Τουρκία: Η Άγκυρα βλέπει ευκαιρία! Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει την κρίση του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν σε γεωπολιτική, ενεργειακή και εμπορική ευκαιρία.
Η Άγκυρα προβάλλει πλέον τον εαυτό της όχι απλώς ως «γέφυρα» Ανατολής–Δύσης, αλλά ως εναλλακτικό διάδρομο για εμπόριο, ενέργεια και ασφάλεια, την ώρα που τα Στενά του Ορμούζ έχουν αναδείξει την παγκόσμια εξάρτηση από τον Περσικό Κόλπο.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ελλάδα. Ο Γάλλος γεωπολιτικός αναλυτής Pierre Moreau εκτιμά ότι «η Τουρκία δεν περιμένει το τέλος της κρίσης· προσπαθεί να κατοχυρώσει ρόλο πριν γραφτεί η επόμενη περιφερειακή ισορροπία».
Ο Γερμανός οικονομολόγος Hans Keller σημειώνει ότι «η Άγκυρα βλέπει το Ορμούζ ως επιχείρημα για χερσαίους διαδρόμους», ενώ ο Έλληνας διεθνολόγος Νίκος Παπαδημητρίου υπογραμμίζει ότι «η Ελλάδα πρέπει να διαβάσει την τουρκική κίνηση όχι ως συγκυριακή ρητορική, αλλά ως σχέδιο δεκαετίας».
Τι λένε τα διεθνή πρακτορεία
Το Reuters μετέδωσε ότι η Τουρκία ανακοίνωσε πακέτο φορολογικών κινήτρων για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να προσελκύσει ξένες επενδύσεις, με στόχο να αναδείξει την Κωνσταντινούπολη σε περιφερειακό χρηματοοικονομικό κέντρο. Τα μέτρα περιλαμβάνουν απαλλαγές για υπηρεσίες υψηλής αξίας και ευνοϊκότερη φορολογία για εξαγωγικές και παραγωγικές επιχειρήσεις.
Την ίδια ώρα, το Reuters ανέφερε ότι η τουρκική οικονομία πιέζεται από τις συνέπειες του πολέμου, καθώς ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε τον Απρίλιο, με τις υψηλές τιμές ενέργειας να δυσκολεύουν το σχέδιο σταθεροποίησης του Μεχμέτ Σιμσέκ.
Η ισραηλινή Haaretz σημειώνει ότι η Τουρκία αντιτάχθηκε στον πόλεμο, αλλά τώρα εξετάζει πώς μπορεί να αποκομίσει στρατηγικό όφελος από την αναδιάταξη των εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών.
Η οικονομία πιέζεται, αλλά ο Ερντογάν πουλά σταθερότητα
Το βασικό παράδοξο είναι ότι η Τουρκία προσπαθεί να παρουσιαστεί ως σταθερή δύναμη, ενώ η οικονομία της πιέζεται. Οι υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου αυξάνουν το κόστος για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κρατικό προϋπολογισμό. Η Άγκυρα χρειάζεται επενδύσεις, συνάλλαγμα και εμπιστοσύνη στις αγορές.
Γι’ αυτό ο Ερντογάν επιχειρεί να μετατρέψει την Κωνσταντινούπολη σε κέντρο κεφαλαίων, εμπορίου και υπηρεσιών. Το μήνυμα προς επιχειρήσεις του Κόλπου είναι σαφές: αν οι θαλάσσιοι δρόμοι κινδυνεύουν και το Ντουμπάι ή η Ντόχα πιέζονται, η Τουρκία προσφέρει γεωγραφικό βάθος, βιομηχανική βάση, μεγάλο πληθυσμό και πρόσβαση σε Ευρώπη, Καύκασο, Μαύρη Θάλασσα και Μέση Ανατολή.
Ο Δρόμος Ανάπτυξης του Ιράκ
Κεντρικό εργαλείο είναι ο Δρόμος Ανάπτυξης του Ιράκ. Το σχέδιο προβλέπει σύνδεση του λιμανιού Αλ Φάου στο νότιο Ιράκ με την Τουρκία, μέσω σιδηροδρομικών και οδικών αξόνων. Το Ρόιτερς είχε καταγράψει ήδη από το 2024 την προκαταρκτική συμφωνία Ιράκ, Τουρκίας, Κατάρ και ΗΑΕ για συνεργασία στο έργο.
Η Άγκυρα θέλει να πείσει ότι αυτός ο διάδρομος μπορεί να λειτουργήσει ως εναλλακτική σε Σουέζ, Ορμούζ και άλλες ευάλωτες θαλάσσιες οδούς. Δεν είναι άμεση λύση, καθώς απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις, πολιτική σταθερότητα στο Ιράκ και ασφάλεια σε όλο το μήκος της διαδρομής. Είναι όμως ισχυρό γεωπολιτικό αφήγημα.
Η απάντηση στο IMEC
Η τουρκική στρατηγική έχει και ανταγωνιστική διάσταση απέναντι στον IMEC, τον διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, που παρακάμπτει την Τουρκία. Η Άγκυρα δεν θέλει να μείνει εκτός των νέων εμπορικών χαρτών. Γι’ αυτό προβάλλει τη δική της διαδρομή ως πιο ρεαλιστική και πιο κοντινή στην Ευρώπη.
Ο Pierre Moreau εκτιμά ότι «η Τουρκία δεν πολεμά μόνο για ρόλο στην ενέργεια, αλλά για θέση στον νέο χάρτη παγκοσμιοποίησης». Ο Hans Keller, πιο επιφυλακτικός, σημειώνει ότι «χωρίς σταθερή λίρα, προβλέψιμο θεσμικό πλαίσιο και αξιόπιστη χρηματοδότηση, ο κόμβος μένει περισσότερο φιλοδοξία παρά πραγματικότητα».
Άμυνα, Κατάρ και Κόλπος
Η Τουρκία δεν κινείται μόνο οικονομικά. Διατηρεί στρατιωτική παρουσία στο Κατάρ, ενισχύει σχέσεις με Ιράκ και Συρία και επιδιώκει αμυντικές γέφυρες με Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ. Η Άγκυρα θέλει να εμφανιστεί ως δύναμη που μπορεί να προσφέρει όχι μόνο εμπορικό διάδρομο, αλλά και ασφάλεια.
Ωστόσο, τα κράτη του Κόλπου δεν δείχνουν έτοιμα να παραδώσουν στην Τουρκία κεντρικό ρόλο. Συνεργάζονται μαζί της, αλλά κρατούν αποστάσεις. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, προτιμά ισορροπίες με Πακιστάν, ΗΠΑ και δικά της σχήματα ασφαλείας.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η τουρκική κινητικότητα δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει την κρίση σε στρατηγικό πλεονέκτημα. Η Αθήνα οφείλει να ενισχύσει τις δικές της συμμαχίες σε Ανατολική Μεσόγειο, Βαλκάνια και Ευρώπη, αξιοποιώντας λιμάνια, ενέργεια, ναυτιλία και σταθερότητα.
Το συμπέρασμα είναι καθαρό: η Τουρκία δεν κέρδισε ακόμη τίποτα οριστικά. Όμως έχει βάλει στόχο να βγει από τον πόλεμο ισχυρότερη. Και αυτό από μόνο του αλλάζει τους υπολογισμούς στην περιοχή.
