ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Μετωπική σύγκρουση προκαλούν οι νέες ρυθμίσεις για τις δηλώσεις ΟΣΔΕ, καθώς τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων καλούνται να αναλάβουν αυξημένες ευθύνες, να ελέγχουν την ορθότητα των στοιχείων και να αντιμετωπίζουν πρόστιμα έως 50.000 ευρώ, αποκλεισμό από το σύστημα και πιθανή επιστροφή αγροτικών ενισχύσεων.
Ρεπορτάζ : Γιώργος Θεοχάρης
News: Με μεγάλη ανησυχία υποδέχθηκαν τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων τις προωθούμενες αλλαγές στον τρόπο υποβολής και διαχείρισης των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης από το 2026. Οι ρυθμίσεις αλλάζουν δραστικά το καθεστώς λειτουργίας των ΚΥΔ, καθώς δεν περιορίζονται πλέον στην τεχνική καταχώριση των στοιχείων που προσκομίζει ο παραγωγός, αλλά καλούνται να ελέγχουν την πληρότητα, την ορθότητα και τη συμβατότητά τους.
Το νέο τοπίο διαμορφώνεται ενώ η ΑΑΔΕ έχει ήδη παρουσιάσει τη νέα εφαρμογή για την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης του 2026, στο πλαίσιο της μετάβασης των ελέγχων και των αγροτικών πληρωμών σε ένα περισσότερο συγκεντρωτικό και διασταυρωμένο ψηφιακό σύστημα.
Από τον παραγωγό στο ΚΥΔ η ευθύνη του ελέγχου
Το σημείο που προκαλεί τις εντονότερες αντιδράσεις είναι η υποχρέωση των ΚΥΔ, των γεωπόνων, των γεωτεχνικών, των λογιστών και των άλλων εξουσιοδοτημένων προσώπων να επιδεικνύουν τη λεγόμενη «δέουσα επιμέλεια».
Στην πράξη, πριν οριστικοποιηθεί μια δήλωση, θα πρέπει να πραγματοποιείται έλεγχος πληρότητας και ορθότητας των στοιχείων βάσει των δικαιολογητικών του παραγωγού. Παράλληλα, το ΚΥΔ οφείλει να μην ολοκληρώνει την αίτηση όταν μέσα από το πληροφοριακό σύστημα προκύπτει πρόδηλη ασυμβατότητα.
Οι υπεύθυνοι των Κέντρων υποστηρίζουν ότι η υποχρέωση αυτή είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί σε πραγματικές συνθήκες. Ένα ΚΥΔ μπορεί να διαχειρίζεται χιλιάδες δηλώσεις μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα, χωρίς να έχει πάντοτε τη δυνατότητα να επιβεβαιώσει επί τόπου τη χρήση μιας έκτασης, τη γνησιότητα κάθε ιδιωτικού συμφωνητικού ή την πραγματική κατάσταση μιας αγροτικής εκμετάλλευσης.
Η διάταξη διευκρινίζει ότι η ευθύνη του ΚΥΔ δεν καταργεί την ευθύνη του ίδιου του δικαιούχου. Ωστόσο, δημιουργεί ένα καθεστώς συνυπευθυνότητας που προκαλεί έντονη ανασφάλεια στους φορείς υποβολής.
Πληροφορίες του Βήματος Ορθοδοξίας
Σύμφωνα με πληροφορίες του VimaOrthodoxias.gr, εξειδικευμένα στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αναγνωρίζουν ότι ορισμένες διατυπώσεις χρειάζονται αποσαφήνιση, ώστε να διαχωρίζεται η τεχνική ευθύνη του ΚΥΔ από την ευθύνη του παραγωγού για στοιχεία που δεν είναι δυνατόν να επαληθευτούν κατά την υποβολή.
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι η φιλοσοφία των αλλαγών συνδέεται με την ανάγκη περιορισμού εικονικών δηλώσεων, πλαστών δικαιολογητικών και αχρεωστήτως καταβληθεισών ενισχύσεων. Ωστόσο, παραδέχονται ότι πρέπει να υπάρξουν σαφείς δικλίδες προστασίας για όσους ενεργούν καλόπιστα, τηρούν τον φάκελο τεκμηρίωσης και καταχωρίζουν πιστά τα έγγραφα του παραγωγού.
Οι τελικές αποφάσεις και οι εφαρμοστικές λεπτομέρειες αναμένεται να προσδιοριστούν με αποφάσεις του διοικητή της ΑΑΔΕ, ενώ κρίσιμη θεωρείται και η στάση που θα κρατήσει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απέναντι στα αιτήματα των συνεταιρισμών και των επαγγελματιών του κλάδου.
