Γαλάζια Πατρίδα: Η Ουάσιγκτον στέλνει μήνυμα υπέρ της συνέχισης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, σε μια κρίσιμη στιγμή για την ελληνική διπλωματία και τις τουρκικές διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του vimaorthodoxias.gr οι αμερικανικές διπλωματικές αρχές σε Αθήνα, Λευκωσία και Άγκυρα μεταφέρουν τη θέση ότι δεν δικαιολογούνται αντιρρήσεις σε τέτοια έργα. Το Abeille Marengo αναμένεται στην περιοχή των ερευνών, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στην αντίδραση της Τουρκίας.
Η σημασία της εξέλιξης για την Ελλάδα είναι πρωτίστως πολιτική: η προσπάθεια υλοποίησης του έργου αποκτά πρόσθετη διεθνή στήριξη. Εφόσον η αμερικανική κινητοποίηση αποτρέψει παρεμπόδιση των εργασιών, η Αθήνα θα έχει πετύχει έναν ουσιαστικό στόχο: να προχωρήσει μια στρατηγική υποδομή χωρίς να αποδεχθεί τουρκικό δικαίωμα έγκρισης. Η διπλωματική παρέμβαση, ωστόσο, δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ασφάλειας ούτε επίλυση των θαλάσσιων διαφορών.
Το στοίχημα απέναντι στη «Γαλάζια Πατρίδα»
Η τουρκική στρατηγική επιδιώκει να κατοχυρώσει διευρυμένο ρόλο της Άγκυρας στις θαλάσσιες εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου. Στην περίπτωση του καλωδίου, το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν η Τουρκία θα μπορέσει να παρουσιάσει την πραγματοποίηση ερευνών ως διαδικασία που εξαρτάται από δική της συναίνεση. Για την ελληνική πλευρά, μια τέτοια εικόνα θα δημιουργούσε πολιτικό πρόβλημα, ανεξάρτητα από την τελική τεχνική πρόοδο του έργου.
Υπό αυτό το πρίσμα, η αμερικανική θέση μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στην εργαλειοποίηση των αντιρρήσεων. Αυτή είναι εκτίμηση της πολιτικής σημασίας της παρέμβασης, όχι επιβεβαιωμένη αλλαγή της τουρκικής στάσης. Η Άγκυρα μπορεί να συνεχίσει τις ανακοινώσεις και τις αντι-NAVTEX, ακόμη και αν επιλέξει να αποφύγει επιχειρησιακή εμπλοκή. Συνεπώς, η αποκλιμάκωση στη θάλασσα δεν θα σήμαινε αυτομάτως εγκατάλειψη των διεκδικήσεών της.
Για την Αθήνα, η διαχείριση απαιτεί συνέχεια: σαφή δημόσια θέση, συντονισμό με τη Λευκωσία και το Παρίσι, αλλά και τεκμηρίωση κάθε διπλωματικού βήματος. Έτσι περιορίζεται ο κίνδυνος διαφορετικών ερμηνειών, ιδιαίτερα εάν η τουρκική πλευρά επιχειρήσει να εμφανίσει μια πρακτική συνεννόηση για την αποφυγή έντασης ως αναγνώριση αρμοδιότητας επί της διαδρομής.
Ενημέρωση δεν σημαίνει αποδοχή δικαιοδοσίας
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η γαλλική επικοινωνία με την Τουρκία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, η ελληνική πλευρά διαχωρίζει την ενημέρωση τρίτων από την αίτηση αδειοδότησης. Η διάκριση έχει βάρος: άλλο η γνωστοποίηση ενός προγραμματισμού για αποφυγή επεισοδίων και άλλο η αναγνώριση ότι τρίτο κράτος μπορεί να επιτρέψει ή να απαγορεύσει τις εργασίες.
Το πλήρες περιεχόμενο της γαλλικής επικοινωνίας δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια. Επομένως, δεν τεκμηριώνεται ούτε πανηγυρικό συμπέρασμα περί οριστικής διπλωματικής νίκης ούτε βεβαιότητα περί παραχώρησης ελληνικών δικαιωμάτων. Η αξιολόγηση χρειάζεται το ακριβές κείμενο, τις επίσημες θέσεις και, κυρίως, την εφαρμογή τους. Παράλληλα, οι διαφορετικές νομικές προσεγγίσεις για τις επιμέρους εργασίες δεν επιτρέπουν απλουστευτικές διατυπώσεις για ολόκληρο το έργο.
