ΤΟΥΡΚΙΑ: Η παρέμβαση για τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής στην Άγκυρα και η βαριά πολιτική παρακαταθήκη του Ερντογάν
Την εκτίμηση ότι η Τουρκία έχει μετατραπεί δομικά σε μία από τις πλέον εχθρικές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες κοινωνίες, παρά το γεγονός ότι παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, διατύπωσε ο διεθνολόγος Πέτρος Τασιός, μιλώντας στην ERTNEWS.
Καλεσμένος στην εκπομπή του δημοσιογράφου Λευτέρη Καραγιάννη, ο Πέτρος Τασιός σχολίασε τα πεπραγμένα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 7 και 8 Ιουλίου 2026 στην Άγκυρα, εστιάζοντας στη βαθιά μεταβολή που έχει συντελεστεί στις σχέσεις της τουρκικής κοινωνίας με τη Δύση και ειδικότερα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως υποστήριξε, ο αντιαμερικανισμός στην Τουρκία δεν αποτελεί πλέον μια συγκυριακή αντίδραση απέναντι σε συγκεκριμένες επιλογές της Ουάσιγκτον. Αντίθετα, έχει αποκτήσει δομικά χαρακτηριστικά και έχει διαχυθεί από την κορυφή του πολιτικού συστήματος έως ένα μεγάλο μέρος της τουρκικής κοινωνίας.
Η επίδραση της 23χρονης διακυβέρνησης Ερντογάν
Ο Πέτρος Τασιός συνέδεσε αυτή τη μεταβολή με τη μακρά περίοδο διακυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια συστηματική πολιτική και ιδεολογική διαδικασία που εξελίσσεται επί 23 συνεχόμενα χρόνια.
Κατά την ανάλυσή του, η πολιτική ηγεσία της Τουρκίας καλλιέργησε σταδιακά την εικόνα μιας χώρας που βρίσκεται υπό συνεχή πίεση ή επιβουλή από δυτικά κέντρα εξουσίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες παρουσιάστηκαν συχνά ως δύναμη που επιχειρεί να περιορίσει την τουρκική ανεξαρτησία και την περιφερειακή επιρροή της Άγκυρας.
Η συγκεκριμένη αντίληψη, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν περιορίστηκε στον στενό πυρήνα του κυβερνώντος κόμματος. Ενσωματώθηκε στον δημόσιο λόγο, επηρέασε κόμματα της αντιπολίτευσης και διαδόθηκε στη δημόσια διοίκηση, στις Ένοπλες Δυνάμεις, στα μέσα ενημέρωσης και σε ευρύτατα κοινωνικά στρώματα.
Τα συντριπτικά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις
Για να τεκμηριώσει τη θέση του, ο Πέτρος Τασιός επικαλέστηκε στοιχεία από διεθνείς έρευνες του Pew Research Center σχετικά με την εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών στην τουρκική κοινή γνώμη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε:
- Το 2014, το 74% των Τούρκων δήλωνε ότι είχε αρνητική άποψη για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επρόκειτο για το τρίτο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν, μετά την Ιορδανία και την Αίγυπτο.
- Το 2017, το ποσοστό των Τούρκων που δεν εξέφραζε ευνοϊκή γνώμη για τις ΗΠΑ έφθασε στο 79%.
- Το 2024, περίπου το 80% των ερωτηθέντων στην Τουρκία εμφανιζόταν να έχει αρνητική εικόνα για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι έρευνες του Pew καταγράφουν πράγματι εξαιρετικά αρνητικές απόψεις στην Τουρκία τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την αμερικανική πολιτική ηγεσία. Σε νεότερη έρευνα του 2026, περίπου οκτώ στους δέκα ερωτηθέντες στην Τουρκία εξακολουθούσαν να εκφράζουν αρνητική άποψη για τις Ηνωμένες Πολιτείες. (Pew Research Center)
Η σημασία αυτών των ποσοστών, κατά τον Πέτρο Τασιό, γίνεται ακόμη μεγαλύτερη επειδή η Τουρκία δεν είναι ένας παραδοσιακός αντίπαλος των ΗΠΑ, όπως η Ρωσία ή η Κίνα, αλλά ένας τυπικά στρατηγικός σύμμαχος μέσα στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Δυσπιστία και απέναντι στο ΝΑΤΟ
Ο διεθνολόγος αναφέρθηκε επίσης σε ξεχωριστή έρευνα του Turkey’s Pulse του 2022, σύμφωνα με την οποία το 65% των Τούρκων δεν εμπιστευόταν το ΝΑΤΟ ως οργανισμό που υπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας τους.
Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει, σύμφωνα με την ανάλυσή του, μια σοβαρή αντίφαση στην τουρκική εξωτερική πολιτική. Η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιεί τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της στρατηγικής της θέσης, την πρόσβαση σε προηγμένα οπλικά συστήματα και τη διεύρυνση της περιφερειακής της επιρροής. Την ίδια στιγμή, όμως, στο εσωτερικό της χώρας επικρατεί βαθιά καχυποψία απέναντι στη Συμμαχία και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Τουρκία, επομένως, εμφανίζεται να αντιμετωπίζει τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ περισσότερο ως εργαλείο ισχύος και διαπραγμάτευσης και λιγότερο ως έκφραση μιας σταθερής πολιτικής και αξιακής προσήλωσης στη Δύση.
«Η παρακαταθήκη θα παραμείνει και μετά τον Ερντογάν»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Πέτρος Τασιός στην επόμενη ημέρα της Τουρκίας. Όπως εκτίμησε, ακόμη και μετά το πολιτικό ή βιολογικό τέλος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η παρακαταθήκη του αντιαμερικανισμού δεν πρόκειται να εξαφανιστεί αυτόματα.
Αντίθετα, θα παραμείνει βαθιά ριζωμένη στην κρατική γραφειοκρατία, στα πολιτικά κόμματα, στις Ένοπλες Δυνάμεις και, κυρίως, σε ένα πολύ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού.
Κατά συνέπεια, η πιθανή αλλαγή προσώπου στην ηγεσία της Τουρκίας δεν σημαίνει υποχρεωτικά και άμεση επιστροφή της χώρας σε μια σαφώς δυτικόστροφη εξωτερική πολιτική. Οι δομές, οι αντιλήψεις και οι κοινωνικές τάσεις που αναπτύχθηκαν κατά τη μακρά περίοδο Ερντογάν ενδέχεται να συνεχίσουν να καθορίζουν τη στάση της Άγκυρας για πολλά χρόνια.
«Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας προς αυτή την κατεύθυνση έχει ολοκληρωθεί. Οι προσδοκίες ότι μπορεί εύκολα να επιστρέψει σε μια παραδοσιακά δυτικόστροφη πορεία δεν αποτελούν παρά ψευδαισθήσεις για όσους εξακολουθούν να το πιστεύουν», ήταν το κεντρικό συμπέρασμα της παρέμβασης του Πέτρου Τασιού.
