Ι.Μ.ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ: Τη Δευτέρα 3 Αυγούστου 2026, η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη παρέδωσε δύο ακόμη έργα του Υπουργείου Πολιτισμού, διά της Εφορείας Αρχαιοτήτων, στην Ιερά Μητρόπολη Καστοριάς.
Στον Άγιο Γεώργιο Ομορφοκκλησιάς
Συγκεκριμένα, στον Βυζαντινό Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Ομορφοκκλησιάς Πενταβρύσου τελέσθηκαν τα αποκαλυπτήρια της ξυλόγλυπτης ιεράς Εικόνας του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, έργου μοναδικής αξίας του 13ου αιώνα, η οποία συντηρήθηκε και ανακαινίσθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καστοριάς.
Ο Μητροπολίτης κ. Καλλίνικος εξέφρασε τη χαρά του και ευχαρίστησε την κ. Υπουργό, την κ. Έφορο και τους συνεργάτες τους, ευχόμενος τα δέοντα. Αναφέρθηκε στα έργα που έχει ήδη παραδώσει το Υπουργείο Πολιτισμού προς χρήση, καθώς και σε όσα προγραμματίζονται.
Αναφέρθηκε επίσης στον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού Αντιστράτηγο κ. Γεώργιο Κωστίδη, ο οποίος κατάγεται από την περιοχή και συνέβαλε στην πραγματοποίηση του έργου.
Τέλος, ο Μητροπολίτης ευχαρίστησε τους συνεργάτες του, τον Γενικό Αρχιερατικό Επίτροπο π. Ελευθέριο, τον Εφημέριο π. Δημήτριο και τους κατοίκους του χωριού, οι οποίοι είναι φύλακες του μνημείου, συστήνοντας συνεργασία, υπευθυνότητα, προσοχή και υπακοή, ώστε τα μνημεία να παραδοθούν στις επόμενες γενιές σε ακόμη καλύτερη κατάσταση.
Η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι έργο του Υπουργείου Πολιτισμού είναι η φροντίδα όλων των μνημείων της πατρίδας, και ιδιαιτέρως των εκκλησιαστικών μνημείων, ώστε να παραδίδονται στην Εκκλησία για τη λατρευτική ζωή του λαού. Τόνισε ότι η προστασία, η συντήρηση και η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελούν διαρκή υποχρέωση της Πολιτείας, η οποία υπηρετεί τόσο τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης όσο και τη ζωντανή συνέχεια των μνημείων μέσα στη λειτουργική και εκκλησιαστική τους χρήση.
Η Έφορος Αρχαιοτήτων Καστοριάς κ. Ανδρομάχη Σκρέκα έκανε μια σύντομη ξενάγηση στον θαυμάσιο Βυζαντινό Ναό.
Στον Ταξιάρχη Μητροπόλεως
Στη συνέχεια, στην πόλη της Καστοριάς, τελέσθηκαν τα Θυρανοίξια του Βυζαντινού Ιερού Ναού Ταξιάρχη Μητροπόλεως, ο οποίος συντηρήθηκε επίσης από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καστοριάς.
Ο Ιερός Ναός του Ταξιάρχη Μητροπόλεως χρονολογείται, κατά μία άποψη, από τον 9ο αιώνα. Είναι πιθανότατα κτισμένος πάνω σε παλαιότερο ναό, ενώ η ανακαίνισή του έγινε το 1359 από τον Συμεών Ούρεση Παλαιολόγο. Στον ναό αυτό αναγορεύθηκε αντιβασιλέας, σε νεαρή ηλικία, ο υιός του Συμεών, ο Ιωάννης Ούρεσης Παλαιολόγος, ο μετέπειτα μοναχός Ιωάσαφ, δεύτερος κτίτωρ των Μετεώρων.
Στον λόγο του ο Μητροπολίτης Καστορίας κ. Καλλίνικος, λαμβάνοντας αφορμή από την ονομασία «Υιοθεσία Βυζαντινού Ναού στην Καστοριά» του εκπαιδευτικού προγράμματος που προκηρύσσει κάθε χρόνο η Ιερά Μητρόπολη διά του Υπουργείου Παιδείας, κάλεσε την κ. Υπουργό να «υιοθετήσει τη Βυζαντινή Καστοριά».
