Ακόμα και σήμερα, η Ομογένεια έχει ως σημείο αναφοράς στα εθνικά της ξεσηκώματα το μεγάλο συλλαλητήριο στην Ουάσιγκτον το 1992 για το θέμα της ανιστόρητης αξίωσης των Σκοπιανών να σφετεριστούν το όνομα της Μακεδονίας.
Του Σταύρου Μαρμαρινου – Εθνικός Κήρυξ
Θυμάμαι, την κινητοποίηση εκείνη τη χρονιά της Ομογένειας. Τον Φεβρουάριο,
οι Σκοπιανοί είχαν πάρει άδεια να διαδηλώσουν έξω από το Γενικό Προξενείο της Ελλάδος στη Ν. Υόρκη. Χωρίς καθυστέρηση, ο τότε ύπατος πρόεδρος της Παμμακεδονικής, Φώτης Γερασόπουλος, ενημέρωσε το τότε Εθνικό Συμβούλιο και αμέσως με τον πρόεδρό του, ιατρό Γιάννη Νάθενα, αποφασίστηκε να οργανωθεί αντιδιαδήλωση. Όταν πήγαν για να βγάλουν τη σχετική άδεια, τους ρώτησε ο διοικητής της Αστυνομίας πόσα άτομα περίπου υπολογίζουν να λάβουν μέρος. Οι ομογενείς παράγοντες, του έκαναν λόγο για περίπου, 2000-3000. Ο διοικητής τούς είπε ότι θα κανονίσει να έχει την ανάλογη δύναμη αστυνομικών.
«Είχαμε μια εβδομάδα στη διάθεσή μας για να προετοιμαστούμε», θυμάμαι ότι μου είχε πει αργότερα ο Φώτης Γερασόπουλος. «Καλέσαμε πανομογενειακή συγκέντρωση, έγιναν επιτροπές για λεωφορεία, για συνθήματα κ.λπ. Και το Σάββατο ήλθαν τελικά στη διαδήλωση, 15.000 άτομα. Μας κάλεσε αμέσως ο διοικητής και μας προειδοποίησε ότι θα είμαστε υπεύθυνοι, εάν συμβεί κάτι. Ευτυχώς, όλα πήγαν καλά, εκτός από κάποιες συλλήψεις νέων που τρέχαμε τη νύχτα για να τους βγάλουμε με εγγύηση».
Λίγους μήνες αργότερα, πραγματοποιήθηκε το μεγαλειώδες και ιστορικό συλλαλητήριο της Ομογένειας στην Ουάσιγκτον. Και εδώ, η συμβολή του Φώτη Γερασόπουλου ήταν σημαντική, ιδίως στο να επιλυθεί ένα πρόβλημα που παρουσιάστηκε την τελευταία στιγμή.
Το θέμα του συλλαλητηρίου στην αμερικανική πρωτεύουσα, κοντά στον Λευκό Οίκο, άρχισε να συζητείται έντονα. Θυμάμαι πώς μου είχε περιγράψει ο Γερασόπουλος το τι είχε προηγηθεί: «Αποφασίσαμε, μια επιτροπή να συναντηθεί με τον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Βορείου και Νοτίου Αμερικής, Ιάκωβο. Πήγαμε με τον Γιάννη Νάθενα και τον τότε πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Μείζονος Ν. Υόρκης, Παν. Κασάπη. Μεταφέραμε τα αισθήματα της Ομογένειας για συλλαλητήριο και συμφωνήσαμε να πάμε στην Ουάσιγκτον πάνω από 15.000 άτομα. Αποφασίσαμε να γίνει το συλλαλητήριο στα τέλη Μαΐου. Άρχισαν οι προετοιμασίες. Δέκα μέρες πριν από το συλλαλητήριο μου τηλεφώνησε ο Αρχιεπίσκοπος ότι θέλει να με δει επειγόντως. Πήγα στο γραφείο του και μου είπε ότι έχουμε πρόβλημα με το συλλαλητήριο και πρέπει να το ακυρώσουμε, γιατί δέχεται πιέσεις από την αμερικανική και την ελληνική κυβέρνηση. Του απάντησα ότι αυτό είναι αδύνατο και ότι εγώ προσωπικά δεν αναλαμβάνω την ευθύνη για ματαίωση. Συζητήσαμε αρκετή ώρα και πρότεινα στον Ιάκωβο να βρει κάποια δικαιολογία την ημέρα εκείνη και να μην έλθει. Μου είπε ότι αυτό είναι πολύ δύσκολο. Συμφωνήσαμε να καλέσουμε συνάντηση σε δυο μέρες με τους Α. Αθενς, Α. Μανάτο, Ιω. Νάθενα, Π. Κασάπη και εμένα. Στη συνάντηση εκείνη, συμφωνήσαμε ότι το συλλαλητήριο δεν μπορεί να αναβληθεί και ότι ο Σεβασμιότατος θα παραστεί και θα κάνει μνημόσυνο για τους πεσόντες κατά τον Μακεδονικό Αγώνα. Αυτό και έγινε. Το συλλαλητήριο πραγματοποιήθηκε, και είχε μεγάλη επιτυχία, αφού πήραν μέρος περισσότερα από 50.000 άτομα».
