Παναγία Σουμελά: Η τύχη των ιστορικών κειμηλίων της Παναγίας Σουμελά επανέρχεται στο προσκήνιο, έπειτα από παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο της Τραπεζούντας.
Επιμέλεια: Γιώργος Θεοχάρης
Αντικείμενα που συνδέονται με την ιστορία της Μονής και μεταφέρθηκαν πριν από περίπου έναν αιώνα στην Άγκυρα βρίσκονται στο επίκεντρο αιτήματος για επιστροφή στον τόπο προέλευσής τους.
Την πρωτοβουλία ανέλαβε ο δημοτικός σύμβουλος Τουρχάν Εγιούμπογλου, εκπρόσωπος της περιοχής Ματσούκας, ζητώντας να δημιουργηθεί μουσείο όπου θα παρουσιαστούν οι θησαυροί. Η πρότασή του συνδέει την ανάκτηση των αντικειμένων με την ανάδειξη της τοπικής ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής.
Η απάντηση για τη στάση της Άγκυρας
Ο δήμαρχος Αχμέτ Μετίν Γκεντς αναγνώρισε ότι το ζήτημα έχει τεθεί ξανά και ότι έχει προηγηθεί προφορική παρέμβαση. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, ωστόσο, οι αρμόδιοι στην Άγκυρα δεν εμφανίζονται πρόθυμοι να παραδώσουν τα κειμήλια.
Παρά την αρνητική αυτή εικόνα, ο δήμαρχος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο εντονότερης διεκδίκησης. Η τοποθέτησή του δείχνει ότι η υπόθεση παραμένει σε επίπεδο αιτήματος και παρεμβάσεων, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συμφωνία επιστροφής ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Τι αναφέρεται για τη μεταφορά των αντικειμένων
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του ΑΠΕ–ΜΠΕ, τα κειμήλια φέρονται να εντοπίστηκαν το 1925 στη Μονή και να μεταφέρθηκαν στην τουρκική πρωτεύουσα για συντήρηση, κατόπιν εντολής του Σουκρού Σαράτσογλου, μετέπειτα πρωθυπουργού της Τουρκίας. Μεταξύ τους αναφέρονται επιχρυσωμένο στέμμα, ασημένια εκκλησιαστικά σκεύη και χειρόγραφα.
Χρειάζεται, πάντως, προσοχή στη χρονολόγηση: τοπικά τουρκικά δημοσιεύματα παρουσιάζουν διαφορετικές αναφορές για τον χρόνο εντοπισμού και μεταφοράς. Επομένως, η ακριβής διαδρομή κάθε αντικειμένου απαιτεί διασταύρωση με αρχειακά στοιχεία και μουσειακούς καταλόγους.
Μια υπόθεση με ιδιαίτερο βάρος για τον ποντιακό ελληνισμό
Η Παναγία Σουμελά αποτελεί σημείο αναφοράς της θρησκευτικής και ιστορικής μνήμης του ποντιακού ελληνισμού. Τα κειμήλιά της συνδέονται με τη λατρευτική ζωή, τις δωρεές των πιστών και την πνευματική δραστηριότητα της μοναστικής κοινότητας.
Η επιστροφή τους στην περιοχή θα μπορούσε να επιτρέψει την παρουσίασή τους σε συνάρτηση με το μνημείο από το οποίο προέρχονται. Προϋπόθεση, όμως, αποτελεί η σαφής καταγραφή της ταυτότητας, της προέλευσης και της σημερινής θέσης τους.
Το αίτημα που διατυπώθηκε αφορά μεταφορά από την Άγκυρα στην Τραπεζούντα και έκθεση σε μουσείο της περιοχής. Δεν έχει ανακοινωθεί απόδοση των αντικειμένων στην ίδια τη Μονή ούτε αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος τους. Αυτή η διάκριση είναι ουσιαστική για την κατανόηση της πρωτοβουλίας και των ορίων της.