Συγκεκριμένα ο Μητροπολίτης κ. Καλλίνικος είπε:
«Μόλις τελέσαμε τον αγιασμό των Θυρανοιξίων του Ιερού Ναού Ταξιάρχη Μητροπόλεως, μετά τη συντήρησή του από το Υπουργείο Πολιτισμού της πατρίδας μας διά της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καστοριάς.
Αύριο θα τελέσουμε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, κατά την οποία θα μνημονεύσω ονομαστικά όσους βοήθησαν στη συντήρηση και τον ευπρεπισμό του Ιερού Ναού.
Επίσης, αύριο θα τελέσουμε το τρισάγιο στον ήρωα Παύλο Μελά και τη σύζυγό του Ναταλία.
Τώρα, όμως, θέλω να ευχαριστήσω την ερίτιμη Υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη και την Έφορο Αρχαιοτήτων κ. Ανδρομάχη Σκρέκα, και τους συνεργάτες τους για το σημαντικό έργο που μας παραδίδουν.
Ο Ιερός Ναός του Ταξιάρχη Μητροπόλεως χρονολογείται, κατά μία άποψη, από τον 9ο αιώνα. Είναι πιθανότατα κτισμένος πάνω σε παλαιότερο ναό, ενώ η ανακαίνισή του έγινε το 1359 από τον Συμεών Ούρεση Παλαιολόγο.
Στον Ναό αυτό αναγορεύθηκε αντιβασιλέας, σε νεαρή ηλικία, ο υιός του Συμεών, ο Ιωάννης Ούρεσης Παλαιολόγος, ο μετέπειτα μοναχός Ιωάσαφ, δεύτερος κτίτωρ των Μετεώρων.
Τα πρόσωπα που καθόρισαν τη θεολογία και την ιστορία τις εποχές εκείνες στη Χερσόνησο του Αίμου και ευρύτερα στην Οικουμένη ήταν:
Τον 9ο αιώνα ο Μέγας Φώτιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, και οι Θεσσαλονικείς αυτάδελφοι μεγάλοι Ιεραπόστολοι και Φωτιστές των Σλάβων, άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος.
Τον 14ο αιώνα, οι Παλαιολόγοι και ο μεγάλος Πατέρας και Θεολόγος του ακτίστου Φωτός και πνευματικός πατέρας των μοναχών, άγιος Γρηγόριος Θεσσαλονίκης ο Παλαμάς.
Και κατά τα νεότερα χρόνια, κατά τα οποία προσετέθη στον μνημειώδη αυτό Ναό και ένας άλλος σπουδαίος ένοικος, ο ήρωας της Μακεδονίας Παύλος Μελάς, σημάδευε την ιστορία της Καστοριάς ο θρυλικός Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης.
Έχουμε, λοιπόν, ενώπιόν μας το μνημείο μιας πορείας που αρχίζει από τον Μέγα Φώτιο και τα κοσμογονικά γεγονότα της εποχής του, διαβαίνει από τα χρόνια της τελευταίας αναλαμπής της Νέας Ρώμης – Κωνσταντινουπόλεως και φθάνει στην ελεύθερη Καστοριά.
Ο μνημειώδης αυτός Ναός αποτελεί μία ψηφίδα στο πολύτιμο ψηφιδωτό που τιτλοφορείται «Βυζαντινή Αρχόντισσα Καστοριά».
Η σημασία του, αλλά και η συμβολική του δυναμική είναι τεράστιες.
Το υπογραμμίσαμε αυτό στα Δ΄ Καραβαγγέλεια, που διοργάνωσε η Μητρόπολή μας τον περασμένο Φεβρουάριο, με γενικό θέμα «Καστοριά και Μετέωρα», και τα οποία έφεραν πολλούς καλούς καρπούς στην πόλη μας και θα φέρουν και άλλους.
Και χαίρομαι ιδιαιτέρως σήμερα, διότι μας τιμούν με την παρουσία τους, όπως το έκαναν και στα Καραβαγγέλεια:
Και ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων και αγαπητός αδελφός κ. Θεόκλητος, με τον οποίο συνεργαστήκαμε για την πραγματοποίησή τους και με τον οποίο μοιραστήκαμε τον τίτλο «Καστοριά και Μετέωρα».
Και η ερίτιμη Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη.
Και θέλω και πάλι να τους ευχαριστήσω από τα βάθη της καρδιάς μου.
