ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Στο πιο κρίσιμο σημείο των τελευταίων ετών βρίσκεται ο αγροτικός κόσμος, καθώς οι καθυστερήσεις σε πληρωμές, οι αυστηροί έλεγχοι στα βιολογικά, οι εκκρεμότητες στους Νέους Αγρότες και οι πιέσεις στις τιμές των σιτηρών δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για παραγωγούς και κτηνοτρόφους.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρακολουθούνται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, η φετινή περίοδος εξελίσσεται σε μεγάλη δοκιμασία για χιλιάδες εκμεταλλεύσεις που περίμεναν ενισχύσεις για να καλύψουν κόστος, εφόδια και υποχρεώσεις.
Η εικόνα στην ύπαιθρο δεν είναι απλώς δύσκολη. Είναι οριακή. Παραγωγοί που είχαν προγραμματίσει την καλλιεργητική τους χρονιά με βάση ενισχύσεις, συνδεδεμένες και οικολογικά σχήματα βλέπουν σήμερα τα δεδομένα να αλλάζουν. Οι έλεγχοι γίνονται αυστηρότεροι, οι πληρωμές μετατίθενται, οι ενστάσεις ανοίγουν με ασφυκτικές προθεσμίες και η ρευστότητα εξαφανίζεται.
Νέοι Αγρότες χωρίς ρευστότητα
Το πρώτο μεγάλο μέτωπο αφορά τους Νέους Αγρότες. Πολλοί υποψήφιοι μπήκαν στο πρόγραμμα υπολογίζοντας ότι η έγκριση θα οδηγήσει άμεσα σε οικονομική ενίσχυση 30.000 έως 40.000 ευρώ. Στην πράξη, όμως, η καθυστέρηση στις εγκρίσεις και οι εκκρεμότητες με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ έχουν αφήσει αρκετούς εκτεθειμένους.
Ιδιαίτερα όσοι δεν προέρχονται από αγροτικές οικογένειες και δεν διαθέτουν κεφάλαιο κίνησης ή εμπειρία βρίσκονται πλέον μπροστά σε αδιέξοδο. Μελετητές και γεωπόνοι καταγράφουν περιπτώσεις νέων παραγωγών που έχουν δημιουργήσει υποχρεώσεις πριν καν εισπράξουν την πρώτη δόση.
Η εξατομίκευση των δηλώσεων ΟΣΔΕ 2024 δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ πλέον απαιτείται και αντίστοιχη εικόνα για το ΟΣΔΕ 2025. Αυτό σημαίνει ότι οι τελικές εγκρίσεις είναι πιθανό να μετακινηθούν προς το φθινόπωρο.
Η μηδική στο επίκεντρο της αγωνίας
Μεγάλη αναστάτωση επικρατεί και στη μηδική. Οι παραγωγοί περίμεναν ενισχύσεις από βιολογικά, συνδεδεμένες και de minimis, όμως η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη.
Η αγορά έχει πιεστεί από τις ζωονόσους, που περιόρισαν τη ζήτηση από την κτηνοτροφία. Παράλληλα, οι καθυστερήσεις στις πληρωμές έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία. Πολλοί παραγωγοί είχαν υπολογίσει σε συνδυασμό επιδοτήσεων που θα έφτανε ακόμη και πάνω από 80 ευρώ το στρέμμα, όμως πλέον δεν γνωρίζουν αν και πότε θα πληρωθούν.
Η συνδεδεμένη ενίσχυση παραμένει αβέβαιη για όσους έχουν προβλήματα με παραστατικά, ενώ η πλατφόρμα για το de minimis δεν έχει λειτουργήσει με τον τρόπο που ανέμεναν οι δικαιούχοι.
Αυστηροί έλεγχοι στα βιολογικά
Το μεγαλύτερο άγχος αυτή την περίοδο αφορά τα βιολογικά. Η ΑΑΔΕ εφαρμόζει εκτεταμένους διασταυρωτικούς ελέγχους, τόσο στη φυτική όσο και στη ζωική παραγωγή.
Στη φυτική παραγωγή ελέγχονται τα φυτοπροστατευτικά που δηλώθηκαν ή αγοράστηκαν από παραγωγούς. Όσα δεν είναι συμβατά με τη βιολογική παραγωγή οδηγούν τους δικαιούχους σε διερεύνηση και πιθανή αναστολή πληρωμής.
