ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Νέα δεδομένα για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους – Ποιοι περιμένουν επιστροφές, πώς καταβάλλονται οι αυξήσεις του 2026 και γιατί το 2027 αποτελεί χρονιά-ορόσημο
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σημαντικές αλλαγές φέρνει η διετία 2026–2027 για τους συνταξιούχους, καθώς ανοίγουν σταδιακά τρία μεγάλα κεφάλαια: τα αναδρομικά των συνταξιούχων του Δημοσίου, η κατάργηση του συμψηφισμού των αυξήσεων με την προσωπική διαφορά και οι παρεμβάσεις στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το VimaOrthodoxias.gr και με όσα ανέφεραν εξειδικευμένα στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του e-ΕΦΚΑ, οι αλλαγές δεν οδηγούν όλες σε αυτόματες και οριζόντιες πληρωμές. Άλλο καθεστώς ισχύει για την προσωπική διαφορά, όπου υπάρχει ήδη νομοθετημένο χρονοδιάγραμμα, και διαφορετικό για τα αναδρομικά, τα οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από δικαστικές αποφάσεις, προσφυγές και την κατηγορία του συνταξιούχου.
Αναδρομικά Δημοσίου: Ποιοι βρίσκονται κοντά στις πληρωμές
Το σημαντικότερο μέτωπο αφορά συνταξιούχους του Δημοσίου που έχουν προσφύγει για την επιστροφή κρατήσεων της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
Οι διεκδικήσεις συνδέονται κυρίως με το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η ΕΑΣ είχε κριθεί αντισυνταγματική για τις συντάξεις του Δημοσίου. Οι επιστροφές δεν είναι ίδιες για όλους, καθώς επηρεάζονται από:
- το ύψος της κύριας σύνταξης,
- το ποσοστό της κράτησης ΕΑΣ,
- τους μήνες για τους οποίους αναγνωρίζεται δικαίωμα επιστροφής,
- την ημερομηνία άσκησης της αγωγής,
- την κατηγορία του συνταξιούχου.
Σύμφωνα με τους διαθέσιμους υπολογισμούς, τα αναδρομικά μπορούν να φτάσουν περίπου έως τις 8.500 ευρώ για συνταξιούχους υπουργείων, ΟΤΑ και άλλων δημόσιων οργανισμών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συνταξιούχων ειδικών μισθολογίων ενδέχεται να προσεγγίσουν ή να ξεπεράσουν τις 9.500 ευρώ. Τα ποσά αυτά αφορούν ειδικές περιπτώσεις και δεν αποτελούν οριζόντια παροχή προς όλους τους συνταξιούχους του Δημοσίου.
Παράδειγμα επιστροφής ΕΑΣ
Συνταξιούχος του Δημοσίου με μικτή κύρια σύνταξη 1.850 ευρώ είχε μηνιαία κράτηση ΕΑΣ 55 ευρώ.
Εφόσον δικαιωθεί για περίοδο 23 μηνών, η βασική επιστροφή υπολογίζεται ενδεικτικά ως εξής:
55 ευρώ × 23 μήνες = 1.265 ευρώ
Στο ποσό μπορεί να προστεθούν νόμιμοι τόκοι, ανάλογα με την απόφαση και τον χρόνο κατάθεσης της αγωγής.
Σε υψηλότερες συντάξεις, όπου η μηνιαία κράτηση έφτανε τα 200, τα 300 ή ακόμη περισσότερα ευρώ, τα αναδρομικά αυξάνονται σημαντικά.
Αναδρομικά σε χήρες συνταξιούχων του Δημοσίου
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι συντάξεις χηρείας του Δημοσίου, για τις οποίες έχουν εκδοθεί αποφάσεις που αναγνωρίζουν λανθασμένους υπολογισμούς κατά την περίοδο από τον Μάιο του 2016 έως τον Απρίλιο του 2019.