Ως Ιερά Μητρόπολη Καστορίας κάνουμε την προσπάθειά μας, γιατί θέλουμε να ωφεληθεί η πόλη, ο λαός, οι επισκέπτες προσκυνητές, να ωφεληθεί η πατρίδα μας.
Πάντα σε συνεννόηση με τους τοπικούς και πολιτειακούς παράγοντες, κατά την προτροπή του επιστήμονα και συνετού Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου μας κ. Ιερωνύμου για συνεργασία.
Ήδη, τον προσεχή Σεπτέμβριο θα εγκαινιάσουμε εδώ, στο ιστορικό κέντρο της Καστοριάς, το Γραφείο Προσκυνηματικών Περιηγήσεων, υπό τον τίτλο «Βυζαντινή Καστοριά». Θεωρούμε ότι θα βοηθήσει στην ανάδειξη, προβολή και επισκεψιμότητα της Βυζαντινής Καστοριάς.
Μία άλλη προσπάθειά μας, από το πρώτο έτος της εδώ παρουσίας μου, που συνεχίζεται κάθε χρόνο, είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, διά του Υπουργείου Παιδείας, το οποίο θέλω να πιστεύω ότι έχει ουσιαστικά αποτελέσματα στην παιδεία των νέων της Καστοριάς, αλλά και όλων των νέων που συμμετέχουν σε αυτό απ’ όλη την Ελλάδα. Το πρόγραμμα αυτό έχει τίτλο «Υιοθεσία Βυζαντινού Ναού στην Καστοριά».
κ. Υπουργέ,
Θέλω να σας απευθύνω μία παράκληση. Αν και αισθάνομαι ότι παραβιάζω ανοικτές θύρες, διότι ήδη το έχετε κάνει εν τινί μέτρω. Θέλω να σας παρακαλέσω:
Σεις να υιοθετήσετε όλη τη Βυζαντινή Καστοριά.
Να την υιοθετήσετε και ως Υπουργός Πολιτισμού και ως επιστήμων Λίνα Μενδώνη.
Δεν είναι σχήμα λόγου η παράκλησή μου αυτή. Την εννοώ, με όλη τη σημασία της.
Είναι τέτοιο το μέγεθος και τόσο μεγάλος ο πολιτιστικός, ιστορικός και πνευματικός πλούτος της Καστοριάς, που μόνον μία προσωπικότητα σαν τη δική σας, με τη μεγάλη επιστημονική γνώση και την πολυετή και πολύτιμη εμπειρία σας, και με τα μέσα που σας παρέχει και η Πολιτεία, μπορεί να τον διαχειριστεί πολιτισμένα, συνετά και αποτελεσματικά, όπως του αρμόζει».
Τέλος, ο Μητροπολίτης προσέφερε στην κ. Υπουργό, ως συμβολικό ευχαριστήριο αντίδωρο και ανάμνηση του γεγονότος των Θυρανοιξίων του Ιερού Ναού Ταξιάρχη Μητροπόλεως, μία ιερή εικόνα, αντίγραφο του Ταξιάρχη, φύλακα του Ιερού Ναού.
Στη συνέχεια η Έφορος Αρχαιοτήτων Καστοριάς κ. Ανδρομάχη Σκρέκα αναφέρθηκε στις λεπτομέρειες του έργου, στη σημασία του και ευχαρίστησε την κ. Υπουργό, καθώς και τους συνεργάτες και συντελεστές του έργου.
Ιδιαιτέρως αναφέρθηκε στις εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του μνημείου, επισημαίνοντας ότι αυτές πραγματοποιήθηκαν με απόλυτο σεβασμό στην ιστορική και καλλιτεχνική του φυσιογνωμία, ώστε ο ναός να αποδοθεί ασφαλής και λειτουργικός τόσο στους πιστούς όσο και στους επισκέπτες.
Χαιρετισμό απηύθυνε και ο Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κ. Θεόκλητος.
Ο Μητροπολίτης αναφέρθηκε στην άριστη συνεργασία που έχει αναπτυχθεί με το Υπουργείο Πολιτισμού για τη διάσωση και ανάδειξη των βυζαντινών μνημείων, ευχαριστώντας θερμά την κ. Υπουργό και τους συνεργάτες της για το ενδιαφέρον και τη διαρκή στήριξή τους προς την πολιτιστική κληρονομιά της Εκκλησίας. Παράλληλα, συνεχάρη τον οικείο Ποιμενάρχη για τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει προς όφελος της Βυζαντινής Καστοριάς.
