ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Νέος χάρτης αγροτικών ενισχύσεων για χιλιάδες παραγωγούς – Ποιοι πληρώνονται τον Οκτώβριο, ποιοι μεταφέρονται στον Νοέμβριο, τι αλλάζει στα δικαιώματα και πού χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σημαντικές αλλαγές στις αγροτικές επιδοτήσεις φέρνει η Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης του 2026, καθώς η πλήρης σύγκλιση των δικαιωμάτων, η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης που μπορεί να φτάσει το 75%, οι αυστηρότεροι έλεγχοι στις μεταβιβάσεις και οι αναθεωρημένοι προϋπολογισμοί των συνδεδεμένων ενισχύσεων διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο για τους παραγωγούς. Οι τελικοί κανόνες θα εφαρμοστούν στο πλαίσιο της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, με βασικό στόχο οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται στους πραγματικά ενεργούς αγρότες.
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή αφορά την κατάργηση της ιστορικότητας των δικαιωμάτων. Από το 2026 ολοκληρώνεται η διαδικασία σύγκλισης και, μέσα σε κάθε αγρονομική περιφέρεια, η αξία των δικαιωμάτων βασικής εισοδηματικής στήριξης θα είναι ίδια για όλους τους δικαιούχους.
Αυτό σημαίνει ότι δύο παραγωγοί με επιλέξιμες εκτάσεις στην ίδια περιφέρεια δεν θα πληρώνονται πλέον με διαφορετική μοναδιαία αξία λόγω παλαιότερων ιστορικών στοιχείων. Η έκταση, η επιλεξιμότητα, η πραγματική γεωργική δραστηριότητα και η ορθή δήλωση στο ΟΣΔΕ αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Τα πρώτα ποσά της βασικής ενίσχυσης
Με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, οι ενδεικτικές μοναδιαίες αξίες διαμορφώνονται ως εξής:
Αροτραίες καλλιέργειες: περίπου 23 ευρώ ανά στρέμμα.
Μόνιμες και δενδρώδεις καλλιέργειες: περίπου 28,20 ευρώ ανά στρέμμα.
Βοσκότοποι: περίπου 16 ευρώ ανά στρέμμα.
Τα ποσά αυτά δεν πρέπει να θεωρούνται οριστικά, καθώς θα εξαρτηθούν από τις συνολικές επιλέξιμες εκτάσεις, τα ενεργοποιημένα δικαιώματα και τις πιθανές τροποποιήσεις του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ.
Η μείωση των εκτάσεων που τελικά κρίνονται επιλέξιμες μπορεί να δημιουργήσει περιθώριο αύξησης της μοναδιαίας αξίας. Αν η σχετική προσαρμογή ενσωματωθεί εγκαίρως, οι παραγωγοί ενδέχεται να δουν την αύξηση στην προκαταβολή ή στην εξόφληση. Σε διαφορετική περίπτωση, οι επιπλέον πιστώσεις μπορεί να μεταφερθούν σε μεταγενέστερη συμπληρωματική πληρωμή.
Προκαταβολή 75% σε δύο κύματα
Η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης εξετάζεται να φτάσει για πρώτη φορά έως το 75%, αντί του 70% που εφαρμοζόταν κατά κανόνα τα προηγούμενα χρόνια. Η πληρωμή, ωστόσο, αναμένεται να πραγματοποιηθεί σε δύο διαφορετικά κύματα.
Στην πρώτη ομάδα θα ενταχθούν οι παραγωγοί που θα έχουν υποβάλει και οριστικοποιήσει εγκαίρως την αίτησή τους, χωρίς σοβαρά ευρήματα ή εκκρεμότητες. Για αυτούς, ο βασικός σχεδιασμός προβλέπει πίστωση προς τα τέλη Οκτωβρίου.
Στο δεύτερο κύμα, πιθανότατα μέσα στον Νοέμβριο, θα μεταφερθούν αιτήσεις που υποβλήθηκαν αργότερα ή χρειάζονται πρόσθετους διοικητικούς, ιδιοκτησιακούς και διασταυρωτικούς ελέγχους.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν ανώτατοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι οποίοι επισήμαναν ότι η έγκαιρη οριστικοποίηση της αίτησης δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται τα στοιχεία της εκμετάλλευσης, τα μισθωτήρια, οι δηλωμένες καλλιέργειες και τα γεωχωρικά δεδομένα να συμφωνούν με τις διαθέσιμες βάσεις ελέγχου.
Έλεγχος στις μεταβιβάσεις για την αναδιανεμητική
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας παραγωγός εμφανίζει μικρότερη έκταση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Στην αίτηση θα πρέπει να αιτιολογείται εάν η μείωση οφείλεται σε λήξη μίσθωσης, πώληση ή εκμίσθωση σε τρίτο πρόσωπο.