Σε συγκεκριμένες υποθέσεις οι αναδρομικές διαφορές μπορούν να φτάσουν έως περίπου τις 7.800 ευρώ. Και σε αυτή την περίπτωση, όμως, οι πληρωμές συνδέονται κατά κύριο λόγο με συνταξιούχους που προσέφυγαν και δικαιώθηκαν δικαστικά.
Προσωπική διαφορά: Τι ισχύει μέσα στο 2026
Η μεγάλη αλλαγή του 2026 είναι ότι κανένας συνταξιούχος με προσωπική διαφορά δεν χάνει πλέον ολόκληρη την ετήσια αύξηση εξαιτίας του συμψηφισμού.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο:
- Όσοι δεν είχαν προσωπική διαφορά στις 31 Δεκεμβρίου 2025 λαμβάνουν ολόκληρη την αύξηση.
- Όσοι είχαν προσωπική διαφορά μικρότερη από το 50% της ετήσιας αύξησης λαμβάνουν το ποσό που απομένει μετά τον συμψηφισμό, αλλά σε κάθε περίπτωση όχι λιγότερο από το 50% της συνολικής αύξησης.
- Όσοι είχαν προσωπική διαφορά μεγαλύτερη από το 50% της αύξησης λαμβάνουν απευθείας το υπόλοιπο 50% ως πραγματική αύξηση στην καταβαλλόμενη σύνταξή τους.
Η μεταβατική ρύθμιση έχει τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026, ενώ από το 2027 καταργείται πλήρως ο συμψηφισμός των νέων αυξήσεων με την προσωπική διαφορά.
Το VimaOrthodoxias.gr αποκαλύπτει τα τρία σημεία-κλειδιά
Όπως επισημαίνουν στο VimaOrthodoxias.gr στελέχη με εξειδίκευση στην κοινωνική ασφάλιση, οι συνταξιούχοι θα πρέπει να ξεχωρίζουν τρία διαφορετικά ζητήματα:
Πρώτον, η προσωπική διαφορά δεν καταβάλλεται αναδρομικά ως ξεχωριστό ποσό. Αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο συμψηφίζονται οι νέες αυξήσεις.
Δεύτερον, από το 2027 η προσωπική διαφορά που παραμένει δεν αφαιρείται αυτόματα από τον λογαριασμό του συνταξιούχου. Παγιοποιείται, αλλά δεν θα απορροφά τις μελλοντικές αυξήσεις.
Τρίτον, τα αναδρομικά του Δημοσίου δεν αποτελούν ενιαίο πακέτο πληρωμών. Κάθε κατηγορία εξετάζεται ανάλογα με την απόφαση, την προσφυγή και τις κρατήσεις που είχαν επιβληθεί.
Αναλυτικά παραδείγματα προσωπικής διαφοράς
Παράδειγμα 1: Σύνταξη 1.000 ευρώ
Με υποθετική αύξηση 2,6%, η ετήσια αναπροσαρμογή αντιστοιχεί σε:
1.000 × 2,6% = 26 ευρώ τον μήνα
Εάν ο συνταξιούχος έχει προσωπική διαφορά 60 ευρώ:
- Το 2026 λαμβάνει τουλάχιστον το 50% της αύξησης, δηλαδή 13 ευρώ.
- Η σύνταξή του διαμορφώνεται στα 1.013 ευρώ.
- Από το 2027 λαμβάνει ολόκληρη τη νέα ετήσια αύξηση, χωρίς να συμψηφίζεται με την προσωπική διαφορά.
Παράδειγμα 2: Σύνταξη 1.200 ευρώ
Με αύξηση 2,6% προκύπτει:
1.200 × 2,6% = 31,20 ευρώ
Με προσωπική διαφορά 10 ευρώ, ο συμψηφισμός αφήνει υπόλοιπο 21,20 ευρώ. Επειδή το ποσό είναι μεγαλύτερο από το κατώτατο 50% της αύξησης, ο συνταξιούχος λαμβάνει 21,20 ευρώ.