Η κ. Υπουργός Πολιτισμού είπε, μεταξύ άλλων:
«Η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί αναπτυξιακό κεφάλαιο της χώρας και η Καστοριά διαθέτει έναν μοναδικό πλούτο βυζαντινών μνημείων, ο οποίος πρέπει να προστατεύεται, να αναδεικνύεται και να αποδίδεται στην κοινωνία. Το Υπουργείο Πολιτισμού θα συνεχίσει να εργάζεται συστηματικά για την ολοκλήρωση των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη και για την προώθηση νέων παρεμβάσεων».
Απαντώντας στην παράκληση του Σεβασμιωτάτου «να υιοθετήσει τη Βυζαντινή Καστοριά», είπε ότι αυτό ήδη γίνεται, καθώς αποτελεί έργο της ίδιας, των συνεργατών της και των υπαλλήλων του Υπουργείου.
«Η Βυζαντινή Καστοριά βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος του Υπουργείου Πολιτισμού. Η μέριμνα για τα μνημεία της αποτελεί καθημερινό έργο των υπηρεσιών μας και προσωπική μας προτεραιότητα, κάτι που αποδεικνύεται από τα έργα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί και από εκείνα που βρίσκονται σε εξέλιξη».
Υπογράμμισε την αξία των μνημείων της Καστοριάς, μιλώντας για τους τρεις τόπους που σηματοδοτούν τη Βυζαντινή Παράδοση, ήτοι το Άγιον Όρος, τα Μετέωρα και την Καστοριά.
«Η Καστοριά συγκαταλέγεται, μαζί με το Άγιον Όρος και τα Μετέωρα, στους τρεις σημαντικότερους τόπους που εκφράζουν τη συνέχεια και το μεγαλείο της βυζαντινής παράδοσης στον ελληνικό χώρο, και η προστασία τους αποτελεί εθνική ευθύνη και προτεραιότητα».
Μετά τα Θυρανοίξια προσφέρθηκε δεξίωση στο Επισκοπείο.
Την τελετή των Θυρανοιξίων τέλεσε ο Μητροπολίτης, πλαισιωμένος από τον Αρχιμ. π. Στέφανο Σχοινά ως τελετάρχη, τον Γενικό Αρχιερατικό Επίτροπο π. Ελευθέριο Συτιλίδη, τους Αρχιμ. π. Παύλο Λαζόγκα και π. Παντελεήμονα Δόνες, τον Διάκονο π. Νικόδημο, ενώ έψαλε ο Πρωτοψάλτης κ. Χρήστος Τογκαρίδης.
Στις δύο εκδηλώσεις παρέστησαν, εκτός των προαναφερθέντων, η Βουλευτής κ. Μαρία Αντωνίου, ο Αρχηγός της Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης Ηπείρου και Μακεδονίας Αντιστράτηγος Γρηγόριος Μπουτλιάκης, εκπρόσωπος του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας Στρατηγού Δημητρίου Χούπη και του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού Αντιστρατήγου Γεωργίου Κωστίδη, συνοδευόμενος από τον Ταξίαρχο κ. Στέφανο Δοξάκη, ο Αντιπεριφερειάρχης Καστοριάς κ. Δημήτριος Σαββόπουλος, ο Δήμαρχος Νεστορίου κ. Χρήστος Γκοσλιόπουλος, ο Αντιδήμαρχος Καστοριάς Αθανάσιος Ρήμος, η Αντιδήμαρχος Άργους Ορεστικού κ. Αικατερίνη Ζιώγα, η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας κ. Χαρά Καλογεράτου, ο Πρόεδρος Δημοτικής Ενότητας Ομορφοκκλησιάς κ. Φώτιος Δοκόπουλος, ο ομογενής εκ της Αυστραλίας κ. Παύλος Άφκος, εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων της επαρχίας, οι συνεργάτες μηχανικοί, συντηρητές, υπάλληλοι και εργαζόμενοι στην Εφορεία Αρχαιοτήτων, οι συνεργάτες της Ιεράς Μητροπόλεως και πολλοί επισκέπτες.