Παράλληλα, θα δηλώνονται τα στοιχεία των εμπλεκόμενων μερών, ώστε να ελέγχεται εάν δημιουργούνται τεχνητές συνθήκες για την είσπραξη της αναδιανεμητικής ενίσχυσης. Μεταβιβάσεις εκτάσεων μεταξύ συγγενικών προσώπων μπορεί να εξετάζονται αυστηρότερα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε συγγενική μεταβίβαση απορρίπτεται αυτομάτως.
Τα όρια για την αναδιανεμητική ενίσχυση παραμένουν κρίσιμα:
Αροτραίες καλλιέργειες: από 20 έως 110 στρέμματα.
Μόνιμες καλλιέργειες: από 10 έως 40 στρέμματα.
Βοσκότοποι: από 10 έως 170 στρέμματα.
Για τις μικτές εκμεταλλεύσεις εφαρμόζονται συντελεστές μετατροπής. Τα αροτραία στρέμματα πολλαπλασιάζονται με 1,55, οι μόνιμες καλλιέργειες με 4,25 και οι βοσκότοποι με 1. Αν το τελικό αποτέλεσμα υπερβαίνει το όριο των 170, ο παραγωγός δεν δικαιούται αναδιανεμητική ενίσχυση.
Οι ενδεικτικές τιμές υπολογίζονται σε 13,80 ευρώ ανά στρέμμα για τις αροτραίες, 11,60 ευρώ για τις μόνιμες καλλιέργειες και 17,70 ευρώ για τους βοσκότοπους. Οι τιμές μπορούν να μεταβληθούν κατά την τελική εκκαθάριση, ανάλογα με τις επιλέξιμες εκτάσεις και τον διαθέσιμο προϋπολογισμό.
Πριμ έως 9,10 ευρώ για νέους αγρότες
Παραγωγοί που υπέβαλαν για πρώτη φορά ΟΣΔΕ από το 2022 και μετά και δεν είχαν συμπληρώσει το 41ο έτος κατά το πρώτο έτος αίτησης μπορούν να ενταχθούν στη συμπληρωματική ενίσχυση γεωργών νεαρής ηλικίας.
Το πριμ μπορεί να φτάσει έως τα 9,10 ευρώ ανά στρέμμα και χορηγείται για περίοδο έως πέντε ετών, υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαιούχος παραμένει ενεργός γεωργός και λαμβάνει βασική εισοδηματική στήριξη.
Νέος προϋπολογισμός συνδεδεμένων
Αναθεωρημένοι εμφανίζονται και οι προϋπολογισμοί των συνδεδεμένων ενισχύσεων. Ενδεικτικά προβλέπονται περίπου 20,9 εκατ. ευρώ για το σκληρό σιτάρι, 42,35 εκατ. ευρώ για το καλαμπόκι, 8,01 εκατ. ευρώ για το ρύζι, 13,45 εκατ. ευρώ για τα κτηνοτροφικά ψυχανθή, 13,82 εκατ. ευρώ για τα σανοδοτικά ψυχανθή, 67,2 εκατ. ευρώ για το αιγοπρόβειο κρέας και 51,9 εκατ. ευρώ για τα βοοειδή.
Στόχος είναι οι προϋπολογισμοί να ανταποκρίνονται καλύτερα στα πραγματικά παραγωγικά δεδομένα, ώστε οι δικαιούχοι να πληρώνονται όσο γίνεται πλησιέστερα στη μέγιστη προβλεπόμενη τιμή, χωρίς αλλεπάλληλες συμπληρωματικές πιστώσεις. Οι επίσημες αποφάσεις και οι ανακοινώσεις για τις πληρωμές δημοσιεύονται από την ΑΑΔΕ, η οποία συμμετέχει πλέον ενεργά στους διασταυρωτικούς ελέγχους και στην αποστολή των ενισχύσεων προς πληρωμή.
Τα δικαιολογητικά που δεν πρέπει να λείπουν
Για τις συνδεδεμένες απαιτούνται ιδιαίτερη προσοχή και πλήρης φάκελος. Παραστατικά παραδόσεων, τιμολόγια, καρτελάκια πιστοποιημένου σπόρου, στοιχεία εμπόρων και αποδείξεις παραγωγής πρέπει να καταχωρίζονται εμπρόθεσμα.
Καθυστερημένη ή λανθασμένη καταχώριση μπορεί να αφήσει τον δικαιούχο εκτός της πρώτης πληρωμής, ακόμη και αν πληροί τις παραγωγικές προϋποθέσεις.
Το ΟΣΔΕ 2026, επομένως, δεν φέρνει μόνο υψηλότερη προκαταβολή. Φέρνει ίσα δικαιώματα χωρίς ιστορικότητα, αυστηρότερους ελέγχους, νέες διασταυρώσεις και μεγαλύτερη ευθύνη για την ακρίβεια κάθε δήλωσης. Το κρίσιμο στοίχημα για τους παραγωγούς είναι να ολοκληρώσουν εγκαίρως την αίτηση, χωρίς κενά που θα μπορούσαν να μεταθέσουν την πληρωμή από τον Οκτώβριο στον Νοέμβριο ή ακόμη αργότερα.
