Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης: Το ταπεινό όλοι τον αγαπούν. Τον ταπεινό, δεν μπορείς να τον ξεχάσεις… Το μυστικό στην ταπείνωση…
Ο ταπεινός έχει όλα τα πνευματικά αρώματα: απλότητα, πραότητα, αγάπη χωρίς όρια, καλοσύνη, ανεξικακία, θυσία, υπακοή κ.λπ. Επειδή έχει την πνευματική φτώχεια, έχει και όλον τον πνευματικό πλούτο. Είναι επίσης και ευλαβής και σιωπηλός, γι’ αυτό συγγενεύει και με την Κεχαριτωμένη Θεοτόκο Μαρία, η οποία είχε μεγάλη ταπείνωση. Ενώ είχε μέσα της ολόκληρο τον Θεό σαρκωμένο, δεν μίλησε καθόλου. Μικρό κοριτσάκι ήταν και είπε το «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον, ότι επέβλεψεν επί την ταπείνωσιν της δούλης αυτού». Μέσα σε λίγες λέξεις τόσα νοήματα! Πολύ θα βοηθηθείς, εάν εμβαθύνεις στα λόγια αυτά. Είναι λίγα και δυνατά. Αν τα μελετάς, θα αγαπήσεις την ταπείνωση και αν ταπεινωθείς, θα δεις τον Θεό να έρχεται μέσα σου και να κάνει την καρδιά σου Φάτνη της Βηθλεέμ.
Μερικοί μπορεί σε όλη τους τη ζωή, να ζουν δήθεν πνευματικά, να κάνουν άσκηση κ.λπ., αλλά να νομίζουν ότι κάτι είναι και γι’ αυτό να μην λαμβάνουν την Χάρη του Θεού. Και άλλοι σε λίγο χρόνο χαριτώνονται, επειδή ταπεινώνονται. Αν ο άνθρωπος ταπεινωθεί, μπορεί μέσα σε ένα λεπτό να τον λούσει η Χάρις του Θεού. Ενώ αν υπερηφανευτεί, μπορεί μέσα σε ένα λεπτό να γίνει ταγκαλάκι και να βρεθεί στην κόλαση. Αν δηλαδή θέλει ο άνθρωπος, γίνεται αρνί και αν θέλει, γίνεται κατσίκι. Τα καημένα τα κατσίκια και να θέλουν να γίνουν αρνιά δεν μπορούν, στον άνθρωπο όμως ο Θεός έδωσε την δυνατότητα να γίνει από κατσίκι αρνί, αρκεί να το θελήσει.
Η ταπείνωση καλλιεργείται με το φιλότιμο, καλλιεργείται και με την κοπριά των πτώσεων. Ανάλογα. Ένας φιλότιμος άνθρωπος ό,τι καλό έχει το αποδίδει στον Θεό. Βλέπει τις πολλές ευεργεσίες του Θεού, καταλαβαίνει, ότι δεν έχει ανταποκριθεί, ταπεινώνεται και δοξολογεί διαρκώς τον Θεό. Και όσο ταπεινώνεται και δοξολογεί τον Θεό, τόσο τον λούζει η Θεία Χάρις. Αυτή είναι η εκούσια ταπείνωση. Ενώ η ταπείνωση που φέρνουν οι διαρκείς πτώσεις, είναι η ακούσια ταπείνωση. Φυσικά η εκούσια ταπείνωση έχει πολύ μεγαλύτερη αξία από την ακούσια. Μοιάζει με χωράφι, που έχει καλό χώμα και καρπίζουν τα δέντρα, δίχως λίπασμα ή κοπριά και οι καρποί τους είναι νόστιμοι. Η ακούσια ταπείνωση μοιάζει με χωράφι που έχει αδύνατο έδαφος και για να δώσει καρπούς, πρέπει να ρίξεις και λίπασμα και κοπριά και πάλι οι καρποί του δεν θα είναι τόσο νόστιμοι. Εάν δεν ταπεινωθούμε εκουσίως, θα ταπεινωθούμε ακουσίως, διότι μας αγαπάει ο Καλός Θεός.