Αρχιερατική Θεία Λειτουργία
Την επομένη ημέρα, Τρίτη 4 Αυγούστου, τελέσθηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Ταξιάρχη Μητροπόλεως από τον Μητροπολίτη Καστορίας, συμπαραστατούμενο από τον Αρχιμ. π. Στέφανο Σχοινά, τον π. Γρηγόριο Κυριάζο, τον π. Παντελεήμονα Δόνες και τον Διάκονο π. Νικόδημο.
Η λειτουργική ατμόσφαιρα ήταν κατανυκτική, καθώς οι ιερουργοί και ο λαός προσευχήθηκαν κάτω από τους αγιογραφημένους θόλους του αρχαίου Ναού και τις χιλιετείς βυζαντινές τοιχογραφίες, σαν να ήταν οι Χριστιανοί των περασμένων αιώνων.
Ο Μητροπολίτης στο κήρυγμά του μίλησε για τους εορτάζοντες Επτά Παίδες της Εφέσου και για την Ανάσταση των νεκρών. Ευχήθηκε δε το θαύμα της αναστάσεως των Επτά Παίδων να επαναλαμβάνεται στη ζωή μας, δηλαδή όχι μόνο να λειτουργούμαστε στους Ναούς όπου λειτουργήθηκαν οι παλαιοί Χριστιανοί, αλλά και να βιώνουμε την παράδοση και τη ζωή των παλαιών Χριστιανών, ορμώντας με ελπίδα προς το μέλλον και την κοινή Ανάσταση.
Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, ο Μητροπολίτης ευχαρίστησε ιδιαιτέρως για την άρτια οργάνωση όλων των τελετών του παρεκκλησίου τον π. Στέφανο Σχοινά και τους βοηθούς του, ήτοι την Εκκλησιαστική Επιτροπή του Μητροπολιτικού Ναού, καθώς και τον νεωκόρο του Ναού και τις κυρίες της Ταβιθά για την πρόθυμη και ακούραστη διακονία τους.
Ιδιαιτέρως, ο Μητροπολίτης ευχαρίστησε την οικογένεια του κ. Αθανασίου Γκιμουρτζίνα για την πολυετή φύλαξη και την αδιάλειπτη φροντίδα του Ιερού Ναού, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του για την πολύτιμη και αφοσιωμένη προσφορά της.
Παράλληλα, εξέφρασε τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη του προς τους δωρητές, οι οποίοι με τις ευγενικές χορηγίες τους συνέβαλαν καθοριστικά στον ευπρεπισμό του παρεκκλησίου. Συγκεκριμένα, ευχαρίστησε την οικογένεια του κ. Ιορδάνη Μιχαηλίδη, τις οικογένειες των κ. Αποστόλου Σαραφέρα, Αποστόλου Βραγγάλα, Χρήστου Σαπουντζή και Τρύφωνος Πολυγιάννη, την κ. Ιωάννα Σαραφέρα, τον κ. Δαμιανό Καραβιδά, την κ. Σόνια Παπασταύρου και τον κ. Μιχάλη Χατζηλεοντιάδη, ευχόμενος ο Κύριος να ανταποδίδει σε όλους πλουσίως την αγάπη και την προσφορά τους προς την Εκκλησία.
Τρισάγιο στον ήρωα Παύλο και τη Ναταλία Μελά
Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ο Μητροπολίτης τέλεσε Τρισάγιο στον τάφο του ήρωα Παύλου Μελά και της συζύγου του Ναταλίας, οι οποίοι αναπαύονται μέσα στον Ιερό Ναό του Ταξιάρχη Μητροπόλεως. Μίλησε και πάλι για την κοινή Ανάσταση, μέσα σε ένα κατανυκτικό κλίμα, το οποίο οφειλόταν τόσο στη συγκίνηση όσο και στην προσευχή του παρευρισκομένου εκκλησιάσματος.
Ήταν ευλογημένα γεγονότα, τα οποία δίνουν ελπίδα για το μέλλον της Βυζαντινής Αρχόντισσας Καστοριάς, μέσα από τη συνεργασία της Εκκλησίας, των τοπικών παραγόντων και της Πολιτείας.
Για να δείτε τις φωτογραφίες πατήστε τον σύνδεσμο ΕΔΩ
){kind=link}