Το συλλαλητήριο εκείνο πέρασε στην Ιστορία της Ομογένειας της Αμερικής, αφού εκτός από το ότι πέρασε τα συνθήματα των πανάρχαιων δικαίων της Ελλάδος, κατέδειξε την αποφασιστικότητα των Ελληνοαμερικανών να υπερασπιστούν τις αξίες και τον πολιτισμό της καταγωγής τους, αλλά και να ταρακουνήσει διάφορες εστίες πολιτικών αποφάσεων.
Σχετικά με το θέμα της ονομασίας του κράτους των Σκοπίων, ο Φώτης Γερασόπουλος είχε συζητήσει το ζήτημα αυτό με τον τότε πρόεδρο της Ελλάδος, αείμνηστο Κωνσταντίνο Καραμανλή. Θυμάμαι πώς ο ίδιος μου είχε περιγράψει τη συνάντηση εκείνη: «Του μετέφερα τις ανησυχίες μου για τις εξελίξεις στα Βαλκάνια. Είχε ήδη αρχίσει η διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας. Και του είπα ότι οι Σκοπιανοί θα ζητήσουν ανεξαρτησία από τους Σέρβους και θα μας προκαλέσουν πολλά προβλήματα. Θα χρησιμοποιήσουν για το κράτος τους την ονομασία ‘Μακεδονία’ καθώς και σύμβολα που ανήκουν πολιτιστικά και ιστορικά σε εμάς. Θα εργαστούν, όπως άλλωστε το κάνουν για πολλά χρόνια, προκειμένου να δημιουργήσουν μακεδονική εθνότητα. Ο Καραμανλής με καθησύχασε και μου είπε ότι δεν πρέπει να ανησυχώ, ότι οι Σέρβοι δεν πρόκειται να αφήσουν τους Σκοπιανούς να κάνουν ανεξάρτητο κράτος και ότι αναφορικά με την εθνότητα, χωρίς ιστορία και βαθιές πολιτιστικές ρίζες, δεν μπορεί να δημιουργηθεί. Εγώ επέμενα πως όλα δείχνουν ότι οι Σκοπιανοί θα ζητήσουν ανεξαρτησία. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1991 οι Σκοπιανοί σε δημοψήφισμα απόκτησαν την ανεξαρτησία τους, χωρίς την παραμικρή αντίδραση από τους Σέρβους. Στις 26 Οκτωβρίου ο Καραμανλής πήγε στη Θεσσαλονίκη για τις εορταστικές εκδηλώσεις και στο αεροδρόμιο Μακεδονίας, έκλαψε».
Αυτά όλα θυμήθηκα για τον Φώτη Γερασόπουλο, ένα φτωχόπαιδο, με καταγωγή από τη Χρυσαυγή Βοΐου της Κοζάνης, που το 1968, αφού πέρασε δύσκολα χρόνια στο χωριό του κατά την αναστατωμένη περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, ήλθε στην Αμερική, και με τη σκληρή δουλειά του στη γουνοποιία, πέτυχε οικονομικά. Διετέλεσε ύπατος πρόεδρος της Παμμακεδονικής Ένωσης Αμερικής και Καναδά, πρόεδρος του Διεθνούς Ιδρύματος Μεγάλου Αλεξάνδρου, μέλος της Εφορίας του Πολιτιστικού Κέντρου της Αρχιεπισκοπής Αμερικής στο οποίο είχε υπηρετήσει και ως πρόεδρος, μέλος του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου κατά την περίοδο 1990-1996, ενώ είναι σήμερα Άρχων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Με τα ομογενειακά κοινά άρχισε να ασχολείται από τους Συλλόγους Καστοριέων και συνέχισε με άλλους φορείς.
Σε δεξίωση κατά την επίσκεψη του τότε προέδρου της Κύπρου, Γλαύκου Κληρίδη (στη μέση) στη Ν. Υόρκη. Αριστερά, οι Ηλίας Νεοφυτίδης και Φώτης Γερασόπουλος και δεξιά, οι Νίνα Περοπούλου, πρώην πρόεδρος Παμμακεδονικής και Μαρία Παπαδάτου.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΑΡΧΕΙΟ “Ε.Κ.”
