ρωσία προσανατολίζονται να στηρίξουν ψήφισμα καταδίκης, ενώ η Γαλλία και η Γερμανία επιδιώκουν να αποφευχθεί «νέα κρίση τύπου Κούβας».
Οι αναφορές των διεθνών πρακτορείων
Το Reuters μετέδωσε ότι οι αποκαλύψεις για «πράσινο φως» του Τραμπ σε επιχειρήσεις της CIA προκάλεσαν σοβαρό προβληματισμό σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που θεωρούν πως «η Ουάσιγκτον κινείται μονομερώς και εκτός θεσμικού πλαισίου». Το BBC μετέδωσε πως η Βενεζουέλα βρίσκεται «σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού», ενώ το France 24 έκανε λόγο για «επικίνδυνη επιστροφή στη ρητορική των δεκαετιών του ’70».
Το Al Jazeera, από την πλευρά του, μετέδωσε ότι οι κινήσεις της Ουάσιγκτον ενδέχεται να προκαλέσουν αναζωπύρωση των αντιαμερικανικών κινημάτων στη Λατινική Αμερική, ειδικά σε Κούβα και Νικαράγουα. Το CNN International σημείωσε ότι οι δηλώσεις Τραμπ συνιστούν «την πιο ανοιχτή παραδοχή μυστικών επιχειρήσεων από το 2003», όταν οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Ιράκ με πρόσχημα τα όπλα μαζικής καταστροφής.
Το διακύβευμα: ενέργεια, επιρροή και φόβος αστάθειας
Αναλυτές επισημαίνουν ότι πίσω από την ένταση βρίσκεται η στρατηγική μάχη για τον έλεγχο των ενεργειακών αποθεμάτων της Βενεζουέλας, τα οποία θεωρούνται από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι το Καράκας διαθέτει πετρελαϊκά κοιτάσματα άνω των 300 δισεκατομμυρίων βαρελιών, γεγονός που εξηγεί το διαρκές ενδιαφέρον μεγάλων δυνάμεων.
Ο πρώην πρέσβης της Βενεζουέλας στον ΟΗΕ, Σαμουέλ Μονκάδα, προειδοποίησε ότι «οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση θα προκαλέσει αποσταθεροποίηση σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική». Η Κούβα, η Νικαράγουα και η Βολιβία έχουν ήδη δηλώσει αλληλεγγύη στο Καράκας, ενώ ο πρόεδρος του Μεξικού Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ κάλεσε για «άμεση αποκλιμάκωση».
Από την πλευρά του, ο Τραμπ επιμένει ότι οι επιχειρήσεις «θα συνεχιστούν όσο υπάρχουν δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών και τρομοκρατικές ομάδες που χρηματοδοτούνται από το καθεστώς Μαδούρο».
Μια ανάσα πριν τη σύγκρουση
Καθώς οι δύο πλευρές προχωρούν σε επιδείξεις ισχύος, τα διεθνή πρακτορεία συμφωνούν σε ένα σημείο: ο κόσμος βρίσκεται μια ανάσα από μια νέα κρίση στην αμερικανική ήπειρο. Η παρουσία αμερικανικών πλοίων, οι ασκήσεις του Καράκας και η εμπλοκή της CIA συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό που θυμίζει τα πιο σκοτεινά κεφάλαια του Ψυχρού Πολέμου.
Αναλυτές στο Reuters προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε εσφαλμένη εκτίμηση «θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρατιωτική αναμέτρηση που η Ουάσιγκτον ίσως δεν μπορεί να ελέγξει». Η μια ανάσααυτή, όπως σχολίασε το BBC World Service, «είναι η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αποτροπή και στην ανάφλεξη».
Καθώς η Βενεζουέλα παραμένει σε πολεμική ετοιμότητα και οι ΗΠΑ συνεχίζουν τις επιδείξεις δύναμης, το μόνο σίγουρο είναι ότι η διεθνής κοινότητα κρατά την ανάσα της — περιμένοντας αν το επόμενο 24ωρο θα φέρει αποκλιμάκωση ή μια νέα σύγκρουση στην αυλή της Αμερικής.
(Με πληροφορίες από Reuters, BBC, France 24, Associated Press, Al Jazeera, New York Times)
