Νετανιάχου: Η δημόσια αναφορά του Μπενιαμίν Νετανιάχου στο ενδεχόμενο απευθείας αντιπαράθεσης με την Τουρκία αποτελεί μήνυμα με ιδιαίτερο βάρος για την Ανατολική Μεσόγειο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου – Ανάλυση για το vimaorthodoxias.gr
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δηλώνει ότι επιδιώκει την αποφυγή σύγκρουσης, ταυτόχρονα όμως ξεκαθαρίζει ότι εξετάζει κάθε πιθανό σενάριο. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, αυτή η τοποθέτηση δημιουργεί ευκαιρίες στενότερης συνεργασίας, αλλά και την ανάγκη προσεκτικής διαχείρισης μιας επικίνδυνης περιφερειακής έντασης.
Σύμφωνα με τη Jerusalem Post, παρουσιάζοντας τη στρατηγική ασφαλείας του στις 18 Οκτωβρίου, ο Νετανιάχου εμφανίστηκε απαισιόδοξος για ουσιαστική βελτίωση των σχέσεων με την Άγκυρα όσο κυβερνά ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Απέδωσε την ανησυχία του στην εχθρική, κατά την εκτίμησή του, ρητορική της τουρκικής ηγεσίας απέναντι στο Ισραήλ και στην Ιερουσαλήμ.
Η Αθήνα αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική βαρύτητα
Το πρώτο συμπέρασμα για την Ελλάδα αφορά τη γεωγραφία. Όταν το Ισραήλ αντιμετωπίζει την Τουρκία ως πιθανή απειλή, οι σταθερές συνεργασίες δυτικά της επικράτειάς του αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία προσφέρουν δυνατότητες πολιτικού συντονισμού, αμυντικής συνεργασίας και επικοινωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η σχέση αυτή έχει ήδη συγκεκριμένο περιεχόμενο. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών καταγράφει, μεταξύ άλλων, τη συνεργασία στο αεροπορικό εκπαιδευτικό κέντρο της Καλαμάτας και το σχήμα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με τη συμμετοχή των ΗΠΑ. Πρόκειται για υποδομή σχέσεων πάνω στην οποία μπορούν να στηριχθούν επόμενες πρωτοβουλίες.
Η ελληνική πλευρά έχει επομένως περιθώριο να επιδιώξει πρακτικά ανταλλάγματα: τεχνολογική συνεργασία, ενίσχυση της επιτήρησης, προστασία κρίσιμων υποδομών και μεγαλύτερη διπλωματική υποστήριξη σε ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Τι δείχνει ο χάρτης με Ελλάδα και Κύπρο
Στον χάρτη που παρουσιάστηκε, σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα, Ελλάδα και Κύπρος περιλαμβάνονται στις χώρες που εμφανίζονται ως φιλικές προς το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η απεικόνιση έχει πολιτική σημασία, καθώς αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η ισραηλινή ηγεσία παρουσιάζει το περιφερειακό της περιβάλλον.
Ένας τέτοιος χάρτης, ωστόσο, δεν συνιστά από μόνος του συμφωνία αμοιβαίας άμυνας. Η ουσία για την Αθήνα βρίσκεται στις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται, στους μηχανισμούς συνεννόησης και στη συμπεριφορά των εταίρων όταν προκύπτει πραγματική κρίση.
Επίσης, οι περιφερειακές σχέσεις είναι περισσότερο σύνθετες από μια χρωματική κατάταξη. Η Ελλάδα χρειάζεται να διατηρεί τις δικές της επαφές και συνεργασίες, αξιολογώντας κάθε χώρα με βάση τα ελληνικά συμφέροντα και τις ισχύουσες συμφωνίες.
Ο κίνδυνος μεταφοράς της έντασης
Μια βαθύτερη ισραηλινοτουρκική αντιπαράθεση θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στην Ανατολική Μεσόγειο. Θαλάσσιες μεταφορές, αεροπορικές συνδέσεις, τουρισμός, ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποθαλάσσια δίκτυα θα βρίσκονταν σε περιβάλλον μεγαλύτερης αβεβαιότητας.