Τι μεταδίδουν τα διεθνή πρακτορεία
Το Reuters μετέδωσε στις 6 Νοεμβρίου ότι ολοκληρώθηκε η ελληνική διαδικασία αδειοδότησης για έρευνες και εργασίες πόντισης, έπειτα από αίτημα της Nexans. Το πρακτορείο τοποθέτησε την εξέλιξη στο πλαίσιο των καθυστερήσεων που προκαλεί η ελληνοτουρκική διαφορά για τις θαλάσσιες ζώνες. Πρόκειται για επιβεβαίωση της διοικητικής προόδου, όχι της ολοκλήρωσης των ερευνών.
Σε προηγούμενο τηλεγράφημα, στις 8 Οκτωβρίου, το Reuters είχε καταγράψει τη δέσμευση του Μάρκο Ρούμπιο υπέρ της διασύνδεσης και την πρόθεση αμερικανικής διπλωματικής συνδρομής για την αντιμετώπιση εμποδίων. Η σημερινή πληροφορία εντάσσεται σε αυτή τη γραμμή, αλλά το συγκεκριμένο μήνυμα προς τις τρεις πρωτεύουσες αποδίδεται στο ελληνικό δημοσίευμα.
Το Associated Press είχε μεταδώσει, τον Οκτώβριο, δηλώσεις του γερουσιαστή Ρικ Σκοτ υπέρ της ενεργειακής συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ και κατά πιθανής τουρκικής παρεμπόδισης. Η τοποθέτηση δείχνει πολιτική υποστήριξη από μέλος του Κογκρέσου. Δεν συνιστά, όμως, απόφαση στρατιωτικής προστασίας του καλωδίου ή επίσημη αμερικανική αναγνώριση συγκεκριμένης θαλάσσιας οριοθέτησης.
Η σταθερότητα του σχεδιασμού επηρεάζει την εμπιστοσύνη επενδυτών, αναδόχων και χρηματοδοτών, επειδή οι επαναλαμβανόμενες αναβολές αυξάνουν την αβεβαιότητα. Η διπλωματική κάλυψη μπορεί να βελτιώσει αυτό το περιβάλλον, χωρίς να εξαλείφει τις τεχνικές, χρηματοδοτικές και ρυθμιστικές εκκρεμότητες. Για τους πολίτες, το ουσιαστικό όφελος θα προκύψει από μια λειτουργική διασύνδεση με βιώσιμο κόστος. Δεν μπορεί να προεξοφληθεί άμεση μείωση λογαριασμών μόνο από μια διπλωματική ανακοίνωση, ούτε η πολιτική στήριξη υποκαθιστά την ανάγκη διαφάνειας για το χρονοδιάγραμμα, τις δαπάνες και την κατανομή των κινδύνων.
Το πραγματικό κέρδος θα κριθεί στη θάλασσα
Η ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων δείχνει ότι η διεθνοποίηση του έργου αυξάνει το διπλωματικό κόστος μιας παρεμπόδισης. Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να αναδείξουν την ενεργειακή και ευρωπαϊκή διάστασή του, αποφεύγοντας τον εγκλωβισμό του αποκλειστικά σε μια διμερή αντιπαράθεση. Παράλληλα, η συμμετοχή γαλλικών συμφερόντων προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα ενδιαφέροντος για την ομαλή εξέλιξη των εργασιών.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο παραμένει συγκεκριμένο: συνεχείς έρευνες, τήρηση του προγραμματισμού και απουσία όρων που θα επέτρεπαν στην Τουρκία να εμφανιστεί ως συναρμόδια. Το Βήμα Ορθοδοξίας παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και μιλά με αναλυτές γεωστρατηγικής για τις προεκτάσεις τους. Η επόμενη ουσιαστική ένδειξη θα προέλθει από την πορεία του Abeille Marengo και την πραγματική δυνατότητα απρόσκοπτης εργασίας.