Στη ζωική παραγωγή, για πρώτη φορά ελέγχεται και λίστα αντιβιοτικών. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί μεγάλη αναστάτωση στους κτηνοτρόφους, καθώς στη βιολογική κτηνοτροφία η χρήση αντιβιοτικών επιτρέπεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις και υπό αυστηρούς όρους.
Οι έλεγχοι δεν είναι τυπικοί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με πληροφορίες από την αγορά, επιτόπιοι έλεγχοι κράτησαν πολλές ώρες, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι το σύστημα αλλάζει ριζικά.
Ενστάσεις και νέες πληρωμές
Η ενεργοποίηση της διαδικασίας ενστάσεων δίνει μια τελευταία ευκαιρία σε παραγωγούς που θεωρούν ότι αδικήθηκαν. Μέσω της myAADE οι δικαιούχοι μπορούν να υποβάλουν ενδικοφανείς προσφυγές για συγκεκριμένες παρεμβάσεις, όπως Βιολογικά, Κομφούζιο, Αυτόχθονες Φυλές και Νιτρορύπανση.
Οι προθεσμίες είναι περιορισμένες και απαιτούν άμεση κινητοποίηση. Όσοι δικαιωθούν, αναμένεται να πληρωθούν σε επόμενο κύκλο, πιθανότατα προς τα τέλη Ιουλίου.
Ωστόσο, η διαδικασία δεν είναι απλή. Τα ευρήματα επανεξετάζονται μηχανογραφικά, άρα οι παραγωγοί πρέπει να διορθώσουν τα στοιχεία τους στις αντίστοιχες βάσεις και να προσκομίσουν τεκμηρίωση όπου απαιτείται.
Κριθάρι: Καθυστέρηση στον αλωνισμό και πίεση στις τιμές
Παράλληλα, προβλήματα προκαλούν οι βροχοπτώσεις στον αλωνισμό του κριθαριού. Σε περιοχές της Θεσσαλίας και της Κεντρικής Ελλάδας, οι παραγωγοί δεν μπορούν να μπουν στα χωράφια λόγω υγρασίας, ενώ οι έμποροι αποφεύγουν παραλαβές με υψηλά ποσοστά υγρασίας.
Οι τιμές για το κριθάρι ζωοτροφής κινούνται στα 17 έως 19 λεπτά το κιλό, επίπεδα που πολλοί παραγωγοί θεωρούν χαμηλά σε σχέση με το αυξημένο κόστος παραγωγής. Στα συμβόλαια με τη ζυθοποιία οι τιμές φτάνουν περίπου τα 22 λεπτά, όμως οι ποσότητες είναι περιορισμένες και τα ποιοτικά κριτήρια αυστηρά.
Στη διεθνή αγορά, η Ιορδανία αγόρασε περίπου 60.000 τόνους κριθαριού για ζωοτροφές, με τιμή κοντά στα 218,88 ευρώ ανά τόνο, γεγονός που δείχνει ότι η παγκόσμια αγορά παραμένει ενεργή αλλά ιδιαίτερα ανταγωνιστική.
Πολιτικό μήνυμα από την ύπαιθρο
Η πίεση στους αγρότες έχει πλέον και πολιτική διάσταση. Σε πολλές αγροτικές περιοχές καταγράφεται έντονη δυσαρέσκεια λόγω καθυστερήσεων, περικοπών και αβεβαιότητας.
Οι παραγωγοί ζητούν καθαρές απαντήσεις, σταθερό χρονοδιάγραμμα πληρωμών και δίκαιους ελέγχους. Όπως τονίζουν άνθρωποι της αγοράς, οι έντιμοι παραγωγοί δεν φοβούνται τη διαφάνεια, αλλά φοβούνται την καθυστέρηση, την ασάφεια και την έλλειψη ρευστότητας.
Το επόμενο δίμηνο θα είναι καθοριστικό. Αν οι πληρωμές ολοκληρωθούν χωρίς νέες εμπλοκές, η κατάσταση μπορεί να αποκλιμακωθεί. Αν όμως οι εκκρεμότητες μεταφερθούν στο φθινόπωρο, τότε η πίεση στην ελληνική ύπαιθρο θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη.
