ΜΟΝΗ ΧΟΖΕΒΑ: Η Ιερά Μονή Χοζεβά είναι μία εκ τών αρχαιοτέρων Ιερών Μονών τής Παλαιστίνης, σύγχρονος τών μεγάλων Μοναστικών Κέντρων τού Αγίου Σάββα, καί τής Λαύρας τού Αγίου Θεοδοσίου τού Κοινοβιάρχου τόν 6ον αιώνα.
Είναι εκτισμένη εις τόν δρόμον, ο οποίος ενώνει τήν Ιεριχώ μέ τήν Ιερουσαλήμ, εις τήν έρημον τής Ιουδαίας. Πρόκειται διά τό μοναστήριον τής Παναγίας τού Χοζεβά, εκτισμένον επάνω εις τά ερείπια τής Λαύρας τού Χοζεβά.
Ο τόπος αυτός θεωρείται ανέκαθεν ιερός διατελών υπό τήν προστασίαν τής Θεοτόκου. Οι Θεοπάτορες Ιωακείμ καί Άννα προσφέροντες θυσίαν εις τόν Ναόν τού Σολομώντος εξεδιώχθησαν ως άτεκνοι. Καί η μέν Αγία Άννα εκλείσθη εις τήν οικίαν της καί παρεκάλει τόν Θεόν νά τής δώση τέκνον διά νά τό αφιερώση εις τόν Ναόν, ο δέ Ιωακείμ κατέφυγε εις τήν έρημον, ενήστεψε 40 ημέρας καί νύκτας εις τό σπήλαιον λέγων «Ου καταβήσομαι ούτε επί ποτόν, έως ότου επισκέψετέ με Κύριος ο Θεός μου καί έσται μου η ευχή βρώμα καί πόμα». Προσευχόμενος τού εφανερώθη Άγγελος Κυρίου αναγγέλλων τήν γέννησιν τής Θεοτόκου.
Πρόκειται διά τό σπήλαιον, όπου ο Προφήτης Ηλίας κατέφυγε κατ εντολήν Θεού, προκειμένου νά γλυτώση από τήν οργήν τής Ιεζάβελ, γυναικός τού Αχαάβ, βασιλέως τού Ισραήλ. Έν πολύπλοκον οικοδόμημα αποτελούμενον από τρείς ορόφους, τό οποίον περιέχει κεντρικήν Εκκλησίαν, παρεκκλήσια, τήν σπηλιάν τού Προφήτου Ηλιού, ασκηταριά, κελλιά, ξενώνας, βοηθητικούς χώρους, αυλάς, υπόγεια κ.ά. Η κεντρική Εκκλησία, αφιερωμένη εις τήν γέννησιν τής Θεοτόκου, «Παναγία Χοζεβίτισσα», είναι μονόκλιτος βασιλική μέ τρούλλον. Εις τό βόρειον τμήμα τού δαπέδου υπάρχουν μωσαϊκά καί ο διάκοσμός του έχει τόν βυζαντινόν δικέφαλον αετόν. Τό δάπεδον αυτό χρονολογείται τόν 12ον αιώνα.
Εις τά τέλη τού 6ου αιώνος, τό μοναστήριον ακμάζει επί τής ηγουμενίας τού Αγίου Γεωργίου τού Χοζεβίτου. Τήν ιδίαν χρονικήν περίοδον τό μοναστήριον ηρίθμει άνω τών 2.000 μοναχών. Εκεί εις τό αρχαίον παρεκκλήσιον τού 6ου αιώνος είναι τοποθετημένος καί ο Τάφος τού Αγίου Γεωργίου τού Χοζεβίτου. Εις τόν τρίτον όροφον τού μοναστηριού είναι η Σπηλιά-Εκκλησία τού Προφήτου Ηλιού.
Συμφώνως πρός τήν παράδοσιν εκεί εκρύφθη ο Προφήτης Ηλίας τρεφόμενος υπό τού κόρακος. Συμφώνως πρός τήν παράδοσιν, τό μοναστήριον ανωκοδομήθη εις τήν περιοχήν, η οποία ήτο ιδιοκτησία τών γονέων τής Παναγίας, Ιωακείμ καί Άννας.
Εις τούς τοίχους καί τήν οροφήν είναι ζωγραφισμένα κάποια χριστιανικά σύμβολα καί εκατοντάδες επιγραφαί, αι οποίαι αναφέρουν τά ονόματα καί τήν πατρίδα τών ενταφιασμένων πατέρων. Τό σημερινόν οικοδόμημα χρονολογείται από τό 1878 επάνω εις τά ερείπια τής παλαιάς Λαύρας τού Χοζεβά. Τό αρχαίον παρεκκλήσιον είναι αφιερωμένον εις τούς πέντε Σύρους μοναχούς, τούς πρώτους ιδρυτάς τής μονής. Τό παρεκκλήσιον τού Αγίου Γεωργίου τού Χοζεβίτου πιθανότατα νά κατέχη σήμερον τήν θέσιν τής πρώτης αυτής εκκλησίας. Εις τό μέσον τού 6ου καί εις τάς αρχάς τού 7ου αιώνος, τό μοναστήριον ήκμασε, επί τής ηγουμενίας τού Αγίου Γεωργίου τού Χοζεβίτου.
