ΠΟΥΤΙΝ: Την ώρα που η σύγκρουση στην Ουκρανία μαίνεται για τρίτο συνεχόμενο έτος και τα μέτωπα στα ανατολικά φλέγονται, μια διαρροή που προέρχεται από τρεις ανώτατες ρωσικές πηγές προς το πρακτορείο Reuters προκαλεί έντονο διπλωματικό και στρατιωτικό θόρυβο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σύμφωνα με την αποκάλυψη, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν εμφανίζεται διατεθειμένος να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για ειρήνη, αλλά με αυστηρούς και πολιτικά εκρηκτικούς όρους.
Οι βασικοί όροι της Μόσχας
Η Ρωσία ζητά:
- Γραπτές εγγυήσεις ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ
- Ουδετερότητα του Κιέβου ως βασική συνταγματική αρχή
- Άρση κυρώσεων από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση
- Δέσμευση για σεβασμό και προστασία των ρωσόφωνων πληθυσμών
- Επιστροφή ή αποδέσμευση των «παγωμένων» ρωσικών περιουσιακών στοιχείων
Η στρατηγική του Κρεμλίνου δείχνει να κινείται ανάμεσα στην πίεση μέσω του πεδίου της μάχης και στην προβολή της εικόνας ενός Πούτιν που θέλει, υπό προϋποθέσεις, να σταματήσει τη σύγκρουση. Ωστόσο, ουκρανικές και δυτικές πηγές ερμηνεύουν αυτή την κίνηση ως τακτική καθυστέρησης με στόχο τη στρατιωτική αναδιάταξη.
Αντιδράσεις ΗΠΑ – Τραμπ: «Παίζει με τη φωτιά»
Η είδηση προκάλεσε ισχυρές αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που συνεχίζει να επιδιώκει ρόλο «ειρηνοποιού» ενόψει των εκλογών, φέρεται ενοχλημένος από την απροθυμία του Πούτιν να εμπλακεί σε ουσιαστικές συνομιλίες. Όπως δήλωσε την Τρίτη, «ο Πούτιν παίζει με τη φωτιά, η Ρωσία επιλέγει την κλιμάκωση αντί του διαλόγου».
Την ίδια στιγμή, ανώτεροι Αμερικανοί αναλυτές που μίλησαν στο CNN τονίζουν ότι η Μόσχα επιχειρεί να φέρει την Ουάσιγκτον ενώπιον ενός διλήμματος: είτε παραχωρήσεις είτε επιδείνωση της σύγκρουσης. Σύμφωνα με τον Μάικλ Ρούμπιν, ερευνητή του American Enterprise Institute, «ο Πούτιν δεν προσφέρει ειρήνη· προσφέρει έναν όρο παράδοσης που μεταμφιέζεται ως συμφωνία».
Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες και η στάση του ΝΑΤΟ
Στην Ευρώπη, κυβερνήσεις κρατούν στάση επιφυλακής. Η Πολωνία και οι Βαλτικές Χώρες απορρίπτουν κάθε συζήτηση περί αναθεώρησης της πολιτικής διεύρυνσης του ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι πρόκειται για ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και όχι για γεωπολιτική διαπραγμάτευση με τη Μόσχα. Το ΝΑΤΟ απάντησε μέσω εκπροσώπου του πως «η πολιτική της ανοιχτής πόρτας δεν πρόκειται να αλλάξει επειδή το απαιτεί η Ρωσία».
Η Ουκρανία, σε δηλώσεις αξιωματούχων της, κατηγορεί τη Μόσχα για σκόπιμη επιμήκυνση της διαπραγματευτικής διαδικασίας, ενώ στο έδαφος, ο στρατός της συνεχίζει να δέχεται πιέσεις στο Ντονμπάς και στη Ζαπορίζια.
Το υπόμνημα Πούτιν και η τηλεφωνική επικοινωνία
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του New York Times, Πούτιν και Τραμπ είχαν πρόσφατα τηλεφωνική επικοινωνία άνω των δύο ωρών. Εκεί, ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίστηκε πρόθυμος να εργαστεί σε ένα υπόμνημα με την Ουκρανία, το οποίο θα καθορίζει τις βάσεις της ειρηνευτικής συμφωνίας. Ωστόσο, από ρωσικής πλευράς δεν δόθηκε χρονοδιάγραμμα ούτε συγκεκριμένο περιεχόμενο για τις προτάσεις.
Ο Τραμπ φέρεται να ζήτησε απευθείας κατάπαυση πυρός, αλλά οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της Ρωσίας συνεχίστηκαν με αμείωτη ένταση. Ορισμένοι στο εσωτερικό των ΗΠΑ εκφράζουν φόβους ότι το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί τη διαπραγμάτευση ως προπέτασμα για εδαφική κατοχύρωση.
Η αποκάλυψη των όρων Πούτιν για την ειρήνη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βρισκόμαστε κοντά σε διπλωματική επίλυση. Οι όροι αυτοί συνιστούν ουσιαστικά έναν νέο χάρτη ασφαλείας στην Ευρώπη, που η Δύση δύσκολα θα δεχθεί. Οι αμερικανικές αναλύσεις επισημαίνουν πως πρόκειται περισσότερο για «ένα τελεσίγραφο υπό τη μορφή ειρήνης» παρά για πραγματική προσφορά εξομάλυνσης.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές. Όχι μόνο για το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά για τον ρόλο της Ρωσίας στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα.
