Τουρκία: Στην δημοσιότητα απόρρητα έγγραφα της επιχείρησης που είχαν σχεδιάσει οι Τούρκοι – Το τηλεφώνημα Τσαβούσογλου – Κοτζιά και η «συμφωνία για επιστροφή το συντομότερο δυνατό»
Η ελληνική κυβέρνηση ήταν έτοιμη το καλοκαίρι του 2016, να επιστρέψει στην Τουρκία τους 8 Τούρκους στρατιωτικούς που κατέφυγαν μ’ ελικόπτερο στην Αλεξανδρούπολη, αποκαλύπτουν εμπιστευτικά έγγραφα που έφερε στην επιφάνεια το δίκτυο Nordic Monitor και ο συντάκτης του Abdullah Bozkurt. Τελικά το σχέδιο απέτυχε, μια και οι ελληνικές δικαστικές Αρχές έκριναν πως με τη πιθανή επιστροφή των «8» στην Τουρκία, κινδύνευε η ζωή τους και έτσι παρέμειναν στην Ελλάδα αιτούμενοι άσυλο.
Το Nordic Monitor αποτελεί πύλη ενημέρωσης και αναλύσεων, ανήκει στο δίκτυο Nordic Research and Monitoring που εδρεύει στη Στοκχόλμη, και καλύπτει θρησκευτικά, ιδεολογικά και εθνοτικά ινήματα και ριζοσπαστικές ομάδες, με ιδιαίτερη έμφαση στην Τουρκία.
Σύμφωνα με εμπιστευτικά έγγραφα που έχει στην κατοχή του το Nordic Monitor, το Γενικό Επιτελείο της Τουρκίας διαβίβασε εντολές στις Διοικήσεις των Χερσαίων Δυνάμεων και στις αεροπορικές μονάδες στις 16 Ιουλίου 2016 στις 16:15, δίνοντάς τους εντολή να εκτελέσουν ένα σχέδιο για να φέρουν το ελικόπτερο και τους οκτώ Τούρκους αξιωματικούς πίσω, από Ελλάδα. Ο στρατιωτικός ακόλουθος στην πρεσβεία στην Αθήνα ενημερώθηκε επίσης για τη διαταγή.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, η Διοίκηση των Χερσαίων Δυνάμεων ήρθε σε επαφή με την ελληνική πλευρά μετά την χρήση ενός ελικοπτέρου Sikorsky από τους Τούρκους στρατιωτικούς για να εγκαταλείψουν την Τουρκία μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα. Σύμφωνα με τα όσα αναγράφονται, οι ελληνικές αρχές συμφώνησαν να επιστρέψουν όχι μόνο το ελικόπτερο αλλά και τους οκτώ Τούρκους αξιωματικούς που έφυγαν για να αποφύγουν τα βασανιστήρια, την κακή μεταχείριση και τον πιθανό θάνατο στα χέρια του τουρκικού στρατού και της αστυνομίας.
Την εντολή επιβεβαιώνει ένα μήνυμα που μοιράστηκε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Mevlüt Çavuşoğlu στο Twitter στις 17:15 στις 16 Ιουλίου, στο οποίο είπε ότι είχε μιλήσει με τον τότε Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά στο τηλέφωνο και ισχυρίστηκε ότι ο Κοτζιάς τον διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα θα επιστρέψει τους οκτώ στρατιώτες το συντομότερο δυνατό.
Η τουρκική πλευρά ειδοποιήθηκε για τους Τούρκους αξιωματικούς που κρατήθηκαν στην Αλεξανδρούπολη, όταν το τμήμα Interpol της ελληνικής αστυνομίας κατέθεσε έκθεση στην την Ιντερπόλ δηλώνοντας ότι οκτώ Τούρκοι αξιωματικοί τέθηκαν υπό κράτηση όταν προσγειώθηκαν με ελικόπτερο Sikorsky S70 Black Hawk και αριθμό ουράς 11308 στις 16 Ιουλίου στις 11:50. Η έκθεση ανέφερε τα ονόματα όλων των επιβατών και σημείωνε ότι είχαν εκφράσει την πρόθεσή τους να ζητήσουν άσυλο στην Ελλάδα. Το σημείωμα υψηλής προτεραιότητας της Ιντερπόλ διαβιβάστηκε στην μονάδα της Ιντερπόλ της Τουρκίας και προωθήθηκε στον τουρκικό στρατό.
Παρόλο που φάνηκε ότι υπήρξε κάποια πολιτική διαπραγμάτευση ανάμεσα σε Τούρκους και Έλληνες αξιωματούχους τις πρώτες ώρες μετά το περιστατικό, το σχέδιο για την παράδοση των Τούρκων αξιωματικών ματαιώθηκε όταν οι ελληνικές αρχές κατέγραψαν τις αιτήσεις ασύλου στο σημείωμα προς την Ιντερπόλ και η ελληνική δικαιοσύνη προχώρησε στην αξιολόγηση των αιτήσεων ασύλου των Τούρκων στρατιωτικών, οι οποίοι έθεσαν το αξιόπιστο φάσμα των βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης εάν επέστρεφαν στην Τουρκία.
