ΒΡΕΤΑΝΙΑ: Η Βρετανία αλλάζει ραγδαία θρησκευτικό και πολιτιστικό προφίλ, με τις εκκλησίες να κλείνουν μαζικά και να μετατρέπονται σε χώρους διασκέδασης, κατοικίες ή ακόμη και τζαμιά.
Του Γιάννη Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, περισσότερες από 3.500 εκκλησίες σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν πάψει να λειτουργούν την τελευταία δεκαετία, καθώς η προσέλευση των πιστών έχει μειωθεί δραματικά.
Οι αριθμοί που αποτυπώνουν τη θρησκευτική μεταβολή
Η απογραφή του Γραφείου Εθνικών Στατιστικών το 2021 αποκάλυψε μια ιστορική καμπή: οι Χριστιανοί αποτελούν πλέον μειονότητα στην Αγγλία και την Ουαλία. Το 46,2% των πολιτών (27,5 εκατομμύρια άνθρωποι) δήλωσαν Χριστιανοί, αριθμός μειωμένος κατά 3,3 εκατομμύρια σε σύγκριση με το 2011. Αντίθετα, οι Μουσουλμάνοι αυξήθηκαν σε 3,9 εκατομμύρια, δηλαδή το 6,5% του πληθυσμού, από 2,7 εκατομμύρια (4,9%) το 2011.
Παράλληλα, το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι δεν ανήκουν σε καμία θρησκεία αυξήθηκε στο 37,2%, κάτι που εξηγεί την πτώση της προσέλευσης στις εκκλησίες. Σύμφωνα με την Εκκλησία της Αγγλίας, ο μέσος αριθμός ατόμων που παρακολουθούν τις Κυριακάτικες Λειτουργίες μειώθηκε κατά 15% μέσα σε μία δεκαετία.
Από ναοί, παμπ και… πισίνες
Η μείωση των εκκλησιών έχει οδηγήσει σε μια πρωτοφανή ανακατανομή των χώρων λατρείας. Κάποιες εκκλησίες μετατρέπονται σε πολυτελή σπίτια, άλλες σε εμπορικά κέντρα και αγορές τροφίμων, ενώ δεν είναι λίγες εκείνες που γίνονται παμπ, κλαμπ ή ακόμη και πισίνες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρώην εκκλησία του St Mark’s στο Mayfair του Λονδίνου, η οποία σήμερα στεγάζει την αγορά τροφίμων Mercato Metropolitano, διατηρώντας μάλιστα πολλά από τα αυθεντικά αρχιτεκτονικά της στοιχεία.
Στο Μάντσεστερ, η St Peter’s Church, ένας ιστορικός ναός του 18ου αιώνα, μετατράπηκε σε πολυτελές συγκρότημα διαμερισμάτων, ενώ σε περιοχές όπως το Μπέρμιγχαμ και το Λέστερ, πολλές εκκλησίες έχουν αγοραστεί από μουσουλμανικές κοινότητες και έχουν μετατραπεί σε τζαμιά.
Η θρησκευτική μετάβαση και οι αντιδράσεις
Η μετατροπή των εκκλησιών έχει προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις στη Βρετανία. Από τη μία, οι υπέρμαχοι των αλλαγών υποστηρίζουν ότι έτσι διασώζονται ιστορικά κτίρια που διαφορετικά θα κατέρρεαν. Από την άλλη, συντηρητικοί κύκλοι εκφράζουν ανησυχία για την παρακμή του Χριστιανισμού στη χώρα και την άνοδο του Ισλάμ.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις, πρώην εκκλησίες που μετατράπηκαν σε τζαμιά λαμβάνουν χρηματοδότηση από ξένες χώρες, γεγονός που έχει προκαλέσει πολιτικές συζητήσεις για τον ρόλο της ξένης επιρροής στη Βρετανία.
Το σίγουρο είναι πως η Βρετανία του 2025 δεν θυμίζει σε τίποτα τη Βρετανία του 20ού αιώνα, τουλάχιστον όσον αφορά τον θρησκευτικό της χάρτη. Η παρακμή των εκκλησιών και η θρησκευτική μετάβαση της χώρας είναι πλέον μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα.