Πρόστιμα έως 50.000 ευρώ και αποκλεισμός
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρές διοικητικές κυρώσεις. Για παραβάσεις όπως η πλημμελής μεταφορά στοιχείων, η παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή η ελλιπής τήρηση του φακέλου τεκμηρίωσης, τα πρόστιμα ξεκινούν από 5.000 ευρώ και μπορούν να φτάσουν τα 20.000 ευρώ ανά παράβαση.
Παράλληλα, προβλέπεται προσωρινός αποκλεισμός από τη δυνατότητα υποβολής δηλώσεων έως και για δύο έτη ενίσχυσης.
Ακόμη βαρύτερες είναι οι συνέπειες για τις σοβαρές παραβάσεις. Η υπαίτια υποβολή αιτήσεων με ψευδή ή νοθευμένα στοιχεία, η χρήση πλαστών δικαιολογητικών, η απόκρυψη κρίσιμων δεδομένων και η υποβολή δηλώσεων υπό καθεστώς σύγκρουσης συμφερόντων επισύρουν πρόστιμα από 20.000 έως 50.000 ευρώ.
Μπορεί επίσης να επιβληθεί προσωρινός ή οριστικός αποκλεισμός από το ΟΣΔΕ. Σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε τρία χρόνια, τα όρια των προστίμων και η διάρκεια του αποκλεισμού διπλασιάζονται.
Αλληλέγγυα ευθύνη για επιστροφή ενισχύσεων
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πρόβλεψη ότι, όταν μια σοβαρή παράβαση συνδέεται αιτιωδώς με παράνομη ή αχρεώστητη πληρωμή άνω των 5.000 ευρώ ανά δήλωση, το ΚΥΔ ή ο επαγγελματίας μπορεί να ευθύνεται μαζί με τον παραγωγό για την επιστροφή του ποσού.
Εφόσον το ΚΥΔ λειτουργεί ως νομικό πρόσωπο, η ευθύνη μπορεί να επεκταθεί στους διαχειριστές, στους διευθυντές, στους διευθύνοντες συμβούλους και στα πρόσωπα που ασκούσαν διοίκηση κατά τον χρόνο της παράβασης.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται από πολλούς επαγγελματίες δυσανάλογη, καθώς ένα λάθος ή μια παράλειψη μπορεί να απειλήσει όχι μόνο τη λειτουργία της επιχείρησης, αλλά και την προσωπική περιουσία των στελεχών της.
Φόβοι για αποκλεισμό των συνεταιριστικών ΚΥΔ
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τη σύγκρουση συμφερόντων. Η διάταξη προβλέπει ότι δεν μπορεί να συμβάλλεται με τον δικαιούχο πρόσωπο που έχει άμεσο ή έμμεσο οικονομικό, επαγγελματικό, οικογενειακό ή άλλο προσωπικό συμφέρον, το οποίο ενδέχεται να επηρεάσει την αμερόληπτη εκτέλεση των υποχρεώσεών του.
Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί υποστηρίζουν ότι η σημερινή διατύπωση μπορεί να οδηγήσει σε έμμεσο αποκλεισμό των δικών τους ΚΥΔ. Τα μέλη ενός συνεταιρισμού έχουν από τη φύση της σχέσης τους οικονομικές και επαγγελματικές συναλλαγές με την οργάνωση, είτε μέσω προμηθειών, είτε μέσω εμπορίας προϊόντων, είτε μέσω παροχής γεωτεχνικών υπηρεσιών.
Εάν αυτή η σχέση θεωρηθεί αυτομάτως σύγκρουση συμφερόντων, ένας μεγάλος αριθμός συνεταιριστικών φορέων θα βρεθεί εκτός διαδικασίας, αφήνοντας χιλιάδες αγρότες χωρίς το ΚΥΔ που τους εξυπηρετεί επί χρόνια.
Η κρίσιμη συζήτηση
Το ζητούμενο δεν είναι να παραμείνουν οι δηλώσεις χωρίς έλεγχο. Είναι να καθοριστούν με ακρίβεια τα όρια ευθύνης κάθε πλευράς. Ο παραγωγός πρέπει να ευθύνεται για όσα δηλώνει και για τα δικαιολογητικά που προσκομίζει, ενώ το ΚΥΔ πρέπει να ευθύνεται για την ορθή καταχώριση, την τήρηση των διαδικασιών και την αποφυγή συνειδητής συμμετοχής σε παρατυπίες.
Χωρίς αυτή τη σαφή διάκριση, υπάρχει ο κίνδυνος πολλά ΚΥΔ να αρνούνται να οριστικοποιήσουν δύσκολες δηλώσεις ή να αυξήσουν σημαντικά τις αμοιβές τους για να καλύψουν το πρόσθετο διοικητικό και νομικό κόστος.
Η τελική μορφή των ρυθμίσεων θα κρίνει αν το νέο σύστημα θα λειτουργήσει ως πραγματικό φίλτρο διαφάνειας ή αν θα προκαλέσει ένα κύμα αποχωρήσεων, καθυστερήσεων και νέας ταλαιπωρίας για τους παραγωγούς.