Η ταπείνωση ανοίγει τις πόρτες του Ουρανού και έρχεται στον άνθρωπο η Χάρις του Θεού, ενώ η υπερηφάνεια τις κλείνει.
Το μυστικό στην ταπείνωση είναι η αποδοχή των διαφόρων γεγονότων που επιτρέπει ο Θεός.
Η ταπείνωση δεν αγοράζεται από τον μπακάλη όπως τα ψώνια. Όταν λέμε: «δώσ’ μου, Θεέ μου, ταπείνωση», ο Θεός δεν θα πάρει την σέσουλα και θα αρχίσει: «πάρε ένα κιλό ταπείνωση εσύ», «μισό κιλό εσύ», αλλά θα επιτρέψει να έρθει λ.χ. κάποιος άνθρωπος αδιάκριτος να μας φερθεί σκληρά ή θα πάρει από άλλον την Χάρη Του και θα έρθει να μας βρίσει. Έτσι θα δοκιμαστούμε και θα εργαστούμε, εάν θέλουμε να αποκτήσουμε την ταπείνωση. Αλλά εμείς δεν σκεφτόμαστε, ότι ο Θεός επιτρέπει να γίνει ο αδελφός μας κακός, για να βοηθηθούμε εμείς και θυμώνουμε με τον αδελφό. Και ενώ ζητάμε από τον Θεό ταπείνωση, δεν δεχόμαστε τις ευκαιρίες που μας στέλνει, για να ταπεινωθούμε, αλλά δυσανασχετούμε…
Ταπεινοφροσύνη δεν είναι να λες λόγια ταπεινά, ούτε να αντιλέγεις σε εκείνον που σε επαινεί. Το να βρίζεις τον ευατόν σου, είναι το πρώτο στάδιο στην γνήσια ταπείνωση. Το να χαίρεσαι όταν σε βρίζουν, είναι το δεύτερο.
Αληθινή και τέλεια ταπείνωση είναι όταν φθάσει ο άνθρωπος σε τέτοια (πνευματική) κατάσταση, ώστε να θέλει να υπερηφανευτεί και να μην μπορεί! Ταπείνωση έχει αυτός που ότι καλό κάνει, το ξεχνά αμέσως και το παραμικρό καλό που του κάνουν, το θεωρεί πολύ μεγάλο και νιώθει ευγνωμοσύνη. Επίσης, φανερώνει γνήσια ταπεινοφροσύνη εκείνος, που δεν εξετάζει τι λένε οι άνθρωποι γι’ αυτόν, αλλά τι θα πει ο Θεός την ημέρα της Κρίσεως. Το ταπεινό όλοι τον αγαπούν. Τον ταπεινό, δεν μπορείς να τον ξεχάσεις…
Όταν σε ταπεινώνει ο άλλος και το δέχεσαι, τότε έχεις πραγματική ταπείνωση, γιατί πραγματική ταπείνωση είναι η ταπείνωση στην πράξη, όχι στα λόγια. Μια φορά ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ρώτησε τους ανθρώπους που είχαν συγκεντρωθεί γύρω του: «Ποιός από εσάς δεν έχει υπερηφάνεια;». «Εγώ», είπε κάποιος. «Έλα εδώ εσύ που δεν έχεις υπερηφάνεια, του λέει. Κόψε το μισό μουστάκι και πήγαινε στην πλατεία». «Α, αυτό δεν μπορώ να το κάνω», του απαντά. «Α, τότε δεν έχεις ταπείνωση», του λέει. Ήθελε να πει ο Άγιος, ότι χρειάζεται έμπρακτη ταπείνωση.
Εύκολα ταπεινώνεται κανείς, αλλά αυτό δεν σημαίνει, ότι έχει και πραγματική ταπείνωση.