Για την Ελλάδα, η προετοιμασία χρειάζεται να περιλαμβάνει προστασία υποδομών, σχέδια απομάκρυνσης πολιτών και επιχειρησιακή επικοινωνία με τους εταίρους. Η Κύπρος, λόγω εγγύτητας στην περιοχή, θα αντιμετώπιζε ακόμη μεγαλύτερες απαιτήσεις διαχείρισης ενδεχόμενης κρίσης.
Η στενή συνεργασία με το Ισραήλ προσφέρει δυνατότητες αποτροπής. Χρειάζεται όμως σαφής καθορισμός των ελληνικών επιλογών, ώστε κάθε απόφαση να λαμβάνεται με επίγνωση των συνεπειών της και με πολιτικό έλεγχο.
Το αμερικανικό μήνυμα και η ελληνική ανάγνωση
Ο Νετανιάχου συνέδεσε τη στρατηγική του με την ανάγκη αξιοποίησης της εναπομένουσας θητείας Τραμπ, εκφράζοντας φόβους για μια μελλοντική αμερικανική ηγεσία λιγότερο ευνοϊκή προς το Ισραήλ. Παράλληλα, υποστήριξε τη διεύρυνση των διεθνών συνεργασιών της χώρας του.
Για την Αθήνα, το μήνυμα είναι ευρύτερο: οι συνεργασίες χρειάζονται θεσμικό βάθος και διάρκεια πέρα από πρόσωπα ή εκλογικούς κύκλους. Η σχέση με την Ουάσιγκτον πρέπει να στηρίζεται σε σταθερή επικοινωνία με την κυβέρνηση, το Κογκρέσο και τους αρμόδιους θεσμούς.
Αντίστοιχα, η ελληνοϊσραηλινή συνεργασία αποκτά μεγαλύτερη αντοχή όταν περιλαμβάνει μακροχρόνια προγράμματα, οικονομικές σχέσεις και διαρκή υπηρεσιακό συντονισμό.
Το όριο στο Παλαιστινιακό
Σημαντική διαφοροποίηση παραμένει το Παλαιστινιακό. Ο Νετανιάχου απέκλεισε τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους ως μέρος μελλοντικών συμφωνιών εξομάλυνσης. Η Ελλάδα υποστηρίζει επισήμως τη λύση δύο κρατών, με ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος που θα συνυπάρχει ειρηνικά με το Ισραήλ.
Αυτή η απόσταση χρειάζεται καθαρή διατύπωση. Η στρατηγική συνεργασία επιτρέπει διαφωνίες, ιδιαίτερα όταν αφορούν το διεθνές δίκαιο, την προστασία των αμάχων και τις προϋποθέσεις βιώσιμης ειρήνης.
Η συνέπεια της Αθήνας έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις σχέσεις της με τον αραβικό κόσμο, αλλά και για την αξιοπιστία των δικών της θέσεων στην ευρύτερη περιοχή.
Περισσότερη επιρροή με σαφή εθνική γραμμή
Η σκλήρυνση της ισραηλινής στάσης απέναντι στην Τουρκία ενισχύει δυνητικά τη διαπραγματευτική αξία της Ελλάδας. Δεν εξαλείφει, όμως, τους κινδύνους ούτε προδικάζει τη στάση οποιουδήποτε εταίρου σε μια ελληνοτουρκική κρίση.
Το ζητούμενο είναι η μετατροπή της αναβαθμισμένης θέσης σε συγκεκριμένα οφέλη, με παράλληλη διατήρηση διαύλων αποκλιμάκωσης. Ισχυρή αποτροπή, διπλωματική ευελιξία και σταθερή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο αποτελούν τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να ενισχύσει την ασφάλειά της μέσα σε ένα περιβάλλον που γίνεται περισσότερο απρόβλεπτο.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησε ανώτατη διπλωματική πηγή της Αθήνας εκφράζοντας ότι οι στρατηγικές αυτές απειλούν την ασφάλεια των χωρών της Μεσογείου.
