Λιθουανία: Σύμφωνα με τη Λιθουανική Ορθόδοξη Εκκλησία, νέα ένταση προκαλούν δύο νομοθετικές πρωτοβουλίες που αφορούν το καθεστώς της και την κυριότητα ιστορικών ορθόδοξων ναών.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η εκκλησιαστική κοινότητα που υπάγεται στο Πατριαρχείο Μόσχας εκφράζει έντονη αντίθεση στην προτεινόμενη μεταβίβαση εκκλησιαστικών ακινήτων στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, ζητώντας προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας και διάλογο με τις λιθουανικές αρχές.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα νομοσχέδια XVP-1977 και XVP-1979, τα οποία κατατέθηκαν στις 16 Οκτωβρίου 2026. Το πρώτο αφορά δικαιώματα θρησκευτικών κοινοτήτων επί ακινήτων, ενώ το δεύτερο τροποποιήσεις στη νομοθεσία για τις θρησκευτικές κοινότητες και ενώσεις. Στον κοινοβουλευτικό φάκελο καταγράφονται επίσης γνωμοδοτήσεις της Νομικής Υπηρεσίας και του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Έκτακτη συνέλευση και κινητοποίηση ενοριών
Στις 17 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε έκτακτη Γενική Συνέλευση στην Ιερά Μονή Αγίου Πνεύματος στο Βίλνιους, με συμμετοχή κληρικών, μοναχών και λαϊκών εκπροσώπων. Η συνεδρίαση προηγήθηκε της προγραμματισμένης εξέτασης των προτάσεων από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή στις 18 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική ανακοίνωση, το κείμενο της συνέλευσης συγκέντρωσε 148 υπογραφές αντιπροσώπων, ενώ καταγράφηκε μία αποχή. Παράλληλα, 39 ενορίες είχαν αποστείλει αντιρρήσεις προς την πολιτική ηγεσία και τους βουλευτές, με περισσότερες από 3.000 υπογραφές πιστών. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν οργανωμένη κινητοποίηση της συγκεκριμένης εκκλησιαστικής κοινότητας.
Η αντίδραση αφορά, κατά την ίδια, τόσο την αναγνώρισή της ως παραδοσιακής θρησκευτικής κοινότητας όσο και το ενδεχόμενο αλλαγής της κυριότητας ναών και μοναστηριακών εγκαταστάσεων. Οι εκπρόσωποί της υποστηρίζουν ότι τέτοιες παρεμβάσεις δεν μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς τη συγκατάθεση των κοινοτήτων που χρησιμοποιούν και διατηρούν τους συγκεκριμένους χώρους.
Η περιουσία και η εκκλησιαστική υπαγωγή
Μεταξύ των ακινήτων που αναφέρονται στις δημοσιευμένες πληροφορίες περιλαμβάνονται η Μονή Αγίου Πνεύματος, ο Καθεδρικός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και άλλοι ιστορικοί ναοί στο Βίλνιους και στο Βέβις. Πρόκειται για προτεινόμενες ρυθμίσεις· οι διαθέσιμες πηγές δεν τεκμηριώνουν ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί η μεταβίβασή τους.
Για τις ενορίες που αντιδρούν, το ζήτημα υπερβαίνει την ακίνητη περιουσία. Συνδέεται με τη συνέχεια της λατρευτικής ζωής, την ιστορική μνήμη και την ελευθερία εκκλησιαστικής οργάνωσης. Από αυτή την πλευρά, η απαίτηση να ακουστούν οι πιστοί πριν από αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τις κοινότητές τους έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί την παρουσία άλλων ορθόδοξων πιστών στη Λιθουανία, οι οποίοι επιλέγουν διαφορετική εκκλησιαστική υπαγωγή.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η αναγκαία ισορροπία
Η Εξαρχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποτελεί πλέον μέρος της εκκλησιαστικής πραγματικότητας στη χώρα. Όπως έχει καταγράψει το Βήμα Ορθοδοξίας σε προηγούμενα ρεπορτάζ του, τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκε η επίσημη εγκατάσταση του Επισκόπου Ταμισού Παναρέτου ως Πατριαρχικού Εξάρχου, ενώ πρόσφατα παρουσιάστηκε η διακονία του στην ουκρανική ορθόδοξη κοινότητα του Βίλνιους.
Η ίδια η Εξαρχία συνδέει την ανάπτυξή της με την επιθυμία μέρους των ορθοδόξων να εκκλησιάζονται εκτός της δικαιοδοσίας της Μόσχας, ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η ύπαρξη αυτών των πιστών χρειάζεται επίσης σεβασμό, χωρίς να προδικάζει την επίλυση περιουσιακών διαφορών υπέρ οποιασδήποτε πλευράς.
Διάλογος και συνταγματικές εγγυήσεις
Η συνέλευση επικαλείται νομικές ενστάσεις για τις προτάσεις, επαναβεβαιώνει τον σεβασμό της προς την κυριαρχία και τους νόμους της Λιθουανίας και δηλώνει αντίθετη στον πόλεμο. Ζητά ουσιαστική διαβούλευση και αφήνει ανοικτή την προσφυγή στα δικαστήρια.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι να εξεταστούν χωριστά η εθνική ασφάλεια, η θρησκευτική ελευθερία και οι τίτλοι ιδιοκτησίας. Η προστασία των δικαιωμάτων όλων των ορθόδοξων κοινοτήτων απαιτεί διαφανείς διαδικασίες, τεκμηριωμένες αποφάσεις και αποφυγή συλλογικής αντιμετώπισης των πιστών με βάση την εκκλησιαστική τους υπαγωγή.
Φωτο: orthodoxy.lt























