Μητροπολίτης Πισιδίας: Στα θεολογικά και κανονικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά δέκα χρόνια μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης αναφέρθηκε ο Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της συνοδικότητας και συνέχισης της πανορθόδοξης συνεργασίας. Παράλληλα, έθεσε το ερώτημα πότε θα καταστεί δυνατή η σύγκληση μιας νέας Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, δεδομένης της σημερινής κρίσης στις σχέσεις μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών.
Μιλώντας την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026, στο διεθνές επιστημονικό συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Σαντιγί (Chantilly) της Γαλλίας, με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από τη Σύνοδο της Κρήτης, ο Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ιώβ προχώρησε σε αποτίμηση του συνοδικού έργου, αναδεικνύοντας τόσο την ιστορική σημασία του όσο και τις θεολογικές εκκρεμότητες που εξακολουθούν να απασχολούν την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Στην εισήγησή του, με τίτλο «Δέκα χρόνια από την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης (2016–2026): Αποτίμηση και Προοπτικές», επικεντρώθηκε σε τρία βασικά ζητήματα: την εκκλησιολογική υπόσταση των ετεροδόξων χριστιανικών κοινοτήτων, τη θεολογική κατανόηση του ανθρώπινου προσώπου και τη διάκριση μεταξύ ακρίβειας και οικονομίας στο Κανονικό Δίκαιο.
Το εκκλησιολογικό ζήτημα των ετεροδόξων
Ο Μητροπολίτης Πισιδίας επισήμανε ότι ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που συζητήθηκαν στη Σύνοδο της Κρήτης αφορούσε τη δυνατότητα αναγνώρισης ως Εκκλησιών των χριστιανικών κοινοτήτων που βρίσκονται εκτός των κανονικών ορίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Όπως σημείωσε, παρότι η Σύνοδος αποδέχθηκε την ιστορική ονομασία των άλλων ετεροδόξων χριστιανικών Εκκλησιών και Ομολογιών, δεν διατύπωσε οριστική θεολογική θέση σχετικά με την εκκλησιολογική τους υπόσταση.
«Μπορούμε να περιορίσουμε την ύπαρξη άλλων χριστιανικών Εκκλησιών και Ομολογιών σε μια απλή ιστορική ονομασία;», διερωτήθηκε.
Ανατρέχοντας στην κανονική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, υπενθύμισε ότι ορισμένες χριστιανικές ομάδες γίνονταν ιστορικά δεκτές στην Ορθοδοξία χωρίς επανάληψη του Βαπτίσματος, γεγονός που, κατά την προσέγγισή του, εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αναγνώριση εκκλησιαστικών στοιχείων πέρα από τα κανονικά όρια της Εκκλησίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε και στους γάμους μεταξύ Ορθοδόξων και ετεροδόξων χριστιανών, εκτιμώντας ότι οι σχετικές κανονικές διατάξεις χρειάζονται περαιτέρω θεολογική εξέταση.
Η έννοια του ανθρώπινου προσώπου στην Ορθόδοξη Θεολογία
Ένα δεύτερο ζήτημα που ανέδειξε ο Μητροπολίτης Ιώβ αφορά τη χρήση του όρου «ανθρώπινο πρόσωπο» στα κείμενα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στις αντιρρήσεις που είχε διατυπώσει ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. Ιερόθεος σχετικά με τη χρήση της έννοιας του προσώπου για τον άνθρωπο.
Ο Μητροπολίτης Πισιδίας διαφώνησε με αυτές τις ενστάσεις, υπερασπιζόμενος τη θεολογική προσέγγιση του προσώπου, όπως αναπτύχθηκε, μεταξύ άλλων, από τον Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα και τον θεολόγο Βλαντίμιρ Λόσκι.
Κατά τον ίδιο, η κατανόηση του ανθρώπου ως προσώπου δημιουργημένου «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού» αποτελεί ουσιαστική βάση για την αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ανθρώπινη ελευθερία, η κοινωνική δικαιοσύνη, ο πόλεμος, ο εθνικισμός, οι επιστημονικές εξελίξεις και η προστασία του περιβάλλοντος.
Ακρίβεια και οικονομία: Ανάγκη μεγαλύτερης κανονικής σαφήνειας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Μητροπολίτης Πισιδίας στη διάκριση μεταξύ «ακρίβειας» και «οικονομίας» στο Ορθόδοξο Κανονικό Δίκαιο.
Εξέφρασε προβληματισμό για την αντίληψη που ταυτίζει την ακρίβεια με την αυστηρή εφαρμογή των κανόνων και την οικονομία με την ποιμαντική ευελιξία.
Όπως υποστήριξε, το Κανονικό Δίκαιο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα άκαμπτο νομικό σύστημα, αλλά πρωτίστως ως μέσο ποιμαντικής φροντίδας και πνευματικής θεραπείας.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η παραπομπή σημαντικών ζητημάτων, όπως οι διαχριστιανικοί γάμοι και η νηστεία, στη διακριτική ευχέρεια των επιμέρους Αυτοκεφάλων Εκκλησιών ενδέχεται να οδηγήσει σε διαφορετικές ή ακόμη και αντιφατικές αποφάσεις.
Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να αποδυναμώσει το πνεύμα της συνοδικότητας, ιδιαίτερα σε μια εποχή κατά την οποία οι Ορθόδοξοι πιστοί ζουν και επικοινωνούν σε ένα ολοένα περισσότερο διασυνδεδεμένο περιβάλλον.
«Η Σύνοδος της Κρήτης δεν ήταν το τέλος, αλλά η αρχή»
Παρά τις εκκρεμότητες που ανέδειξε, ο Μητροπολίτης Ιώβ υπογράμμισε την ιστορική σημασία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου του 2016, επισημαίνοντας ότι η πραγματοποίησή της αποτέλεσε από μόνη της σημαντικό επίτευγμα, έπειτα από περίπου έναν αιώνα προετοιμασίας.
Επικαλέστηκε μάλιστα τα λόγια του μακαριστού Μητροπολίτη Σασίμων Γενναδίου, σύμφωνα με τα οποία η Σύνοδος της Κρήτης «δεν ήταν το τέλος μιας συνοδικής διαδικασίας, αλλά μόνο η αρχή».
Τόνισε επίσης ότι η ορθόδοξη παράδοση πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ζωντανή και δυναμική κληρονομιά και όχι ως απλή επανάληψη του παρελθόντος.
Υπενθύμισε ότι μετά τη Σύνοδο της Κρήτης είχε εκφραστεί η προσδοκία να καθιερωθεί η τακτική σύγκληση Αγίων και Μεγάλων Συνόδων, ενδεχομένως ανά επτά ή δέκα χρόνια.
Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η σημερινή κρίση στους κόλπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν επέτρεψε την υλοποίηση αυτής της προοπτικής.
Ολοκληρώνοντας την εισήγησή του, έθεσε το ερώτημα: «Πότε θα συγκληθεί η επόμενη Αγία και Μεγάλη Σύνοδος;»
Όπως υπογράμμισε, όσοι επιθυμούν πραγματικά να υπερασπιστούν την Ορθοδοξία οφείλουν να εργαστούν ώστε να καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση μιας νέας πανορθόδοξης συνοδικής συνάντησης.
Διαβάστε ΕΔΩ την πλήρη ομιλία του Μητροπολίτη Πισιδίας κ. Ιώβ στα γαλλικά