Πολλοί αξιωματικοί στις τουρκικές εγκαταστάσεις κράτησης, συμπεριλαμβανομένων υψηλόβαθμων στρατηγών, υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια μετά την απόπειρα πραξικοπήματος. Οι ευρέως διαδεδομένοι ισχυρισμοί επαληθεύτηκαν τόσο από τα Ηνωμένα Έθνη όσο και από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Διεθνής Αμνηστία, το Human Rights Watch και το Κέντρο για την Ελευθερία της Στοκχόλμης, οι οποίες κάλυπταν τις κρατήσεις τους μήνες που ακολούθησαν της απόπειρας πραξικοπήματος.
Οι μυστικές διαταγές του τουρκικού Γενικού Επιτελείου να επιστρέψουν, τόσο το Sikorsky όσο και οι οκτώ Τούρκοι αξιωματικοί στην Τουρκία, μεταβιβάστηκαν στη μονάδα αεροπορίας της Διοίκησης των Χερσαίων Δυνάμεων με τον κώδικα «Harekat Yıldırım» (Operation Lightning), ο οποίος με τουρκικούς στρατιωτικούς όρους σημαίνει ότι η επιχείρηση έπρεπε να τεθεί σε κίνηση εντός 10 λεπτών από την παραλαβή της διαταγής.
Σύμφωνα με το σχέδιο, οι Χερσαίες Δυνάμεις διέταξαν ένα ελικόπτερο με 10μελές πλήρωμα να μεταβεί στην ελληνική πόλη της Αλεξανδρούπολης. Το 2ο Τάγμα Ειδικής Προστασίας, που σταθμεύει στην Κωνσταντινούπολη και υπάγεται στην Κεντρική Διοίκηση στην Άγκυρα, διατάχθηκε επίσης να διαθέσει αρκετά στρατεύματα για να εξασφαλίσει την επιστροφή των οκτώ φυγάδων Τούρκων στρατιωτών από την Ελλάδα.
Η επιχείρηση συντονίστηκε από το Κέντρο Διοίκησης και Επιχειρήσεων Ένοπλων Δυνάμεων του Γενικού Επιτελείου (SKKHM) και το Κέντρο Επιχειρήσεων Αεροπορικής Διοίκησης των Χερσαίων Δυνάμεων. Η εντολή γράφτηκε από τον L.t. Caner Acar, αξιωματικό πληροφοριών και εγκρίθηκε από τον Col. Armagan Ustael, τον επικεφαλής της τότε υπηρεσιακής βαρδιας της SKKHM.
Το σχέδιο φαίνεται απέτυχε όταν οι δικαστικές αρχές και οι αρχές επιβολής του νόμου εξέφρασαν ανησυχίες για τις νομικές επιπτώσεις, εάν οι Τούρκοι στρατιώτες παραδίδονταν χωρίς δίκαιες διαδικασίες, ή δίκαιη δίκη.
Στην πραγματικότητα, μετά από ακροάσεις και προσφυγές και στους οκτώ Τούρκους στρατιωτικούς χορηγήθηκε άσυλο στην Ελλάδα, παρά τις αντιρρήσεις που κατέθεσε η ελληνική κυβέρνηση. Η ομάδα που στάλθηκε στην Ελλάδα πήρε άδεια μόνο να πάρει το Sikorsky το απόγευμα της 16ης Ιουλίου 2016.
Το ανώτατο ελληνικό δικαστήριο απέρριψε την ιδέα της αποστολής των αξιωματικών, λέγοντας ότι δεν θα λάβουν δίκαιη δίκη στην Τουρκία, όπου συνεχίζεται η εκκαθάριση της στρατιωτικής και της δημόσιας διοίκησης.
Έξι πιλότοι και δύο τεχνικοί – οι Gencay Büyük, Ahmet Güzel, Abdullah Yetik, Feridun Çoban, Süleyman Özkaynakçı, Uğur Uçan, Bilal Kurugül και Mesut Fırat – όλοι αρνήθηκαν τη συμμετοχή τους στο πραξικόπημα.
Η Τουρκία προσφέρει 4 εκατομμύρια τουρκικές λίρες (περίπου 700.000 δολάρια) για τη σύλληψη και των οκτώ στρατιωτικών, σύμφωνα με μια λίστα καταζητούμενων από το τουρκικό υπουργείο Εσωτερικών.
Σε ένα άλλο μυστικό σημείωμα της 17ης Ιουλίου 2016, η Διοίκηση των Χερσαίων Δυνάμεων διέταξε τις δευτερεύουσες μονάδες στις οποίες αρχικά είχαν οριστεί οι αξιωματικοί να κινήσουν τις νομικές διαδικασίες εναντίον και των οκτώ αξιωματικών. Το υπόμνημα γράφτηκε από τον υπολοχαγό Umit Bektas και εκκαθαρίστηκε από τον Ercan Erol, αξιωματικό πληροφοριών.