Η νέα καταβαλλόμενη σύνταξη γίνεται 1.221,20 ευρώ.
Παράδειγμα 3: Σύνταξη 1.500 ευρώ
Η υποθετική αύξηση 2,6% αντιστοιχεί σε:
1.500 × 2,6% = 39 ευρώ
Με προσωπική διαφορά 80 ευρώ:
- Το 2026 καταβάλλεται τουλάχιστον το 50%, δηλαδή 19,50 ευρώ.
- Από το 2027 οι νέες αυξήσεις θα καταβάλλονται ολόκληρες.
- Το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς παραμένει διακριτό, αλλά δεν θα απορροφά τις αυξήσεις που θα αποφασίζονται.
Το τελικό ποσοστό αύξησης για το 2027 δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς προκύπτει από τον συνδυασμό πληθωρισμού και ανάπτυξης. Τα παραδείγματα με 2,6% είναι ενδεικτικά και όχι οριστική κυβερνητική απόφαση.
Τι αλλάζει στην ΕΑΣ
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων εξακολουθεί να επιβάλλεται στις υψηλότερες κύριες συντάξεις. Ωστόσο, έχουν γίνει παρεμβάσεις ώστε οι κλίμακες επιβολής της να αναπροσαρμόζονται και ένας συνταξιούχος να μη χάνει τελικά χρήματα επειδή μια μικρή αύξηση τον μεταφέρει σε μεγαλύτερο συντελεστή κράτησης.
Παράλληλα, η προσαύξηση που λαμβάνει ένας εργαζόμενος συνταξιούχος λόγω της απασχόλησής του προβλέπεται να μη συνυπολογίζεται για την επιβολή ή την αύξηση της ΕΑΣ. Η παρέμβαση αποσκοπεί στο να μην ακυρώνεται ένα μέρος της ανταμοιβής για τον πρόσθετο χρόνο ασφάλισης από αυξημένες κρατήσεις.
Παράδειγμα ΕΑΣ
Έστω συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.690 ευρώ, ο οποίος λαμβάνει αύξηση 40 ευρώ.
Χωρίς αναπροσαρμογή των ορίων, η νέα σύνταξη των 1.730 ευρώ θα μπορούσε να τον μεταφέρει σε υψηλότερη κλίμακα ΕΑΣ, προκαλώντας κράτηση μεγαλύτερη από την ίδια την αύξηση.
Με την αναπροσαρμογή των ορίων επιδιώκεται να διατηρείται το πραγματικό όφελος και να αποφεύγεται το φαινόμενο ο συνταξιούχος να παίρνει ονομαστική αύξηση, αλλά να καταλήγει με μικρότερο καθαρό ποσό.
Τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι
Οι συνταξιούχοι του Δημοσίου που είχαν ασκήσει προσφυγές πρέπει να παρακολουθούν την εξέλιξη της υπόθεσής τους μέσω του πληρεξούσιου δικηγόρου τους και να ελέγχουν αν η απόφαση έχει καταστεί τελεσίδικη.
Όσοι έχουν προσωπική διαφορά μπορούν να τη διαπιστώσουν στο ενημερωτικό σημείωμα της σύνταξής τους μέσα από τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ.
Το 2027 αναμένεται να είναι η πρώτη χρονιά κατά την οποία όλοι οι συνταξιούχοι θα συμμετέχουν πλήρως στις ετήσιες αυξήσεις, ανεξάρτητα από το αν εξακολουθούν να εμφανίζουν λογιστικό υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς.
Η αλλαγή αυτή δεν μηδενίζει αυτομάτως το παλαιό ποσό της προσωπικής διαφοράς. Καταργεί, όμως, τον μηχανισμό που στερούσε από εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους ένα μέρος ή το σύνολο των ετήσιων αυξήσεων.