Η περσική εισβολή επέφερε φοβεράς καταστροφάς εις τό μοναστήριον καί οι περισσότεροι μοναχοί εσφαγιάσθησαν καί διεσκορπίσθησαν εις τήν γύρω περιοχήν. Τό μοναστήριον μετά από αλλεπαλλήλους καταστροφάς επέζησε μέ ολίγους μοναχούς μέχρι τόν 12ον αιώνα, οπότε επεσκευάσθη από τόν αυτοκράτορα Μανουήλ τόν Κομνηνό. Τόν 13ον αιώνα, εγκατελείφθη οριστικώς μέχρι τήν ανακαίνισίν του τό 1878 από τόν Έλληνα μοναχόν Καλλίνικον.
Τό Σπήλαιον τού Προφήτου Ηλιού καί ο τόπος προσευχής τού Θεοπάτορος Ιωακείμ
Επάνω από τό καθολικόν τής Μονής καί ανατολικώτερον τού τρούλλου ευρίσκεται τό Σπήλαιον όπου έζησεν ο Προφήτης Ηλίας, όταν κατέφυγε εις τήν έρημον διά νά αποφύγη τόν θυμόν τού ασεβούς βασιλέως Αχαάβ καί τής συζύγου του Ιεζάβελ, οι οποίοι είχαν εισαγάγει εις τό Βασίλειόν των τήν λατρείαν τού Βάαλ. Εις τό Σπήλαιον αυτό, ο προφήτης ετρέφετο τό πρωί μέ άρτον καί τό δειλινόν μέ κρέας, τό οποίον έφερνε είς κόραξ καί έπινε ύδωρ από τόν χείμαρρον Χοράθ. «Καί εγένετο μεθ ημέρας καί εξηράνθη ο χείμαρρος, ότι ουκ εγένετο υετός επί τής γής καί εγένετο ρήμα Κυρίου πρός Ηλιού ανάστηθι καί πορεύου εις Σαρεπτά τής Σιδωνίας». Εις τόν βόρειον βράχον τού Σπηλαίου υπάρχει ωραιοτάτη υπερμεγέθης εικών τού προφήτου Ηλιού, τρεφομένου υπό τού κόρακος.
Εις τό ίδιον σπήλαιον, κατά τήν παράδοσιν, παρέμεινε νηστεύων καί προσευχόμενος ο Θεοπάτωρ Ιωακείμ παρακαλών τόν Θεόν νά τούς δώση τέκνον. Συμφώνως πρός τήν αρχαίαν παράδοσιν, οι Θεοπάτορες Ιωακείμ καί Άννα ήσαν ευσεβείς μέν αλλά χωρίς τέκνα. Όταν κάποια ημέρα προσέφεραν εις τόν Ναόν άρτους, η προσφορά των δέν έγινε δεκτή από τούς ιερείς, διότι ως άτεκνοι εθεωρούντο κατηραμένοι, επειδή απεκλείετο από τούς απογόνους των νά γεννηθή ο Μεσσίας. Αυτό τούς ελύπησε πάρα πολύ καί η μέν Άννα εκλείσθη εις τήν οικίαν της καί παρακαλούσε θερμώς τόν Θεόν νά τής χαρίση τέκνον, ο δέ Ιωακείμ «Ελυπήθη σφοδρώς καί ουκ εφάνη τή γυναικί αυτού, αλλά έδωκε εαυτόν εις τήν έρημον, κακεί έπηξε τήν σκηνήν αυτού, ενήστευσεν ημέρας τεσσαράκοντα καί νύκτας τεσσαράκοντα λέγων εν εαυτώ. «Ουκ καταβήσομαι ούτε επί ποτόν έως ότου επισκέψεταί με Κύριος ο Θεός καί έσται μου η ευχή βρώμα καί πόμα». Ο Κύριος εισήκουσε τήν προσευχήν τού Ιωακείμ, καί οι δύο από συμφώνου υπεσχέθησαν νά αφιερώσουν τό τέκνον, τό οποίον θά αποκτήσουν, εις τόν Ναόν. Αυτό καί έγινε. Τό τέκνον τό οποίον απέκτησαν ήτο η Θεοτόκος Μαρία, η οποία κατεξιώθη νά γίνη μητέρα τού Θεού, δι αυτό ονομάζονται Θεοπάτορες. Έτσι ορθώς αιτιολογείται τό γεγονός ότι τό Καθολικόν τής Μονής Χοζεβά είναι αφιερωμένον εις τήν γέννησιν τής Θεοτόκου. Ανατολικότερον τής κυρίας Μονής Χοζεβά υπάρχουν σπήλαια εις τά οποία έζησε ο Άγιος Γεώργιος ο Χοζεβίτης. Τά σπήλαια αυτά ονομάζονται σκήτη τής Αγίας Άννης. Συμφώνως πρός τήν αρχαία παράδοσιν, ενταύθα έζησε ασκουμένη η Θεομήτωρ Άννα μετά τήν γέννησιν τής Θεοτόκου, επικεφαλής ομάδος παρθένων. Έτσι δικαιολογείται καί η ονομασία τού τόπου, τήν οποίαν δίδουν οι Άραβες «Ντερπενάλτ» (μοναστήριον παρθένων).
Εις τήν Εκκλησίαν τής σκήτης εφυλάσσετο ιερόν λείψανον τής Αγίας Άννης (τό πέλμα τού αριστερού της ποδός) καί τό οποίον οι πατέρες κατά τήν περίοδον τών επιδρομών αφού ανεχώρησαν, μετέφεραν αυτό εις τήν σκήτην τής Αγίας Άννης εις τό Άγιον Όρος, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερον, καί αποπνέει θαυμαστήν ευωδίαν.
